19 september 2011

Gevangen in hardnekkige denkbeelden

Recensie door: Laura Schans

Recensie door Laura Schans

Dwaalsporen

Aan de titel is het al af te lezen: dit is een boek over de liefde. De flaptekst verraadt nog iets meer: dit boek gaat over de liefde tussen Melle en Fee. ‘Volgens haar vriend Melle zijn grote liefdes het gevolg van overmacht. Van gemiste treinen, vergeten afspraken en vreemde ongelukjes. Fee gelooft niet in overmacht. Een afspraak is een afspraak, treinen mist ze nooit en ongelukjes overkomen je alleen als je niet goed uitkijkt.’ Laat het duidelijk zijn: dit boek gaat over liefde en over botsende overtuigingen. Dat kan niet goed gaan.

Nog zonder een letter van de inhoud gelezen te hebben, denk ik een beeld te hebben van het soort verhaal dat verteld wordt in Liefde is een afspraak, de laatste roman van Marieke Groen. Luchtige lectuur, een liefde tussen twee mensen, leuk tijdverdrijf. Een boek om even in weg te zinken, om daarna weer verder te gaan met de orde van de dag. Toch wordt er ook  gesuggereerd dat er een diepere laag in dit liefdesverhaal zit: het gaat immers over verschillende standpunten over de liefde en relaties, over meningsverschillen en misverstanden, en hoe die kunnen leiden naar de ondergang. ‘Marieke Groen [schetst] de onttakeling van een relatie, en ze toont hoe een leven ongezien kan ontsporen’, zo laat de flaptekst weten. Mijn vooronderstelling over deze roman blijkt echter hardnekkig: die diepgang kan nooit ver gaan in een verhaal over ‘Fee’ en ‘Melle’, hoor ik mezelf denken.

Fee ontmoet Melle op een feestje waar haar broer haar mee naartoe gesleurd had. ‘Ze keek naar de fluorescerende naamsticker op haar truitje. En toen naar die van hem. Melle. Ze sprak de naam in gedachten uit, proefde hem op haar tong.’ Groen bevestigt mijn eerste ideeën met het soort zinnen dat ze gebruikt.

Na deze onbenullige ontmoeting krijgen Melle en Fee een relatie en gaan samenwonen in het dorp waar Fee is opgegroeid. Dan stelt Fee voor om even uit elkaar te gaan. Het wordt me niet helemaal duidelijk waarom. ‘Ik wil niet dat we wat we hebben, kapot gaan maken door ruzies’, is de enige uitleg die Fee geeft. Melle gaat akkoord en neemt zijn intrek in de caravan in de achtertuin. Niet geheel volgens plan wordt hij vervolgens verliefd op een jonger meisje, India. ‘De naam van een derdewereldland’, denkt Fee. Als hij vervolgens ziek wordt neemt Fee hem ondanks dat, of juist daarom, weer in huis om hem te verzorgen. Ze houdt hem voor dat hij niet naar de dokter hoeft. Ze geniet van zijn afhankelijkheid van haar, terwijl hij nog steeds met die ander is. ‘Liefde is geen bezit, maar een afspraak’, leest Fee in een boek van haar moeder, die succesvol schrijfster van zelfhulpboeken is. Fee houdt krampachtig vast aan de afspraak die zij en Melle ooit maakten.

Fee houdt voor de buitenwereld de schijn op dat alles goed gaat. Ze vertelt niemand over de achtergrond van haar breuk met Melle, voor sommigen houdt ze zelfs die breuk verborgen. Ze saboteert zijn nieuwe relatie door te voorkomen dat India met hem in contact kan komen. Ze verbergt voor iedereen, ook voor zichzelf, dat Melle misschien wel ernstig ziek is. Ze duwt haar moeder en haar broer steeds verder van zich af. Tot slot lijkt ze haar verdwijntrucs ook voor een goede zaak te willen gebruiken: ze verbergt Fatma, een islamitisch meisje dat op de vlucht is voor eerwraak, in de caravan. Doordat alles vanuit het perspectief van Fee wordt beschreven, drijft de buitenwereld ongemerkt steeds verder weg.

Daarmee lijkt het dan toch alsof ik op het verkeerde been gezet ben. De plot wordt ingewikkelder en het karakter van Fee krijgt steeds rauwere randjes. Doordat Groen met de perceptie van de werkelijkheid speelt, wordt het verhaal naar een ander niveau getild. Weg is de luchtigheid. Het motto voorin het boek is een citaat van Marek van der Jagt: ‘Eerst komt de dwaling, dan het denken over die dwaling.’ Het pseudoniem waarmee Arnon Grunberg de literaire wereld op een verkeerd spoor zette is interessant gekozen: het gaat natuurlijk om de dwaling van Fee, maar dit boek weet mij ook op een dwaalspoor te brengen. Is het een romantisch verhaal? Is het een psychologische roman? Is het een misdaadthriller? Is Fees karakter toch interessanter dan het op het eerste gezicht lijkt?

Fee zakt steeds verder weg in haar dwalingen. Uiteindelijk weet de buitenwereld door de constructie te breken die Fee zo krampachtig probeert vast te houden, maar dat heeft voor haar weinig gevolgen. Ze beseft hooguit dat ze een beetje alleen is. Het is beklemmend om te zien hoe Fee zelf vast blijft zitten in haar hardnekkig gecontroleerde denkbeelden. Met dit einde weet Liefde is een afspraak mij opnieuw te verrassen. Ik had een grootse, happily-ever-after ontknoping verwacht waarin Fee al haar dwalingen recht zou zetten. Haar gebrek aan ontwikkeling maakt het verhaal geloofwaardiger.

 

Liefde is een afspraak

Auteur: Marieke Groen
Verschenen bij: Uitgeverij Thomas Rap
Aantal pagina’s: 240
Prijs: € 17,90

 

Gevangen in hardnekkige denkbeelden
ISBN: 9789060059371

Meer van Laura Schans:

13 augustus 2015

'Je stelt de verkeerde vragen'

Over 'Het voorjaar van de barbaren ' van Jonas Lüscher
14 december 2011

Recensie door: Laura Schans

2 augustus 2011

Recensie door: Laura Schans

Over 'Recensie: Per ongeluk expres ' van Bianca Stigter

Recent

23 november 2017

Weidse landschappen, bekraste zielen

Over 'Idaho' van Emily Ruskovich
21 november 2017

Reizen in een binnenwereld

Over 'en toen aten we zeehond' van Nicoline Timmer
20 november 2017

Het leven ontwijken

Over 'Kraaien tellen' van Lucas de Waard
17 november 2017

Uitzichtloos leven in Unthank / Glasgow

Over 'Lanark' van Alasdair Gray
15 november 2017

Een portret in stukjes

Over 'Waarom ik mensen niet in mootjes hak' van Renske de Greef

Verwant

19 september 2011

Delle Weel - Anjet Daanje

19 september 2011

Calippo Cola - Owen Donkers