4 november 2011

Een foto lezen als een kort verhaal

Recensie door: Ingrid van der Graaf

Het korte verhaal werd ooit gezien als een soort vingeroefening voor de schrijver, die pas na zijn verhalendebuut (en de goede ontvangst daarvan), geacht werd een groter werk te publiceren waarna het korte verhaal zijn nut bewezen had en kon worden vergeten. Het korte verhaal diende om de literatuur binnen te komen en kreeg nooit de welverdiende plek binnen de Nederlandse letteren. Maar daar kan wel eens verandering in komen sinds zeer korte verhalenschrijver A.L. Snijders vorig jaar voor zijn gehele oeuvre de Constantijn Huygens Prijs ontving, en Ton Rozeman zich als pleitbezorger van dit genre presenteert.

Ton Rozeman (Den Haag, 1968) publiceerde zelf twee lovend ontvangen verhalenbundels en een novelle. Hij is hoofdredacteur van Shortstory.nu en het blog Korte Verhalen Schrijven en is als docent verbonden aan de Schrijversvakschool Amsterdam. Het belangrijkste dat Ton Rozeman vertegenwoordigt is het korte verhaal; hij geeft er les in, schrijft ze en bespreekt auteurs en hun korte verhalen op een uitvoerige wijze op zijn sites. En nu is daar zijn handboek Korte verhalen schrijven voor de aspirant-schrijvers onder ons.

Ton Rozeman heeft een prettige manier van verhalen vertellen en uit zijn handboek blijkt dat hij ook een prettige manier van uitleggen heeft. Aan de hand van bestaande verhalen en door de vergelijking van een goed verhaal met een geslaagde foto, laat hij laagje voor laagje en vanuit verschillende invalshoeken zien hoe je een verhaal  kunt opbouwen. Tegelijk laat hij zien hoe een reeds bestaand verhaal in elkaar steekt. Daarbij is het onderwerp zèlf niet het belangrijkste maar ‘hoe’ en in welk licht dit onderwerp gefotografeerd, dan wel beschreven wordt.

Korte verhalen schrijven is opgebouwd uit drie delen waarvan het eerste deel, Technieken de verschillende schrijftechnieken behandelt, het bepalen van het kader waarin je het verhaal wilt plaatsen en het licht dat je erop wilt laten schijnen (denk aan een foto nemen). Het tweede deel, Sjablonen behandelt de afstand tot het verhaal, wordt het een portretverhaal, een panoramaverhaal of een standaardverhaal (ook hierbij: denk aan het nemen van een foto). In deel drie, Voorbeeldverhalen maakt Rozeman een analyse met behulp van enkele fragmenten uit een kort verhaal. Waarbij hij de theorie  steeds afrondt met een visualisatie van een toegepaste techniek, daarvoor gebruikt hij verhaalfragmenten uit het werk van onder meer Judith Hermann, Raymond Carver, Lydia Davis en Sanneke van Hassel.

Rozeman beschrijft duidelijk en helder welke techniek in welke situatie toe te passen is, waarbij hij geregeld benadrukt dat schrijven een persoonlijk proces is en dat het handboek je niet kan vertellen wat je moet doen, dat je uiteindelijk zelf de keuze moet maken welke techniek je wilt gebruiken en hoe je die toe kunt passen. En dat is prettig dat hij dat aangeeft, want het boek is zo helder en uitputtend geschreven dat het gevaar om de hoek ligt dat het lijkt of ‘een kind de was kan doen’.
In een kort verhaal gaat het erom dat de lezer vanaf de eerste tot aan de laatste zin geboeid blijft en dat het verhaal hem nadien een verrassend nieuw inzicht over een eenvoudig gegeven oplevert. Want het gaat vaak over eenvoudige dingen. Zoals over een leeg wijnglas op een  ruwhouten keukentafel waar via het smoezelige venster een straal zonlicht overheen gaat. Dat de combinatie van het beeld (foto) en dat wat niet te zien is op een foto, de stof levert voor een kort verhaal, is te lezen/leren uit het handboek van Rozeman. Een handig gekozen metafoor: fotografie – verhalen schrijven. Maar pas op. Het kan ook een valkuil zijn; het visuele in een foto krijg je nooit, met welke technieken dan ook, overgebracht in een verhaal. Het is een handig hulpmiddel, meer niet zoals Rozeman zelf aangeeft in de Opbouw van dit boek.

Het mag duidelijk zijn, en dat is hoopgevend voor de aspirant-schrijver, dat Ton Rozeman alle valkuilen en misstappen in het beoefenen van dit genre zelf ondervonden heeft. Dat kan gewoon niet anders want hier spreekt duidelijk een schrijver met ervaring.
Korte verhalen schrijven is een leerzaam en inzichtelijk geschreven handboek waarin tools worden aangereikt om met andere ogen naar het korte verhaal te kijken, zowel voor de schrijver als voor de lezer van korte verhalen. Met als extraatje twee korte verhalen van de master himself. Waarvan vooral Je ziet er niets van meesterlijk is.

 

Korte verhalen schrijven

Auteur: Ton Rozeman
Verschenen bij: Uitgeverij Augustus
Aantal pagina’s: 128
Prijs: € 15,00

 

Meer van :

23 november 2017

Weidse landschappen, bekraste zielen

Over 'Idaho' van Emily Ruskovich
21 november 2017

Reizen in een binnenwereld

Over 'en toen aten we zeehond' van Nicoline Timmer
20 november 2017

Het leven ontwijken

Over 'Kraaien tellen' van Lucas de Waard

Recent

17 november 2017

Uitzichtloos leven in Unthank / Glasgow

Over 'Lanark' van Alasdair Gray
15 november 2017

Een portret in stukjes

Over 'Waarom ik mensen niet in mootjes hak' van Renske de Greef
14 november 2017

Diepe emoties in weloverwogen zinnen met originele beelden

Over 'Binnenplaats' van Joost Baars
13 november 2017

Een aaneenschakeling van mislukkingen?

Over 'We haten elkaar meer dan de Joden' van Els van Diggele
9 november 2017

Verlangen in vele variaties

Over 'Het raadsel van de liefde' van Andre Aciman

Verwant