Door Ingrid van der Graaf

Nadat eerder deze week de Vlaming David Troch er met de Turing Nationale Gedichtenprijs vandoor ging, is het wederom een Vlaming die een prestigieuze Nederlandstalige Poëzieprijs wint. De neurowetenschapper en dichter Jan Lauwereyns, die als enige van de vijf dichters tijdens het Genomineerden VSB Poëzieprijs op Tournee, enkel op dvd aanwezig was omdat hij in Japan resideert maar die - blijkens de uitslag - beslist niet uit het vizier van de jury was verdwenen.

Lauwereyns (1969) heeft gisteravond de VSB Poëzieprijs 2012 gewonnen en daarmee 25.000 euro voor zijn bundel Hemelsblauw. Hij ontving de prijs tijdens een feestelijke avond uit handen van juryvoorzitter Kathleen Ferrier. Naast Jan Lauwereyns werden bundels van Peter Ghyssaert, Willem Jan Otten, Erik Spinoy en Anne Vegter genomineerd.

De jury, verder bestaande uit Astrid Lampe, Ton Naaijkens, Ester Naomi Perquin, Hans Vandevoorde, zijn unaniem van mening dat met deze bundel de poëzie een ‘nieuwe weg inslaat en uitnodigt tot het verkennen van geheel nieuwe horizonten’. Een bundel die volgens de jury geslaagd is in het combineren van wetenschap en poëzie. Hoewel Hemelsblauw  Lauwereyns' zevende dichtbundel is en zijn debuut in 1999 werd genomineerd voor de C. Buddinghprijs, is  hij van de vijf genomineerden het minst bekend. Maar met het winnen van deze prijs zal daar, met ingang van gisteravond, zeker verandering in komen.

Uit het juryverslag: ‘Deze vijf lange gedichten of cycli geven zich slechts langzaam
prijs, irriteren door hun ongrijpbaarheid en fascineren in hun duisterheid. De
bijzondere laatste cyclus, die voortkomt uit een gedicht van Wallace Stevens,
bevat in dit opzicht kenmerkende regels:

‘Gif in mijn hart / De smaak van het geluid van het denken / Mijn weerstand tot moes / De zinnelijkheid van abstractie / De zinnelijkheid die alles wil / Geschonken licht / In mij / De noodzakelijke pols van Waarheid / Je sterreloze blauwigheid / De koelte van het
meer’.

De VSB Poëzieprijs werd voor het eerst toegekend in 1994 en is de meest belangrijke prijs binnen Nederlandstalig gebied voor poëzie. Sinds vorig jaar is de uitreiking van de prijs het startsein voor de jaarlijkse Gedichtendag Nederland en Vlaanderen. Ter gelegenheid van deze dag verschijnen er twee speciale uitgaven: De bundel Half in zee van Joke van Leeuwen en Erik Spinoy schreef het Gedichtendag-essay, AS/zteken.

 

Hemelsblauw
Jan Lauwereyns
Blz: 80
Prijs: 17,50
Uitgegeven: De Bezige Bij

 

 

Na de lustrumeditie van vorig jaar in het stadhuis strijkt het zesde Huis van de Poëzie dit jaar neer in het Centraal Museum. De poëzie vormt op donderdag 26 januari, Gedichtendag, letterlijk het middelpunt van de kunsten. Ruim dertig dichters dragen op 26 januari 2012 - Gedichtendag - voor in het Centraal Museum van Utrecht dat voor één avond wordt overgenomen door de poëzie.

In de 19e-eeuwse stallen van het museum weten dichters met allure als Rutger Kopland, Tonnus Oosterhoff, Judith Herzberg, Eva Gerlach, Frank Koenegracht en Menno Wigman zich omringd door de indrukwekkende schilderijen van Abraham Bloemaert. Maar ook in de andere ruimten van het gebouw met haar kruipdoor-sluipdoor-structuur, wacht het publiek verrassende ontmoetingen tussen poëzie en beeldende kunst. Ook dit jaar dringt het Huis van de Poëzie door tot in alle hoeken en gaten van het gebouw. Een feest waarbij alle zintuigen worden betrokken: de organisatie waarschuwt voor een waar sensorisch bombardement. Rapper Kapabel, uit de stal van Kytopia, legt met zijn programma De Avonduren de relatie tussen poëzie en muziek, Hans Dagelet wekt de dichter die ook in W.F. Hermans huisde tot leven en grenzen worden overschreden in de Internationale Kamer van Anna Arov.

Ingmar Heytze presenteert zijn nieuwe bundel Ademhalen onder de maan en Chrétien Breukers houdt met medesamensteller Philip Hoorne De Nederlandse poëzie in pocketformaat ten doop: een bloemlezing. In de nok van het museum staan de dichters van het Feest der Poëzie model, die - terwijl het publiek hen schildert - hun verzen ten gehore brengen en het Poëziecircus verzorgt een eenmalige, unieke vorm van een 'stille disco': wandel met koptelefoon op langs de schilderijen van de grootse Bloemaert-tentoonstelling terwijl bijpassende gedichten u live worden ingefluisterd door een huisdichter.

