28 maart 2010

Mathilda Savitch – Victor Lodato

Mathilda Savitch voert de lezer terug naar de dertienjarige die hijzelf was

Recensie door Anita Meuleman

Ik wil onuitstaanbaar zijn. Ik wil onuitstaanbare dingen doen en waarom niet? Saai is saai is saai is mijn leven.’ Met deze tegendraadse uitspraak begint de roman, Mathilda Savitch van Victor Lodato. De verteller is de dertienjarige Mathilda. In simpele heldere spreektaal richt ze zich rechtstreeks tot de lezer, die vanaf de eerste pagina wordt meegevoerd in haar gevoelswereld. En daarmee in de onzekerheid en kwetsbaarheid van een dertienjarige en haar verdriet over de dood van haar zus Helene. Volgens Mathilda is Helene door een onbekende man voor een rijdende trein geduwd. ‘De enige persoon die ooit in mijn dromen voorkomt is de man die haar duwde, maar die heeft niet eens een gezicht. Soms zijn het alleen dromen van treinen.’

Het gezin Savitch is ontwricht door de zelfmoord van dochter en zus Helene, bijna een jaar geleden. De ouders hebben genoeg aan zichzelf. Ze lezen. En hebben geen aandacht voor Mathilda.  Haar mooie opstandige puberobservaties geven pijnlijk duidelijk bloot dat iedereen volledig langs elkaar heen leeft. Mathilda’s moeder vraagt,’Heb je niets te lezen?’ Mathilda: ‘Alweer boeken. Ik kan wel gillen. Ik bedoel ik hou best van boeken maar ik hoef er niet mijn levensdoel van te maken. ‘Ik zit gewoon te denken,’ zeg ik tegen haar.’

Centraal staat zus Helene, waarover niet gesproken mag worden. Met name de moeder is afwezig, apathisch bijna. Ze drinkt teveel en raakt meer en meer de weg kwijt. Mathilda lijkt vooral geïntrigeerd door haar gestorven oudere zus. ‘Helene was 16 op het eind. Bijna 17, op een paar maanden na. Helene en Mathilda, een verschil van dag en nacht was de beroemde uitdrukking.’ Ze zoekt dingen uit over haar zus. Uit nieuwsgierigheid en omdat Helene het haar niet meer kan vertellen. Er waren jongens in ‘t spel. ‘Helenes vriendjes zagen er bijna allemaal hetzelfde uit. Ze hadden donker haar. Ze waren mager maar ze hadden schouders. Ze hadden bijna nooit boeken bij zich. Ze waren arrogant. Je kon niet ontkennen dat ze knap waren. Helene was geen heilige. Had ik je die indruk gegeven? Ze had beslist een lichaam.’

Langzamerhand krijg je als lezer in de gaten dat er meer speelt rondom de dood van Helene. Want wie is de geheimzinnige Louis, Helenes laatste vriendje. En welke rol speelt hij ten aanzien van de dood van Helene. ‘De interessantste is een jongen die ik nooit heb ontmoet, de jongen van het laatste half jaar. (…) Hij heet Louis. LDM@blueforest.com. Ik ben bijna een beetje verliefd op hem en ik weet niet wie hij is.’

Keerpunt in de roman is het moment waarop Mathilda het wachtwoord weet te kraken van Helenes e-mailadres. Het sleurt Mathilda in de wereld van haar zus. Een wereld waarin ze wordt geconfronteerd met waarheden die ze eigenlijk niet wilde weten en met waarheden die ze al wist maar had toegedekt met haar eigen interpretatie van de gebeurtenissen. Langzamerhand worden de laatste levensdagen van Helene ontrafeld. Voordat Helene zelfmoord pleegt, heeft ze knallende ruzie met Mathilda. ‘Helene huilde de laatste ochtend. (..)’Toen ze zei dat ze zich van kant wilde maken lachte ik haar bijna in haar gezicht uit. ‘Waarom doe je het dan niet?’, vroeg ik. ‘Waarom doe je het dan niet gewoon.’ Het schuldgevoel tezamen met de coming-of-age van Mathilda heeft Lodato prachtig verwoord.

Mathilda Savitch voert de lezer terug naar de dertienjarige die hijzelf was. Te groot voor de kindertijd en te klein voor de grote buitenwereld. Maar als dertienjarige heb je tevens een originele kijk op het leven. Ongehinderd door conventies en met je eigenwijze wijsheid in pacht. ‘Iedereen heeft twee levens. Je leven tussen de mensen en daarnaast je geheime leven. Je vissenleven.’(..)‘Ik heb veel gezien. We hebben allemaal veel gezien. Kevin en Anna en ik, en alle anderen die midden in de toekomst zitten zonder dat we een kant opkunnen. Wij zijn anders. Wij zijn jullie niet. Maar waak over me, goed? Dat is het enige wat ik vraag, Waak alsjeblieft over me.’

Victor Lodato woont in Tucson en in New York en is een succesvol toneelschrijver. Voor zijn theaterstukken ontving hij verschillende prijzen waaronder ? voor zijn stuk 3F,4F – de Roger L. Stevens Award. Zijn romandebuut Mathilda Savitch is inmiddels in acht talen vertaald.

 

Mathilda Savitch
Victor Lodato
Vertaling door: Liesbeth Teixeira de Mattos
Verschenen bij: Samenw. uitgeverijen Meulenhoff Boekerij
ISBN: 9789029084741
Prijs: € 19,95

Meer van Anita Meuleman:

19 februari 2010

Wat beweegt de onbewoonde schommel

Over 'Kleine dagen' van Bernard Dewulf

Recent

26 september 2017

Speelse ideeënroman met ongewone kijk op de klimaatverandering 

Over 'Het tegenovergestelde van een mens' van Lieke Marsman
25 september 2017

Een waardig gedragen ongeluk

Over 'Kolonel Chabert' van Honoré de Balzac
24 september 2017

What's in a design

Over 'Kluger Hans' van Redactie o.a. Jonas Vanderschueren, Anton Steen, Dorien De Vylder,
22 september 2017

Modiano's spel met de lezer

Over 'Trilogie van een beginnend schrijverschap' van Patrick Modiano
21 september 2017

Waar het surrealisme binnen dendert

Over 'Duizend vaders' van Nhung Dam