Agenda

Frank Westerman houdt 4 mei-lezing 2012

door Ingrid van der Graaf

De jaarlijkse 4 mei-lezing wordt dit jaar gehouden door de schrijver Frank Westerman en is getiteld Daden van licht kaliber. De herdenkingsbijeen-komst vindt plaats in de Nieuwe Kerk te Amsterdam en gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam. 

In Nederland is 4 mei een nationale herdenkingsdag waarop aanvankelijk de slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog herdacht werden maar verworden is tot een herdenkingsdag voor alle slachtoffers die zijn omgekomen in oorlogsomstandigheden. Slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog en slachtoffers die daarna zijn omgekomen tijdens oorlogssituaties of vredesoperaties worden die dag herdacht. Sinds 1992 houden bekende schrijvers de 4 mei-lezing. Daarin brengen zij ervaringen en emoties onder woorden en gaan zij in op de betekenis van 4 mei in het licht van de huidige tijd. Eerdere sprekers waren onder meer Willem Jan Otten, K. Schippers, Wim de Bie, Marga Minco, Harry Mulisch, Remco Campert, Tessa de Loo en Geert Mak.

Frank Westerman (1964) werkte als correspondent voor de Volkskrant  in voormalig Joegoslavië (1992-1994) en voor NRC Handelsblad vanuit standplaats Moskou (1997-2000).  Als auteur is hij bekend van onder meer De graanrepubliek en Dier, bovendier. Over de val van Srebrenica in juli 1995 schreef hij samen met collega-journalist Bart Rijs Het Zwartste Scenario. Zijn 4 mei-lezing heeft als titel Daden van licht kaliber.


‘Als correspondent op de Balkan heb ik de gruwelen van de oorlog als gevolg van het uiteenvallen van Joegoslavië van zeer nabij meegemaakt’, zegt Westerman. ‘In mijn boeken komt het thema maken en breken steeds terug. Het gaat vaak over de maakbaarheid van en het streven naar een betere samenleving en hoe dat kan omslaan in verwoesting op enorme schaal.’

Van huis uit heeft Westerman een indringende familiegeschiedenis uit de Tweede Wereldoorlog meegekregen. ‘Mijn grootvader heeft van juli tot december 1943 in Kamp Vught gevangen gezeten omdat hij Joodse onderduikers had geholpen. Hij heeft er nauwelijks over verteld. Mijn moeder wel. Toen haar vader werd weggevoerd, was zij negen jaar. Zij heeft er intense herinneringen aan overgehouden.

Het is ontluisterend te moeten vaststellen dat de gruwelijke kant van de menselijke natuur geregeld zichtbaar wordt en dat de morele verbetering van de mens niet vordert, vindt Westerman. ‘Je hoeft niet ver terug in de geschiedenis of naar een uithoek van de wereld te gaan om te zien hoe zich systematische wreedheden voltrekken van de ene groep mensen tegen de andere.’
Volgens Westerman is herdenken, hernemen. ‘Herdenken is niet alleen stilstaan. Het is ook een stapje achteruit doen, zoals een atleet dat doet voor de aanloop naar een sprong. Een moment van concentratie en contemplatie. Door te denken aan je overleden dierbaren kun je richting geven aan je streven van de volgende dag.’

Aanmelden voor de bijeenkomst in de Nieuwe Kerk kan hier