Op de vooravond van Gedichtendag opent het Huis van de Poëzie opnieuw haar deuren voor de VSB Poëzieprijs. In samenwerking met Poetry International wordt op de feestelijke avond van woensdag 25 januari in de Nicolaïkerk bekend gemaakt wie van de genomineerde dichters de grootste jaarlijkse poëzieprijs voor zijn bundel wint: Peter Ghyssaert, Jan Lauwereyns, Willem Jan Otten, Erik Spinoy of Anne Vegter. Joke van Leeuwen geeft met een voordracht uit de door haar geschreven Gedichtendagbundel het startschot aan Gedichtendag 2012 Presentatie is in handen van Ingmar Heytze.


Het Huis van de Poëzie
Centraal Museum Utrecht
Nicolaaskerkhof 10
Do 26 Januari 2012 20:00 uur
Kaarten € 12,50 / € 16,- via www.huisvandepoezie.nl

Uitreiking VSB Poezieprijs
Wo 25 Januari 20:00 uur
Nicolaïkerk
Beperkt aantal plaatsen beschikbaar

 

Op het grootste literatuurfestival van Nederland staat naast  de zwaargewichten als Cees Nooteboom, Kees van Kooten, Jules Deelder, Vrouwkje Tuinman en A.L. Snijders, ook veel jong literair talent. Muzikanten als Lenny Kuhr, Janne Schra, Blaudzun, Roy Santiago en GardenFest gaan met de poëzie van Neeltje Maria Min aan de haal.

Er zijn verrassende nieuwe Wintertuinproducties waaronder een kruisbestuiving van poëzie, rap en visuals, een filmverboeking, een podiumstrip en teksttheater. En verder zijn er nog colleges, masterclasses en debatten die dieper in gaan op het festivalthema: ‘Een vorm van verzet’.

Donderdag 24 nov.
Colleges, masterclasses en meer op de universiteit, met o.a. Kees van Kooten, Joris van Casteren, kunstenaar Jonas Staal en wiskundemeisje Ionica Smeets. ’s Avonds Poetracks in Doornroosje met poëzie van Neeltje Maria Min op muziek door Lenny Kuhr, Janne Schra, Blaudzun, Roy Santiago en GardenFest.

Vrijdag 25 nov.
De Vlaamse schrijfster en illustrator Eva Mouton presenteert in Extrapool haar eerste magazine, gevuld met ongemakkelijke illustraties,
gedachten en flarden van verhalen, en uitgegeven door Wintertuin. Eva deelt het podium met haar fans, vrienden, stalkers en bekenden: Ivo Victoria, Maarten Inghels, Hanneke Hendrix, Willem Claassen, Tiny Legs Tim en DJ Bertos.

Zaterdag 26 nov.
De keuze is reuze op dit literair muzikaal totaal variété in het Lindenberg Theater. Er zijn voordrachten van o.a. Cees Nooteboom, Jules Deelder, Jannah Loontjens en Vrouwkje Tuinman. A.L. Snijders vertelt over het belang van Nescio, en de nieuwe Wintertuinproducties Lucy, Short Story Cinema en Fauser zien het licht. De muzikale bijdragen zijn van Jules Deelder, Claw Boys Claw, Henk Hofstede en de Turntable Tampeloeresen. En er is theater, animatie, film en veel meer.

Festivalthema
Thema van het festival is ‘Een vorm van verzet’, naar en gedicht van Remco Campert, dat begint met de woorden ‘Verzet begint niet met grote woorden / maar met kleine daden’. Schrijvers, dichters, muzikanten, kunstenaars en wetenschappers onderzoeken de verschillende mogelijkheden om morele betrokkenheid te tonen in hun werk. Het thema keert terug in tal van programma’s. Kees van Kooten geeft in zijn college voorbeelden van gedragssatire, volgens hem de belangrijkste vorm van maatschappijkritiek. Cees Nooteboom deed verslag van de arbeiders- en studentenrevolte van 1968 in Parijs en was in Berlijn tijdens de val van De Muur. Hoe geëngageerd is hij?
Joris van Casteren bespreekt de gevolgen van zijn literaire non-fictie: hij moest erdoor voor de rechter verschijnen. En waar legt Jonas Staal, aangeklaagd wegens ‘De Geert Wilders werken’, de grens tussen activisme en kunst? Controversieel schrijver A.H.J. Dautzenberg presenteert zijn editie van Fauser: een stripverhaal over de reaguurder van deze eeuw, die zich verstopt achter zijn computer om anoniem onfatsoenlijke reacties achter te laten op webfora. Als ludiek antwoord op de digitalisering, kunnen bezoekers in de Ramsj-mobiel papieren boeken een tweede leven geven.

Klik hier voor een voorproefje van Poetrack bij DWDD: 20111109-dwdd_gesprek2 - Uitzending Gemist: VARA

Locaties
Het festival speelt zich af op diverse locaties in Nijmegen: van Radboud Universiteit tot poppodium Doornroosje, en van Lindenberg Theater tot kunstpodium Extrapool.

Kaartverkoop
Kaarten zijn te koop via www.wintertuin.nl en bij de Nijmeegse voorverkoopadressen: Centrale Bibliotheek De Mariënburg en The Study Store op de Radboud Universiteit. Een passe-partout voor drie dagen festival kost € 25,- (€ 20 cjp/student), daarnaast zijn er ook losse kaarten verkrijgbaar.