13 oktober 2016

Minder streng

Door Els van Swol

Onlangs las ik het boek Hoe lees ik? van Lidewijde Paris. Met, volgens de ondertitel, ‘inspirerende voorbeelden uit de literatuur.’ Dat laatste is niets teveel gezegd! Die kreeg ik in één moeite door cadeau.

Eén van die voorbeelden was wat Paris: een ‘schitterend verhaal’ noemt, uit Hier wonen ook mensen van Rob van Essen. Ik ken de auteur van naam, maar kan me niet herinneren iets van hem te hebben gelezen. Die kans was er nu.
Paris behandelt het verhaal ‘Terug naar huis’ in het kader van het thema ‘Metaforen.’ Er zit een grote metafoor in dit verhaal, ‘zo groot dat je hem niet ziet’ zegt zij. Het draait daarbij om een radiogesprek dat één van de hoofdpersonen, Daniël op een ochtend had gehoord. Daarin was een mevrouw aan het woord geweest die Bach met Mozart vergeleek. Bach was volgens haar te perfect en ze wilde van Mozart gaan houden.  De mevrouw op de radio vertelde over Bach dat ze ‘de laatste tijd het idee had dat die muziek iets miste, nee, dat die muziek haar buitensloot omdat hij zo perfect was dat hij ook wel zonder luisteraars kon.’

Hier zit wat in, want ook Wikipedia stelt: ‘de vraag of de Kunst der Fuge ook daadwerkelijk voor uitvoering bestemd was en niet een illustratie was van wat mogelijk is op het gebied van contrapunt (…).’ Er zijn musicologen die volgens Wikipedia het stuk gortdroog en academisch vinden klinken. Kort geleden hoorde ik een prachtige uitvoering van delen uit Bachs Musicalisches Opfer. Gespeeld door Els Biesemans op het orgel van de Grote of St. Bavokerk in Haarlem. Ik kon het eerlijk gezegd op sommige momenten niet helemaal droog houden. Dus een vraagteken is zeker op z’n plaats.

Maar Mozart, ja, dat is andere koek. Diens muziek is volgens de mevrouw in het verhaal van Van Essen ‘minder streng, menselijker, ze had het idee dat Mozart haar goed zou kunnen doen, ze zou er een ander mens door kunnen worden, vrijer, meer in evenwicht met haar omgeving.’
Imperfecter misschien ook, omdat hij dwars tegen de regels in, als een thema eigenlijk vier maten zou moeten zijn, er doodleuk een maat aan toevoegt. Ik mag die recalcitrantie wel.

Maar die mevrouw slaagde er niet in tot Mozart door te dringen, om ervan te houden. Hoe ze ook haar best deed. Voor mij staat de imperfectere Mozart ook voor imperfecte momenten in het leven wanneer zijn muziek mij toeviel, als troost. Telkens weer was, en is het Mozart. Misschien lukt het die mevrouw eens, als Van Essen haar als personage weer terug laat komen in een ander verhaal, gelijk Peter Terrin in zijn roman De bewaker met Renée uit Post mortem doet.

 

 

Recent

18 januari 2017

Streng en gewichtig

17 januari 2017

Ongrijpbare gedichten

12 januari 2017

Een blik in de spiegel

11 januari 2017

Reis door het leven

Literair Nederland - 10 jaar geleden

22 januari 2007

Uit een goed nest,Miriam Toews
Een lekker, optimistisch verhaal voor tussendoor

Knute en haar dochter Summer Feelin’ wonen in Winnipeg en alles gaat niet echt lekker. Knute begint voortdurend aan een nieuwe baan maar ze wordt steeds ontslagen. Niet omdat ze niet wil werken, niet omdat ze niet hard werkt maar het lukt gewoon niet. Summer Feelin' vindt het vreselijk op school, gaat er met moeite naar toe, ze is veel liever thuis. En dan komt er een telefoontje, of Knute terug wil komen naar haar ouderlijk huis.

Lees meer