6 december 2016

Dubbeltalenten

Door Stefan Ruiters

Waarom weet ik niet precies, maar dubbeltalenten hebben vaak mijn interesse. Vorige week schreef ik over Dirkje (William D.) Kuik, grafisch kunstenares en schrijver. Toen ik begin van dit millennium met mijn compagnon JOOT begon, hadden we in ons bedrijfsplan opgenomen dat we extra aandacht aan dubbeltalenten wilden geven. Hoe wisten we nog niet, maar we vonden het blijkbaar een fascinerend fenomeen. En dat is natuurlijk ook zo. In het algemeen word je al een beetje raar aangekeken als je bij voorbeeld schrijver of filmmaker bent, want: ‘En wat voor werk doe je dan echt?’ Blijkbaar is ‘echt werken’ in veel gevallen niet schrijven of films maken. Lijkt me dus niet makkelijk om te antwoorden op de vraag: ‘Wat brengt bij jou nou brood op de plank?’ met: ‘Ik ben dichter en daarnaast ben ik ook fotograaf.’ Dan ben je natuurlijk een beetje gek. En misschien is dat ook wel zo. Al zullen de dubbeltalenten waarschijnlijk gewoon niet anders kunnen. Woekeren met je talenten, dat moet heerlijk zijn. Het heeft me altijd heerlijk geleken om bij voorbeeld je eigen verhalen beeldend te kunnen begeleiden. Of, als gitarist ook nog eens te kunnen zingen en je eigen poëzie – songteksten – te kunnen schrijven. Prachtig vond ik het dus dat Bob Dylan de Nobelprijs voor literatuur kreeg dit jaar.

Een ander dubbeltalent waar ik altijd enorm door word geraakt is Armando (1929). Schilder, beeldhouwer, tekenaar, dichter, verhalenschrijver, documentairemaker, violist. Ik ben vast nog een  van zijn talenten vergeten. De Nederlander met zijn onhollandse voorkomen, unieke verteltrant en mediterrane pseudoniem spreekt in elk geval zeer tot mijn verbeelding. Armando’s echte naam is Herman Dirk van Dodeweerd, dan begrijp je de keuze voor een sluipnaam. Dat hij eind jaren zeventig meen ik Nederland verruilde voor Berlijn, dat begrijp ik wel. Nederland is letterlijk klein, maar vaak ook, daardoor misschien, in de geest klein, kleingeestig dus. De verbeelding krijgt hier maar weinig ruimte. Zo ontvluchten de schrijvers en kunstenaars als Campert, Vinkenoog, Van der Elsken en Karel Appel na de Tweede Wereldoorlog Nederland ook al, vooral naar Parijs.  De kunstzinnige émigré is een terugkerend thema in de geschiedenis. Intussen woont Armando al weer jaren in een appartement in Amstelveen, stug doorwerkend aan zijn schilderijen. Het musiceren is een tijd geleden al opgehouden, maar de korte verhalen is hij blijven schrijven. Als ik af en toe eens een doek beklad met verf en ik zie enkele vegen of vlakken die me vaag doen denken aan het werk van Armando, dan ben ik een blij mens.

 

 

Recent

21 maart 2017

Intrigerende zwakheden

20 maart 2017

De zee in Tilburg

Literair Nederland - 10 jaar geleden

26 maart 2007

Zonder dat hij het wist, keek ze hem telkens na als hij voorbijkwam, de winkelierster, langs de zaak, soldaat Brû. Hij liep daar heel ongedwongen, in zijn vrolijke kaki klof, met zijn haar, tenminste wat er onder de kepie van te zien was, zijn haar keurig geknipt en nagenoeg glanzend, zijn handen langs de naad van zijn broek, handen waarvan de ene, de rechter, met onregelmatige tussenpozen omhoogging om een superieur te eren of de groet van een gedemilitariseerde te beantwoorden. Niet bevroedend dat hij elke dag door een bewonderend oog werd vastgepind op de weg die hem van de kazerne naar het bureel voerde stapte soldaat Brû, die in het algemeen nergens aan dacht, maar als hij dat toch deed dan het liefst aan de slag bij Jena, stapte soldaat Brû voort met de onbevangenheid van een niet-bewuste. Met zijn niet bewust grijsblauwe ogen en zijn niet bewust elegant omwikkelde beenkappen droeg soldaat Brû heel naïef al het nodige met zich mee om in de smaak te vallen bij een jongejuffrouw die niet helemaal jong meer was en ook niet helemaal juffrouw. Het ontging hem.

Zonder dat hij het wist, keek ze hem telkens na als hij voorbijkwam, de winkelierster, langs de zaak, soldaat Brû. Hij liep daar heel ongedwongen, in zijn vrolijke kaki klof, met zijn haar, tenminste wat er onder de kepie van te zien was, zijn haar keurig geknipt en nagenoeg glanzend, zijn handen langs de naad van zijn broek, handen waarvan de ene, de rechter, met onregelmatige tussenpozen omhoogging om een superieur te eren of de groet van een gedemilitariseerde te beantwoorden.

Lees meer