14 juli 2017

De Kameleon, Ferrante en Lispector

Door Inge Meijer

Vorig weekend ging ik van huis om voor een week in Den Haag te verblijven. In mijn rugzak had ik de gebruikelijke spullen voor een week logeren (tandenborstel, badpak, zes stuks verschoning) en De ontdekking van de wereld van Clarice Lispector. Al verwachtte ik niet echt aan lezen toe te komen daar de zoontjes (7 en 8 jaar) van mijn dochter, die er zelf niet zou zijn, op mijn onverdeelde aandacht rekenden.

Zij wensten nagenoeg elk moment uit De kameleon te worden voorgelezen. Waar ik dacht dat één deel uit de zestig-delige reeks voldoende zou zijn, verheugden zij zich na het dichtslaan van het ene deel, op het openslaan van een volgend deel, (ze hadden er vier). Werd ik door gaapneigingen overvallen wanneer de tweeling voor de zoveelste keer en in vrijwel eendere bewoordingen met de Kameleon de poldervaart opvoer, en hoorde ik mezelf weer uitspreken dat ze op de Woudaap (een molen) afvoeren om Kees op te halen, zij kregen er geen genoeg van. De gretigheid waarmee ze  luisterden, deed me afvragen of ik iets gemist had. Onderschatte ik wellicht de simpele eenvoud waarmee de verhalen geschreven waren of zag ik iets over het hoofd, een sublimiteit van vertellen die alleen door kinderoren werd opgepikt?

’s Avond op mijn logeerkamer inspecteerde ik de boekenkast waar ik altijd nieuwe titels ontdek naar gelang mijn gemoed. Zo had ik nu opeens oog voor, na haar maandenlang genegeerd te hebben, Elena Ferrante. Ik nam haar Napolitaanse romans ter hand maar begon te lezen in Dagen van verlating, dat er ook stond. Zo gauw de jongens in hun eigen spel zaten en De Kameleon  terzijde lag, las ik aan de keukentafel of in de tuin Ferrante. Lispector was voor aan zee of in bed, (elk boek heeft zijn plek waar deze het best tot zijn recht komt). Ferrante’s verlaten Olga die tot alles in staat is om haar man te laten inzien dat hij toch echt gelukkig met haar was, leest vlot en lijkt heel even een romannetje zoals je er honderd in een dozijn hebt, even maar. Tot de woede en de zinnen waarin Ferrante de ontluistering van Olga laat beleven waarbij het masker van geluk af gaat en de ware gedaante naar voren komt. Jezelf terugvinden heeft grote gevolgen voor het dagelijks bestaan maar tilt je er dan ook voorgoed overheen; de blik op de rol die je speelt is opeens helder.

En dan Lispector in bed, die me fluisterend heldere beelden schetst in het stuk ‘Persona’. Dat we allemaal maskers dragen, met make-up of onze dagelijkse opgewektheid, we dragen een masker om te maskeren hoe we ons voelen. Over de ‘verschrikkelijke vrijheid van niet te zijn’. Dan begrijp ik opeens wat de jongetjes in de Kameleon zo aantrekt, de recht toe recht aan karakters van Sietse en Hielke en de andere personages; die zijn wat ze zijn. Daar valt op te bouwen en vormt een basis van waaruit later, in de ‘echte’ literatuur, weer naar de onschuld van toen kan worden gezocht.

 

 

 

 

Recent

16 oktober 2017

Nooit meer los van Indië

Literair Nederland - 10 jaar geleden

29 oktober 2007

Roman met cartoonachtige taferelen
Door Rabin Gangadin

De opvatting dat de zintuiglijke waarneembare wereld de enige werkelijkheid is, is tegenwoordig niet meer vol te houden. In die andere dimensie van werkelijkheid speelt niet alleen de nieuwe natuurkunde, maar ook de religieuze ervaring een belangrijke rol.
De ervaring van mensen die contact zouden hebben gehad met een werkelijkheid die uitstijgt boven de alledaagse werkelijkheid, betreft een waarneming van het transcendente, a.h.w.

Lees meer