In memoriam Erik Menkveld (1959-2014)

Door Ingrid van der Graaf

Dichter, prozaïst, essayist en leraar.

Erik Menkveld werd geboren in Eindhoven en bracht zijn lagere schooltijd in Tanzania en Ghana door. Later verhuisde hij naar Driebergen-Rijsenburg vanwaar hij het lyceum bezocht in Doorn. Hij studeerde af  aan de Vrije Universiteit Amsterdam op het annoteren van een aantal brieven uit de briefwisseling tussen A. Roland Holst en zijn oom en tante, Richard en Henriëtte. Na zijn studie Nederlands vond hij direct werk als redacteur bij De Bezige Bij, waar hij na verloop van tijd het poëziefonds onder zijn beheer kreeg. Van 1998 tot 2002 was hij organisator en programmamaker bij Poetry International. Van 2000 tot 2007 was hij redacteur van Tirade en voor de Volkskrant schreef hij vanaf 2009 poëzierecensies en dichtersnecrologieën. De laatste jaren combineerde hij zijn schrijverschap met het geven van literatuurlessen op een lyceum.

In 1997 debuteerde Menkveld als dichter bij De Bezige Bij met de bundel De karpersimulator, waarvoor hij de Lucy B. en Van der Hoogtprijs en de C. Buddingh’prijs ontving. Daarna publiceerde hij nog twee dichtbundels, Schapen nu! (Bezige Bij 2001) en Prime time (Van Oorschot 2005). Zijn dichtwerken gaven de indruk van een luchtige opgeruimdheid. In een interview met Elisabeth Lockhorn, naar aanleiding van het verschijnen van zijn derde bundel Prime time, vertelde Menkveld dat hij, door het samenwerken met Hugo Claus aan diens verzamelbundel Gedichten 1948-1993, van Claus leerde dat gedichten niet in je hoofd ontstaan maar onder je handen. ‘Dichten is geen bevlogen aangelegenheid, maar puur vakwerk’.

In 2006 verscheen Met de meest hoogachting, een essaybundel in de vorm van brieven aan bewonderde kunstenaars waaronder John Coltrane, Boeddha, Martinus Nijhoff, Herman Teirlinck en F. Harmsen van Beek. Menkveld liet zich inspireren door de brieven die de Italiaanse dichter Petrarca onder andere schreef aan klassieke auteurs als Cicero en Seneca. In 2008 was Menkveld, samen met Tsead Bruinja, Marjoleine de Vos, Hagar Peeters en Ramsey Nasr in de race voor de verkiezing van Dichter des Vaderlands, waarbij uiteindelijk de keus op Nasr viel.

In 2011 verscheen zijn prozadebuut Het grote zwijgen, een historische roman over de vriendschap tussen de jonge muziekrecensent Matthijs Vermeulen en de veel oudere componist Alphons Diepenbrock. Het grote zwijgen werd bekroond met de Academia Literatuurprijs 2012. Volgens zijn uitgever, Wouter van Oorschot, vormde dit boek een belangrijke stap in zijn schrijverscarrière. Het boek werd alom als succesvol gewaardeerd en toonde Menkveld ‘in optima forma: studieus en warmbloedig’, aldus Van Oorschot.

Het Liegend konijn publiceerde in de tweede editie van 2012  nog enkele gedichten van Erik Menkveld. In het gedicht Ademloos schreef hij het volgende: (…) ‘En ik zag zijn ademloze mond / en hoe hij meteen verdwenen was / waar hij nog lag, een afgevallen  / kamerjas, en ik keek maar, keek / naar zijn wagenwijd verlaten / hoofd en nooit eerder had ik zo / de neiging hem geluk te wensen.’
Alsof het plots overvallen worden door de dood, gepaard gaat met ‘geluk’ hebben.

Erik Menkveld overleed zondag 30 maart aan een hartstilstand. Hij laat een vrouw en drie kinderen achter. Vrijdag 4 april wordt Menkveld in Amsterdam begraven.

Op Tirade.nu schreef Menno Hartman, redacteur van Erik Menkveld, een persoonlijk ‘In memoriam’.    


Foto: Chris van Houts

 

 

Recent

Literair Nederland - 10 jaar geleden

05 oktober 2008

Roman als een kus van een koevoet: Lady Di en de verwildering

Hans Dekkers, die na een leven als rockmuzikant nu zijn vijfde roman heeft gepubliceerd, brengt thema’s als snelheidsroes, genetische predestinatie, complottheorieën, overspel, gestrande ambities en het zoeken van ontlading samen in de duivels knap gecomponeerde roman Lady Di en de verwildering. Voeg daarbij een sterke neus voor beladen scènes met fraaie dialogen en een flinke dot vakmanschap, en een van de beste romans van 2008 vertrekt in een noodvaart.
De chauffeur van Lady Di en Dodi, de dochter van RAF-leden, een wat perverse professor, een internetmiljonair met een passie voor Porsches, een simpel en destructief kind, een no wave-band eind jaren zeventig en nog meer vogels met vreemde veren wentelen in deze roman om en over elkaar heen, waarbij de schrijver af en toe de controle over zijn personages kwijt lijkt te raken, maar steeds weer blijkt het uiteindelijk te kloppen.

Lees meer