21 september 2016

Mijn gedichtenschrift – Benno Barnard

Een ervaren en vernuftige poëzielezer

Recensie door Reinder Storm


Mijn gedichtenschrift
van Benno Barnard is een boek van feestelijke rijkdom. Het bevat ruim vijftig korte opstellen die allemaal zijn geschreven naar aanleiding van of in reactie op een of twee gedichten. Die gedichten zijn geschreven door overbekende schrijvers als Sappho van Lesbos, Goethe of T.S. Eliot. Maar Mijn gedichtenschrift bevat ook beschouwingen over werk van veel minder bekende auteurs als Maurice Carême, János Lackfi of Francis Dannemark. De gedichten zijn vrijwel allemaal opgenomen in hun oorspronkelijke vorm. Als bonus bevat het boek – naast de originele teksten – in alle gevallen ook vertalingen, vaak van de hand van Benno Barnard, maar ook van talrijke anderen zoals Paul Claes, Lucienne Stassaert, Charles B. Timmer, P.B. Shelley (!) of Google (!!). De talen waaruit vertaald is vormen ook weer een uitgebreide en verrassende staalkaart: Engels, Frans, Duits, Hongaars, Russisch, Pools … Daarnaast worden nog eens tientallen andere auteurs in de teksten terloops aangehaald of wordt naar hen verwezen. Alsof Barnard met dit boek de meervoudige onbegrensdheid van poëzie heeft willen onderstrepen.

Gelaagdheid
Voor zover Barnard de liefde voor de poëzie niet belijdt door zijn keuze voor tekst en auteur, dan is het wel door zijn beschouwingen. Die onttrekken zich aan enige vorm van algemene karakterisering. Het zijn herinneringen, opstellen met een taalkundige invalshoek, persoonlijke, poëtische boutades, literair-historische verhandelingen en zo voort. Alleen door te beschrijven in welke hokjes dit boek niet past, kan enigszins een beeld worden gegeven van de ongewone kwaliteit ervan. En die is – als gezegd: feestelijk en rijk. Want de dichter die Barnard zelf is, komt in zijn opstellen natuurlijk geregeld aan het woord – wat het poëtisch gehalte van dit boek nog verder verhoogt. Het is (ook) daardoor hoogstpersoonlijk van karakter. Het boek wemelt van aforisme-achtige uitspraken: “Elders is het niet beter, gewoonlijk zelfs aanzienlijk slechter.” Of: “Vergeefs zoekt de westerse beschaving een vorm van doodsstrijd die haar verleden waardig is.” Of Barnard valt direct en persoonlijk bij de lezer in huis, bijvoorbeeld als volgt: “Bij alles hoort een gedicht; dit [het gedicht ‘Insomnia’ van de 12de eeuwse Ibn-al-Hammarah] hoorde bij de hotelkamer in Rabat, waar ik in april 2004 wakker lag van Marokko”, waarmee in enkele woorden een gelaagde setting wordt opgeroepen die nieuwsgierig maakt naar het vervolg.

Een levenlang
Het boek heeft – naast de echte buitenlanders – een overduidelijk Vlaams zwaartepunt. Dat is begrijpelijk voor wie weet dat Benno Barnard, een Hollander van geboorte, bijna veertig jaar in België woonde. Min of meer voor de hand liggende Nederlandse dichters ontbreken. Geen Bloem, Brassinga, Campert, Gerhardt, Gerlach, Komrij, Lucebert, Nijhoff, Rawie of Hendrik de Vries. Maar wel Ingmar Heytze, P.C. Hooft, Ed Leeflang en … Benno Barnard. Maar ook Barnards eigen gedicht is een tekst die is geïnspireerd op een vers van een ander, nl. de Engelse dichter Matthew Arnold.

Wel signaleert Barnard hier op een mooie manier hoe gedichten een mensenleven lang mee kunnen gaan en met je mee-groeien: “Dat gedicht ken ik al vele jaren – en zoals dat gaat met sommige verzen, ze worden portable, je draagt ze levenslang met je mee, en terwijl je dat doet wijzigt hun betekenis zich in je ingewanden.” Ook aan zo’n bijna terloops gemaakte opmerking merk je met een ervaren en vernuftige poëzielezer te maken te hebben.

Doet dit boek ergens aan denken, al is het maar in de verte? In de verte – misschien – aan Komrij’s bloemlezingen-plus-beschouwingen als In liefde bloeyende (1998) en Trou moet blijcken (2001). Maar Komrij wilde de lezer door middel van deze bundels toch altijd graag iets leren. Bij Barnard krijg je als lezer meer het gevoel dat je wordt getrakteerd. Een traktatie om lang en langzaam van te genieten.

 

 

Mijn gedichtenschrift
Benno Barnard
Verschenen bij: Atlas/Contact
ISBN: 9789025446079
251 pagina's
Prijs: € 24,99

Meer van Reinder Storm:

9 juni 2017

Een rasechte lyricus aan het woord

Over 'Geen ander antwoord' van Frans Kuipers
27 april 2017

Zijn gedichten tonen een vijandig en onherbergzaam wereldbeeld

Over 'Liever niet' van Armando
14 maart 2017

Uitzonderlijke poëzie, liefst hardop voorlezen

Over 'De optocht' van Toon Tellegen - Illustraties Annemarie van Haeringen

Recent

21 juli 2017

Vast in het ijs

Over 'Dwars door het ijs' van Cormac James
19 juli 2017

Kijk, lees en geniet!

Over 'Wonderwezens' van Ingrid Biesheuvel, John Rabou
17 juli 2017

Terug naar vroeger

Over 'Hier kom ik weg' van Annette Maas
14 juli 2017

Het barre landschap van de menselijke geest

Over 'Beest' van Paul Kingsnorth
12 juli 2017

Het geluid van een brekend hart

Over 'Ik heet Lucy Barton' van Elizabeth Strout

Verwant

21 september 2016

Recensie door: Rein Swart

Over 'Wat duurt op drift zijn lang ' van Benno Barnard