Vrouwkje Tuinman – De rouwclub

Groepsportret rond de dood

Recensie door Sunny Jansen

Vrouwkje Tuinman (1974) is dichteres, romanschrijfster, journaliste en columniste. Naast een aantal dichtbundels schreef ze drie romans, Grote Acht (2005), Buurvrouw (2008) dat genomineerd werd voor de BNG Nieuwe Literatuurprijs en nu dus De rouwclub (2013). Eind 2010 ontving Tuinman de Halewijnprijs voor haar oeuvre tot nu toe.

In De rouwclub staat de dood van Harold Wezeman centraal. De 35-jarige Harold is de grote man achter popfestival Walhalla. Tijdens een bezoekje aan Lovalicious, het muziekfestival van één van de concurrenten, ontstaat paniek. Harold komt daarbij in de verdrukking en raakt in coma. Uiteindelijk overlijdt hij, maar dat gebeurt pas op pagina 88. De aanloop is wel erg lang. Het duurt ook lang voor eindelijk duidelijk wordt wat er precies gebeurd is. Stagair Joris die bij het ongeluk aanwezig was, weigert over zijn ervaringen te praten. Zijn houding en onwil worden een, niet al te consequent uitgewerkt, lijntje in het verhaal.

Harold zelf is de grote afwezige in dit boek. We volgen zijn vriendengroep. Het verhaal wordt deels vanuit het perspectief van zijn collega en beste vriendin Emma, zijn baas Elmer en beste vriend Victor verteld. Maar er is ook een alwetende verteller die inzicht geeft in de gevoelens van anderen, zoals Harolds vader Jan. Iedereen reageert op zijn of haar eigen manier op de coma en het overlijden van Harold.
Aan zijn ziektebed is al een tweedeling te zien: ‘De staande mensen vormden samen met het bed een soort kerststal, een heilige familie. De zittende bootsten een stille verjaardag na.’ (44)
Ook dan is al te merken dat iedereen anders met zijn emoties omgaat. ‘ “Hij gaat het niet redden,” zei Victor met een bijna onherkenbaar geknepen stemmetje. Nee, schudden de artsen.
Niet gaan janken, dacht Emma, in het algemeen, en richting Victor in het bijzonder. Niet alleen aan jezelf denken.’ (77).

De artsen adviseren de machines uit te zetten en Harold te laten sterven. Het is een heel gedoe om te beslissen wie bij het overlijden aanwezig moeten of mogen zijn. ‘Emma denkt stiekum aan het woord “fanclub”.’ (82) Na het overlijden van Harold, zoon, neef, vriend, collega, is er in eerste instantie veel te doen voor de mensen die hem omringen. Eerst het geregel, dan de rouw. Dan blijkt dat deze groep mensen op Harold na, eigenlijk niets gemeen had. Er breekt zelfs een soort wedstrijd uit, voor wie het overlijden van Harold nu eigenlijk het ergste is. Maar ondanks het onderlinge onbegrip en de irriraties heeft de groep elkaar ook nodig.

De fanclub is inmiddels een rouwclub geworden, al neemt lang niet iedereen Emma dat woord in dank af. Maar het is wel een stuurloze rouwclub. En dat terwijl festival Walhalla gewoon door moet gaan. Het delen van hun gevoelens blijkt niet gemakkelijk. Want wie heeft het alleenrecht op herinneringen? En hoe ga je er mee om als anderen jouw herinneringen vertellen, alsof zij er zelf bij zijn geweest?
‘Met elke anekdote werd duidelijker dat hij een andere puzzel zat te maken dan zij.’  (263) Niet alleen rouwen doe je blijkbaar alleen, ook herinneringen ophalen. Maar is dat erg? Zoals Elmer zegt: ‘Geen van ons weet alles van hem. Maar samen weten we een heleboel.’ (286)
En dan realiseren ze zich het. Ze zijn helemaal geen vrienden. ‘De hele rouwclub bestaat alleen maar omdat Harold er niet meer is. (239) En toch domineert diezelfde rouwclub hun hele sociale leven. ‘Andere mensen dan degenen in het ziekenhuis en daarna Harolds huis doen er eigenlijk niet meer toe.'(134)

Tuinman beschrijft het gedrag van een groep mensen en het boek is het beste te typeren als een groepsportret. Het overlijden van een vriend en de stappen die daarop volgen zijn herkenbaar, maar daardoor ook erg voorspelbaar. Vooral ook omdat er nauwelijks sprake is van een spanningsboog in het boek. Toch blijf je lezen, de groepsdynamiek boeit. Je wilt weten hoe het afloopt met Emma, Elmer en Victor. En wat erg knap is, een zwaar onderwerp wordt licht beschreven.

De rouwclub

Auteur: Vrouwkje Tuiman
Verschenen bij: Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar
Aantal pagina’s : 256
Prijs: € 18,95

 

Omslag De rouwclub  -  Vrouwkje Tuinman
De rouwclub
Vrouwkje Tuinman
ISBN: 9789038896328

Meer van Sunny Jansen:

Recent

15 december 2017

Drakenbloed en hoestende koeien

Over 'Tijl' van Daniel Kehlmann
14 december 2017

Vergane Hollywoodglorie in de Maghreb

Over 'De oppermachtigen' van Hedi Kaddour
13 december 2017

Literatuur uit de provincie

Over 'Ergens op het eind' van Erik Nieuwenhuis
12 december 2017

Troosteloos zal het in Twente wezen

Over 'De heilige Rita' van Tommy Wieringa
11 december 2017

Niet alles hoeft begrepen om te zien hoe prachtig het is

Over 'Finisterre' van Eugenio Montale

Verwant