13 oktober 2016

Minder streng

Door Els van Swol

Onlangs las ik het boek Hoe lees ik? van Lidewijde Paris. Met, volgens de ondertitel, ‘inspirerende voorbeelden uit de literatuur.’ Dat laatste is niets teveel gezegd! Die kreeg ik in één moeite door cadeau.

Eén van die voorbeelden was wat Paris: een ‘schitterend verhaal’ noemt, uit Hier wonen ook mensen van Rob van Essen. Ik ken de auteur van naam, maar kan me niet herinneren iets van hem te hebben gelezen. Die kans was er nu.
Paris behandelt het verhaal ‘Terug naar huis’ in het kader van het thema ‘Metaforen.’ Er zit een grote metafoor in dit verhaal, ‘zo groot dat je hem niet ziet’ zegt zij. Het draait daarbij om een radiogesprek dat één van de hoofdpersonen, Daniël op een ochtend had gehoord. Daarin was een mevrouw aan het woord geweest die Bach met Mozart vergeleek. Bach was volgens haar te perfect en ze wilde van Mozart gaan houden.  De mevrouw op de radio vertelde over Bach dat ze ‘de laatste tijd het idee had dat die muziek iets miste, nee, dat die muziek haar buitensloot omdat hij zo perfect was dat hij ook wel zonder luisteraars kon.’

Hier zit wat in, want ook Wikipedia stelt: ‘de vraag of de Kunst der Fuge ook daadwerkelijk voor uitvoering bestemd was en niet een illustratie was van wat mogelijk is op het gebied van contrapunt (…).’ Er zijn musicologen die volgens Wikipedia het stuk gortdroog en academisch vinden klinken. Kort geleden hoorde ik een prachtige uitvoering van delen uit Bachs Musicalisches Opfer. Gespeeld door Els Biesemans op het orgel van de Grote of St. Bavokerk in Haarlem. Ik kon het eerlijk gezegd op sommige momenten niet helemaal droog houden. Dus een vraagteken is zeker op z’n plaats.

Maar Mozart, ja, dat is andere koek. Diens muziek is volgens de mevrouw in het verhaal van Van Essen ‘minder streng, menselijker, ze had het idee dat Mozart haar goed zou kunnen doen, ze zou er een ander mens door kunnen worden, vrijer, meer in evenwicht met haar omgeving.’
Imperfecter misschien ook, omdat hij dwars tegen de regels in, als een thema eigenlijk vier maten zou moeten zijn, er doodleuk een maat aan toevoegt. Ik mag die recalcitrantie wel.

Maar die mevrouw slaagde er niet in tot Mozart door te dringen, om ervan te houden. Hoe ze ook haar best deed. Voor mij staat de imperfectere Mozart ook voor imperfecte momenten in het leven wanneer zijn muziek mij toeviel, als troost. Telkens weer was, en is het Mozart. Misschien lukt het die mevrouw eens, als Van Essen haar als personage weer terug laat komen in een ander verhaal, gelijk Peter Terrin in zijn roman De bewaker met Renée uit Post mortem doet.

 

 

Recent

Literair Nederland - 10 jaar geleden

28 mei 2007

´Het eerste bezoek was een klucht. Niet zomaar banaal lachen en dijen kletsen. Nee, het was, hoe meer ik erover nadenk, de verfijnde onderbroekenlol van een oude professor die te midden van kunst en antiek plotseling tegen me zei: ´Laat uw broek maar even zakken.´´

´Het eerste bezoek was een klucht. Niet zomaar banaal lachen en dijen kletsen. Nee, het was, hoe meer ik erover nadenk, de verfijnde onderbroekenlol van een oude professor die te midden van kunst en antiek plotseling tegen me zei: ´Laat uw broek maar even zakken.´´

Wie had ooit gedacht dat deze aanlokkende openingsalinea door ons eigen Peter Brusse werd opgeschreven? Brusse, bij het grote publiek voornamelijk bekend als voormalig buitenlands correspondent voor de Volkskrant en het NOS Journaal in Londen maakt met het vlindernet zijn debuut als romanschrijver.

Lees meer