25 februari 2014

Helon Habila in Den Haag

Literair Nederland was erbij

Door Vera ter Beest

Het decor is hetzelfde, alleen de locatie is anders. BorderKitchen wordt op deze woensdag 19 februari voor het eerst gehouden in Theater Stella in Den Haag. Op het podium van de kleine zaal staan twee gemakkelijke stoelen die sfeervol belicht worden door een aantal vintage lampen. Een piano, een oude radio en natuurlijk de vele aankondigingen van voorgaande BorderKitchens, mét handtekeningen van de toen geïnterviewde auteurs, maken deze huiskamersetting compleet. Langzaam maar zeker druppelt het publiek de zaal binnen. Er heerst een gemoedelijke sfeer en je kunt voelen dat iedereen uitkijkt naar het interview met de Nigeriaanse schrijver Helon Habila. Dan komt de schrijver binnen samen met Toef Jaeger, die hem zal interviewen.

Jaeger vraagt Habila te openen door een stuk te lezen uit eigen werk. De Nigeriaanse auteur begint te lezen uit Measuring Time, zijn tweede en favoriete roman. Het boek vertelt over een geschiedenisleraar. Deze heeft de opdracht een biografie schrijven over een Nigeriaans politiek leider. Door zijn onderzoek leert de lezer over de geschiedenis van Nigeria. De essentie van het door Habila uitgekozen stuk is dat de geschiedenis niet bestaat om te prijzen, noch om te veroordelen. Jaeger geeft aan dat de hoofdpersonen in het werk van Habila vaak direct betrokken zijn bij deze geschiedenis, zij het omdat ze journalist zijn, zij het omdat ze geschiedenisleraar/schrijver zijn.

In zijn eerste boek Waiting for an angel is de hoofdpersoon Angel een journalist. Habila koos voor dit beroep, omdat hij zelf dit vak beoefend heeft en zich het beste kon verplaatsen in de situatie waarin Angel zich bevond. De geschiedenis, zo verklaart de Nigeriaanse schrijver, is een constructie. Zowel de historicus als de journalist moet in staat zijn zich te distantiëren van de situatie en de dingen objectief weer te geven. Desalniettemin moet hij zich ook kunnen verplaatsen in de mensen waarin hij geïnteresseerd is, begrijpen waarom en hoe zij de dingen doen die ze doen. Maar, uiteindelijk kan geen enkele historicus of journalist ooit neutraal zijn en Angel is dat ook niet. Habila zegt dat je als journalist altijd een kant moet kiezen. De enige manier, zo meent hij, om werkelijk neutraal te zijn, is door te sterven.

Helon Habila

 

 

 

 

 

 

Habila komt over als een rustige man. Toch zit er achter die rust een gedreven persoonlijkheid. Jeager vraagt hem in hoeverre de politiek een rol speelt in zijn werk en of hij met zijn laatste werk, Oil on Water hoopte op een reactie van de oliebedrijven. De roman gaat over de consequenties van de oliewinning in de Nigerdelta en toont vooral wat de situatie voor gevolgen heeft in de regio en hoe de lokale bevolking omgaat met de situatie. Habila geeft aan dat hij alleen een reactie wil van de oliebedrijven als dit boek werkelijk effect op ze heeft en ze daadwerkelijk actie willen ondernemen en begrijpen welke consequenties hun handelen heeft op de bevolking. Chinua Achebe is een groot voorbeeld voor Habila. Achebe was één van de eerste Nigeriaanse schrijvers die het voor elkaar kreeg een roman over zijn eigen land, zijn eigen continent te publiceren. Daarvoor werden alle romans over Afrika voornamelijk geschreven door Europeanen. Net als Achebe is Habila een auteur die de politieke situatie van zijn land altijd in zijn achterhoofd heeft. Hij wil laten zien dat wetten niet belangrijk zijn, maar dat juist de manier waarop zij geïmplementeerd worden belangrijk is.

Ten slotte praat Habila over wat hij noemt het post-nationalisme. Nigeriaanse schrijvers hoeven vandaag de dag hun tradities niet te zoeken, hun land niet meer te creëren of vrij te maken, zoals Chinua Achebe dat deed in zijn werk. Alles ligt al vast. Daarom vertellen zij over zichzelf als individu, als Nigeriaan, in het land zelf, maar ook ver daarbuiten. En ook Nigeria wordt zo een karakter in een boek als Oil on Water. Een karakter dat spreekt en een eigen leven leidt.

 

Foto: door Vera ter Beest

Recent

15 november 2017

Een portret in stukjes

Literair Nederland - 10 jaar geleden

19 november 2007

Net niet spannend genoeg
Door Fatima Bajja

Het lijkt alsof Sylvia Houweling alles heeft wat haar hartje begeert. Ze is getrouwd met Eddie Kronenburg, heeft twee kinderen en woont in een prachtig huis in Amsterdam-Zuid. Toch is het allemaal niet zo mooi als het lijkt. Eddie werkt namelijk in de onderwereld, hij is verantwoordelijk voor het transport van drugs.

Lees meer