1 december 2015

De beste boeken komen niet alleen

Decembertips van Adri Altink

De term duo-lezen wordt in het onderwijs gebruikt voor een methode waarbij kinderen in tweetallen hetzelfde boek lezen. Ik vroeg me af of er een vergelijkbare term is voor het tegelijkertijd lezen door één persoon van twee boeken die een band hebben met elkaar. Ik ken de term niet, maar het afgelopen jaar maakte ik wel twee heerlijke ervaringen van dat soort mee.

Voor LN recenseerde ik Moussa of de dood van een Arabier van Prix Goncourtwinnaar Kamel Daoud. Het boek vormt op diverse niveaus een spiegel van De vreemdeling van Albert Camus. Om Daoud ten volle te genieten en binnen te laten kan ik iedereen aanbevelen om Moussa te lezen met De vreemdeling vers in het achterhoofd. Daoud laat zien hoe staatsrechtelijke verbanden in voormalige kolonies zijn veranderd, maar ons denken en onze houding veel minder.

(Toevallig verscheen eerder dit jaar nog een roman die teruggrijpt naar De vreemdeling van Camus. Dat is De De vreemdelingevreemdelinge van Walter van den Broeck. Daarin blijkt de jonge vrouw Tess geen seksuele relatie te kunnen aangaan, geïnspireerd als zij is door de levensvisie van Meursault, de protagonist in Camus’ boek. Een interessante koppeling maar niet met de meerlagigheid van Daoud).

De consequentiesDe ver doorgevoerde intertekstualiteit van Daoud, maakte ook een groot deel van mijn leesplezier uit bij De consequenties van Niña Weijers. Deze roman wordt er ook nog eens licht en grappig door. Weijers verhaalt over een kunstenares die haar eigen leven onvoorwaardelijk onderwerp van een nieuw project wil maken. De roman wemelt van de verwijzingen naar Rituelen van Cees Nooteboom en Happy Days van Samuel Beckett. De verwijzing in de beginzin is al een overduidelijke parafrase van de opening van Rituelen, maar er zijn ook nog eens de klankverwantschappen van Minnie, Innie en Winnie, de hoofdpersonen in respectievelijk De consequenties, Rituelen en Happy Days. De verwantschappen tussen de drie gaan echter veel verder dan enkel de namen. Ronduit humoristisch wordt het als je leest dat een kat en een hond bij Weijers naar architecten zijn genoemd. Zoals Inni bij Nooteboom eigenlijk Inigo heet, naar de architect Inigo Jones. Daarnaast zijn er cross-overs met de performances van Marina Abramovic en Bas Jan Ader, die het experiment van Minnie zo weids maken. Lees daarom naast De consequenties zeker nog eens Rituelen en zo mogelijk Happy Days. En kijk op YouTube naar Abramovic en Ader.

Uit de non-fictie las ik dit jaar twee boeken over literatuur waarnaar ik vast nog eens teruggrijp, vooral omdat ze zo’n verhelderend licht laten schijnen. Bovendien zijn ze van auteurs die een verhaal weten over te brengen.

Goethe, kunstwerk van het leven

Allereerst Rüdiger Safranski met Goethe. Kunstwerk van het leven, een biografie die klinkt als een klok en Goethe neerzet als iemand die (ook wel eens op een arrogante manier) zijn leven tot kunst verhief. Het boek biedt naast een levensloop een verhelderende reis door het werk van Goethe. (Voor LN gerecenseerd door Els van Swol).

Het tweede boek is Steltlopen door de tijd van Manet van Montfrans, dat eind vorig jaar overigens al uitkwam. Steltlopen door de tijdOver geheugen en geschiedenis in de moderne Franse literatuur, luidt de ondertitel. Er valt in de Franse literatuur heel wat meer over
herinneringsbelevingen te vertellen dan door de madeleine van Proust wordt opgeroepen, zo blijkt wel. Steltlopen door de tijd is zeer genietbaar, ook als je er af en toe een hoofdstuk uit leest. Zeer genietbaar zelfs als je lang niet alle opgevoerde boeken goed kent; op zijn minst word je geprikkeld om er alsnog aan te beginnen.

 

Zo nodigen ook deze non-fictieboeken uit om weer andere op te pakken. En misschien is het ook wel zo dat echte goede boeken niet alleen komen.

 

Wat hebben de recensenten van Literair Nederland het afgelopen jaar gelezen, en wat raden ze aan?

Meer van Adri Altink:

1 december 2016

Wat maakt ons tot wie we zijn?

Over 'Hier ben ik' van Jonathan Safran Foer
13 september 2016

Op de vlucht naar moed

Over 'Helden van de grens' van Dave Eggers

Recent

20 januari 2017

Openhartig over lotsbestemming

Over 'Het visioen aan de binnenbaai' van Oek de Jong
19 januari 2017

Lawaaidichter en lawaaimakers

Over 'Radeloos en betoverd' van Pat Donnez
18 januari 2017

Streng en gewichtig

Over 'We hadden liefde, we hadden wapens' van Christine Otten
17 januari 2017

Ongrijpbare gedichten

Over 'Bladgrond' van Roland Jooris
16 januari 2017

Sprookjes hebben geen woorden nodig

Over 'Sprookjes van Grimm zonder woorden' van Frank Flöthmann

Verwant