1 december 2016

De steen in het water

Door Els van Swol

Een paar weken geleden hoorde ik bij de Volksuniversiteit Amsterdam een mooie lezing van architectuurhistorica Suzanne Roelofs over de in maart van dit jaar overleden Brits-Iraanse architecte Zaha Hadid.
In vogelvlucht behandelde Roelofs Hadids visionaire ontwerpen, met de nadruk op haar iconische werken en minder op de gebouwen waarin ze zichzelf volgens Roelofs een beetje begon te herhalen.
In Nederland kennen we Hadids werk van haar, samen met Rem Koolhaas gerealiseerde uitbreiding van de Tweede Kamer in Den Haag en het paviljoen dat tijdens het Holland Festival 2010 was geplaatst in de Gashouder in Amsterdam. Een hedendaagse vorm van een salon waarin Jean-Guihen Queyras toen cellosuites van Bach speelde. Een paviljoen dat de tand des tijds niet heeft doorstaan, want inmiddels kan het niet meer worden opgebouwd.

Eén van die grootste gebouwen van Hadid is het Guangzhou Opera House  in China. De haast onmogelijke opdracht was om hier een operahuis neer te zetten waarin zowel Chinese als Westerse opera’s tot hun recht zouden kunnen komen. Het gebouw ligt aan de Pearl River en je zou de twee stenen die Hadid tot uitgangspunt voor de vormgeving nam, denk ik kunnen zien als symbolen voor het Oosten en het Westen. Het is een beetje zoals Edzard Mik in zijn In memoriam schreef (De Groene Amsterdammer, 14-04-’16): ‘Geologische verschijnselen (…) probeerde ze aan de aarde los te weken en aan de lucht prijs te geven, als een fata morgana van oneindige mogelijkheden. Dat aardse en dat stromende, zwevende, schiepen een spanning die zich niet liet oplossen.’

Net als Roelofs in haar lezing eindigde ook Mik in zijn artikel met een lofzang op Hadids werk: ‘Wat een moed om zich door een visioen te laten leiden en het aan te durven dat visioen tot architectuur te maken. Daarbij past geen gezeur over uitbarstingen [woede uitbarstingen, EvS] of mislukkingen [niet gerealiseerde projecten, EvS]. Daar past alleen ontzag, diep ontzag.’

Ik heb geloof ik nog nooit een lezing meegemaakt waarin dat ontzag voelbaar werd en soms ook hardop werd geuit met ‘Ohs’ en ‘Ahs.’ Ikzelf kon gaandeweg de beelden alleen maar denken aan de betekenis die Bram Vermeulen in zijn lied over De steen aan een steen hechtte:

Ik heb een steen verlegd in een rivier op aarde
Nu weet ik dat ik nooit zal zijn vergeten
Ik leverde ’t bewijs van mijn bestaan
Omdat, door het verleggen van die steen
de stroom nooit meer dezelfde weg zal gaan.

Die steen is Hadid zelf. Na haar zal de architectuur nooit meer dezelfde weg kunnen gaan. Met twee stenen tegen elkaar aan slaand is, zoals in het Guangzhou Opera House  en in de poppenvoorstelling Brave Hendrik van Jouke Lamers, het vuur van de sterren ontstoken. Dat die sterren, diva of niet, nog maar lang licht mogen geven! En dat wij, bezoekers van opera’s en concerten, maar vaak in het licht daarvan mogen vertoeven en genieten van zoiets onvergankelijks als de cellosuites van Bach!

 

Kijk hier voor paviljoenbezichtiging met lezing.
En hier de Guangzhou Opera House

 

 

Recent

21 juli 2017

Vast in het ijs

19 juli 2017

Kijk, lees en geniet!

17 juli 2017

Terug naar vroeger

10 juli 2017

Ongewone intensiteit

Literair Nederland - 10 jaar geleden

30 juli 2007

De twaalfjarige Alice Winston woont met haar ouders in een afgelegen huis in Desert Valley. Haar moeder is na de geboorte van Alice in bed gekorpen en komt er zelden meer uit. Haar vader probeert met veel pijn en moeite een paardenfokkerij draaiende te houden. Zus Nona, de lieveling van haar vader, is er een half jaar geleden vandoor gegaan met een rodeorijder.

Alice is een stil en teruggetrokken meisje, erg eenzaam ook, ze heeft geen vriendinnen. Ze mist haar zus verschrikkelijk.

"Ik wilde Valerie vertellen dat mijn zus ons niet belde, dat ze haast nooit schreef, dat ik me 's nachts in de stille donkere uren probeerde voor te stellen wat er in haar leven gebeurde, wat er zo opwindend en belangrijk was dat ze ons helemaal vergat en ons door het leven liet zwalken zonder haar."

Lees meer