22 juni 2017

De spionne – Jean Echenoz

Een lekker tussendoortje

Recensie door Martenjan Poortinga

Jean Echenoz is een Franse auteur die in 1999 voor zijn roman Ik ben weg de Prix Goncourt won. Geen kleine jongen dus. Hij waagde zich eerder, naast romans, verhalenbundels en novellen, aan boeken over bijzondere personen (Maurice Ravel, Emile Zatopek, Nikola Teska). Echenoz wordt gerekend tot de grootste moderne Franse schrijvers.

De spionne is een soort detective. Soort, want deze roman voldoet niet aan de clichés die bij dit genre horen. Hier geen butler die het gedaan heeft of een massamoordenaar en allerlei gruwelijke details.
De roman beschrijft hoe Constance, een onschuldige en naïeve jongedame, wordt gekidnapt in opdracht van een oude generaal van de geheime dienst door twee op zijn zachtst gezegd nogal idiote geheim agenten, een soort Jansen en Janssen, de stuntelige detectives uit Kuifje.
Gedurende de tijd dat ze is gekidnapt moet Constance voorbereid worden voor een geheime missie in Noord-Korea, waar ze een hooggeplaatste Koreaan moet verleiden om hem geheimen te ontfutselen.

Ruim de helft van het boek gaat over deze voorbereiding. Constance weet absoluut niet waar het allemaal over gaat, maar laat zich de aandacht en de verzorging door Jansen en Janssen geduldig welgevallen: ze geniet er zelfs van en heeft, terwijl ze de kans krijgt, niet de neiging om te ontsnappen.
Uiteindelijk komt ze in Noord-Korea terecht en in contact met de Koreaan die de geheime dienst op het oog had. Maar door allerhande amateurisme en de archaïsch aandoende methoden van de geheime dienst mislukt de operatie. En dan moet Constance uit Noord-Korea zien weg te komen.

Je zou bijna gaan denken dat Echenoz moet hebben voorzien dat Noord-Korea zo in het centrum van de belangstelling zou komen te staan. Hij heeft zich heel goed ingelezen over dit geheimzinnige land. Hij beschrijft het land alsof hij er zelf is geweest.

Hoe moet deze roman gekarakteriseerd worden? Tegenwoordig wordt aan dit soort boeken nogal eens het predikaat ‘literaire thriller’ gegeven. Dat is De spionne zeker niet. Het is een virtuoze en hilarische parodie op een genre dat veel liefhebbers heeft. De vraag is of deze lezers ook van dit boek zullen genieten. Er zitten veel onwaarschijnlijkheden in, waar het schrijfplezier en de humor weliswaar van afspatten, maar die waarschijnlijk niet gewaardeerd zullen worden door de lezers van de traditionele detective. Het is te weinig een puzzel en te veel een demonstratie van: ’Kijk mij eens leuk, humoristisch en virtuoos een boek in elkaar zetten’.

De verteller in deze roman spreekt regelmatig buiten het verhaal om de lezer aan om allerlei zaken uit te leggen of te verklaren. Dat is leuk, vooral omdat Echenoz daarmee de lol van het schrijven benadrukt en aangeeft dat we alles maar niet al te serieus moeten nemen.
Echenoz geeft in deze terzijdes ook heel veel en heel vaak informatie over bus-, trein- en metrolijnen, over de departementen in Parijs, over de looptijd tussen twee locaties, wat het tempo en het ritme van de roman niet ten goede komt.

Zou je deze roman tot ‘de literatuur’ kunnen rekenen? Los van het feit dat niemand nog duidelijk heeft kunnen maken wat dat precies is, is dit boek daarvoor wat teveel uit de losse pols geschreven. Natuurlijk: mix avonturen in een land dat midden in de belangstelling staat met een aantal hilarische avonturen, gooi er een parodieus sausje over, hanteer een inderdaad behoorlijk virtuoze stijl, meng er een scheutje seks, spanning en sensatie (een afgesneden vinger!) doorheen, waarmee je laat zien dat je alle aspecten van het schrijverschap beheerst en je hebt zo’n roman.
Maar toegegeven: De spionne leest lekker weg en is een heerlijk tussendoortje.

 

 

De spionne
Jean Echenoz
Vertaling door: Reintje Ghoos en Jan Pieter van der Sterre
Verschenen bij: Uitgeverij De Geus
ISBN: 9789044536324
288 pagina's
Prijs: € 18,99

Meer van Martenjan Poortinga:

12 september 2017

Belcampo revisited

Over 'Verrassing' van Etgar Keret
20 maart 2017

De zee in Tilburg

Over 'Goudvissen en beton' van Maartje Wortel

Recent

23 oktober 2017

Zingende gedichten onovertroffen in hun beeldspraak

Over 'Nacht & navel' van Yannick Dangre
20 oktober 2017

Soepel en licht vallende poëzie

Over 'Wax Hollandais' van Abdelkader Benali
18 oktober 2017

‘Een luchtig sprookje’

Over 'Waterscheerling' van Rascha Peper
17 oktober 2017

Van poldercrimineel tot godfather in Frankrijk

Over 'Ondijk/Punt' van Barry Smit
16 oktober 2017

Nooit meer los van Indië

Over 'De Tanimbar-legende' van Aya Zikken