3 januari 2018

Het eindejaarslijstje 2017 van Just Houben

Wat zie ik terugkijkend op mijn afgelopen leesjaar? Welke boeken staken uit boven de rest? Ik las veel moois dat dit jaar verschenen is. In mijn top drie van 2017 zet ik twee romans en een essaybundel.

Nadat het boek vorig jaar op zowat elk eindejaarslijstje stond, repte ik me naar de winkel om Noodweer van Marijke Schermer te halen. Het was het eerste boek dat ik dit jaar las en zonder meer meteen ook het beste. Schermer begint meteen in volle vaart en weet in de 160 pagina’s die volgen een indrukwekkend verhaal te vertellen dat je niet gauw loslaat. Door een onverwachte gebeurtenis komt bij Emilia weer een onverwerkt trauma boven. De crisis die ze doormaakt raakt aan alles in haar leven: haar huwelijk, haar kinderen en haar werk. En daarbij komt ook nog dat hun buitendijkse huis door het water bedreigd wordt als gevolg van aanhoudende regen.

Marijke Schermer weet het prachtig te beschrijven. En dat zit hem niet in mooie woorden of sierlijke zinnen met krullen, maar in de bewonderenswaardige precisie waarmee ze inzicht geeft in haar personages. Over het gevoel voor haar kinderen bijvoorbeeld: ‘Osip heeft ook altijd veel beter in haar armen gepast dan Leo. Dat verschil heeft geen invloed op de diepte van haar liefde maar wel op de op bereikbaarheid van dat gevoel.’ Eenvoudige taal, maar wat schitterend verwoord!

En zo zijn er meer zinnen die een enorme lading hebben. Ze maken van Noodweer een ijzersterk boek over verdringen en zelf de keuze willen hebben om te kunnen zijn wie je wilt zijn. De vragen hierover die Schermer in haar roman opwerpt zijn belangrijk – en nu actueler dan ooit.

 

Lees hier de recensie op LiterairNederland door Ingrid van der Graaf.

 

Noodweer
Marijke Schermer
Verschenen bij: Van Oorschot
ISBN: 9789028261648
160 pagina's
Prijs: € 17,50

Een grote ontdekking het afgelopen jaar was de Vlaamse schrijfster Patricia Jozef. Met Glorie schreef ze een prachtdebuut. Jozefs stijl en humor maken dat geen pagina verveelt. Net als Marijke Schermer heeft Patricia Jozef het vermogen scherp te observeren, maar haar stijl en humor maken dat Glorie zich onderscheidt: Noodweer is geen boek om bij te lachen, Glorie is dat alleszins wel.

Marcel Jacobs, werkloos filosoof, besluit om zijn cv te verzinnen om aan een baan te komen op een kunstacademie als eventmanager. Deze omgeving geeft Jozef alle ruimte om een scherpe satire te schrijven op de kunstwereld. In het eerste deel bestaat die satire vooral uit het tonen van de idiotie van regelzucht op de academie en het opportunisme van de docenten. In het tweede deel, verteld door kunstenares Bodine Bourdeaud’hui, wordt de satire veel bijtender door het  commentaar dat Bodine in gedachten geeft:

‘Sommige vrouwen denken het opportunisme van hun mannelijke evenknie te moeten kopiëren in naam van een rudimentair idee van feminisme. In naam daarvan vindt Sarma het gerechtvaardigd Marcel uit de weg te ruimen om voor zichzelf plaats te maken.

Het is een schrale troost dat ze nooit meer zal betekenen in het leven dan haar eigen individuele overwinningen, besmet door drift. Maar blind. Het soort mens waar ik me niet mee wil inlaten.’

Passages als deze maken Glorie een feest om te lezen, te meer daar het boek vol staat met dit soort mooie, scherpe en grappige observaties. Het is een intelligent boek dat speelt in de kunstwereld, maar veel méér is dan alleen een satire daarop. Het is een een roman over moederschap, familiebanden, de vraag waaraan je je identiteit ontleent en de perceptie van anderen.

 

Glorie
Patricia Jozef
Verschenen bij: De Geus
ISBN: 9789044538595
256 pagina's
Prijs: € 19,99

Van een heel ander slag is het derde boek dat me bijzonder trof dit jaar: Genoeg nu over mij, de begin dit jaar uitgekomen essaybundel van Marja Pruis. Met een scherpe blik beziet Pruis de wereld om haar heen. Die wereld kan bestaan uit bekende figuren als James Salter, Woody Allan, Theo Maassen of Beyoncé, maar ook een man op een terrasje of een vrouw in de kappersstoel naast Pruis. Ze wisselt met een bewonderenswaardig gemak tussen persoonlijke waarnemingen en overdenkingen. In haar essays worden geen definitieve stellingen geponeerd. Ze nodigt uit tot meedenken, instemmen en tegenspreken.

De ondertitel Confessies van een ervaren schamer duidt op een thema dat door veel essays loopt: schaamte. In de essays onderzoek Pruis haar ‘ik’ op papier, een ‘ik’ dat verbonden is met schaamte. Schrijven is voor Pruis een strijd: het schaamteloze, het iets willen zeggen, moet het winnen van de schaamte om iets te zeggen. Het ‘ik’ van Marja Pruis is vragend, zoekend, denkend en twijfelend, niet bang om eerdere uitspraken en gedachten weer terug te nemen. Het essayistisch ‘ik’ kan leiden tot het allerirritantste, en het allermooiste, schrijft ze ergens. In Genoeg nu over mij leidt het duidelijk tot het laatste.

Genoeg nu over mij
Marja Pruis
confessies van een ervaren schamer
Verschenen bij: Nijgh & Van Ditmar
ISBN: 9789038802558
288 pagina's
Prijs: € 21,99

Recent

17 juli 2018

Legenden en leven

Over 'De vrouw met het rode haar' van Orhan Pamuk
13 juli 2018

Een oer-Vlaams bestaan, maar dan anders

Over 'Kroniek van een verzonnen leven' van Charles Ducal
11 juli 2018

Een ongrijpbare Kretenzische vrijheidsstrijder

Over 'Kapitein Michalis' van Nikos Kazantzakis
10 juli 2018

Het Koplandsiaans minuscule is de kracht in deze bundel

Over 'Houdingen' van Sylvie Marie