Om niet te falen in zijn nieuwe baan neemt David Stresemann zijn toevlucht tot een medicijn dat hem intelligenter belooft te maken. Maar hoe komt hij erachter of de successen die volgen alleen te danken zijn aan zijn verbeterde brein? Balancerend tussen genialiteit en gekte poogt Stresemann uit het labyrint van zijn eigen hoofd te ontsnappen, terwijl hij verwoed probeert niet te vallen voor de enige die hem uiteindelijk nog lijkt te begrijpen: zijn eigen spiegelbeeld. Narcissus is een buitengewoon meeslepende en diepgravende roman over identiteit, hebzucht en de ondergang van het gelijkheidsideaal van de afgelopen eeuw.

Maarten Schinkel (1960) is redacteur van NRC Handelsblad, en werkte eerder voor Quote. Hij publiceerde essays in onder meer Dif en Hollands Maandblad. In zijn vrije tijd schrijft hij muziek. Drie is zijn eerste roman.

Narcissus

Auteur: Maarten Schinkel
Verschenen bij: Uitgeverij Meulenhoff (juni 2010)
Prijs: € 17,95

ik maak verliefdheid
op de brug van je neus
en prop de gaten vol rozenblad
vers geplukt vochtig geurend
je goddelijke mond geef ik lucht
ademen doe je voor mij
stikken via mij

Net als de verhalen in Troost en de geur van koffie uit 2007, zitten de gedichten in Vliegen en andere vogels tjokvol onverwachte wendingen, bizarre personages en verfrissende beelden. Maar bovenal spreekt uit haar poëzie een enorme compassie voor mensen en dieren, allebei eigenaardige wezens die maar zo’n beetje door het leven scharrelen en over wie je je kunt blijven verbazen.

Bianca Boer (1976) won de Nieuw Proza Prijs, publiceerde onder meer in De Gids, Tirade en Passionate en trad op tijdens Crossing Border. Haar debuut Troost en de geur van koffie werd genomineerd voor de Selexyz Debuutprijs 2007.

Vrijdag 18 juni aanstaande wordt Vliegen en andere vogels gepresenteerd bij boekhandel v/h Van Gennep in Rotterdam. Het begint om 17:30.

Vliegen en andere vogels

Auteur: Bianca Boer
Verschijnt bij: Uitgeverij LJ Veen (juni 2010)
Prijs: € 15,-

Zijn hele leven heeft Jack Griffin geprobeerd aan zijn ouders, snobistische academici, te ontsnappen. Hij ging naar LA om scenario’s te schrijven en trouwde daar met Joy, een vrouw beneden zijn stand, volgens zijn bemoeizuchtige moeder.

Maar in de loop der jaren is er veel veranderd in Griffins leven: op aandringen van Joy kopen ze een huis, iets waar zijn ouders als eeuwige huurders nooit aan toe zijn gekomen. Ook geeft hij inmiddels les aan een universiteit aan de oostkust, waar zijn ouders nooit een baan wisten te bemachtigen. Die hebben tandenknarsend hun leven moeten slijten in het fucking’ Midwesten. Toch is Griffin niet gelukkig. Een onbestemd gevoel van onvrede berooft hem van zijn nachtrust en het lukt hem maar niet de as van zijn inmiddels overleden vader uit te strooien.

Dan trouwt de beste vriendin van zijn dochter Laura op Cape Cod, de plek waar Griffin vroeger met zijn ouders de vakanties doorbracht. Joy en Griffin bezoeken de bruiloft, terwijl hun eigen huwelijk op losse schroeven staat. Enmaal weer op de ‘Cape’, met zijn vaders urn in de kofferbak en zijn moeder die hem continu opbelt, vraagt Griffin zich af of hij ooit werkelijk heeft kunnen ontsnappen aan zijn opvoeding. Hoewel hij zijn leven zorgvuldig heeft afgeschermd tegen hun inmenging, verwijt Joy hem dat zijn ouders een nadrukkelijk stempel op hun huwelijk hebben gezet. Maar hoe goed kende Griffin zijn ouders eigenlijk? Wat wist hij wérkelijk van hun leven?

Het inzicht van Griffin is een roman vol zelfbeschouwing en triest besef, maar deze zwaarte wordt door Russo wederom meesterlijk in evenwicht gebracht met droogkomische scènes.

‘Een meester in het vertellen over gewone mensen.’ – Elsevier

‘Slapstick is een van de gereedschappen in Russo’s repertoire. Van de scène bij de receptie van het tweede huwelijk zou iemand als Charlie Chaplin gesmuld hebben.’ The New York Times Book Review

Richard Russo (1949) schreef eerder Empire Falls (2004) en Brug der zuchten (2008). Beiden werden enthousiast ontvangen in Nederland. Met Empire Falls won hij de prestigieuze Pulitzer Prize.

Auteursbezoek

Een avond met Russo i.s.m. John Adams Institute. Op maandagavond 27 september zal Russo spreken en vragen beantwoorden van publiek in het West Indisch Huis te Amsterdam. Meer informatie volgt.

Het inzicht van Griffin

Auteur:  Richard Russo
Verschijnt bij: Uitgeverij Signatuur (juni 2010)
Prijs: € 19,95

Op 26 juni a.s. verschijnen de eerste twee delen van de trilogie 1q84, het magnum opus van Murakami. In Japan was dit boek een doorslaand succes. Boek drie verschijnt in het voorjaar van 2011.

1q84 is het ijzingwekkend spannende verhaal van Aomame en Tengo. Aomame is fitnessinstructrice en moordenares. Tengo is wiskundeonderwijzer en doet aan valsheid in geschrifte. Op het eerste gezicht hebben zij niets met elkaar te maken, maar gaandeweg wordt duidelijk dat hun paden elkaar heel vroeger ooit gekruist moeten hebben, en het zit er even duidelijk in dat dit weer gaat gebeuren. Maar hoe? Aomame raakt verzeild in een parallelle wereld, die ze 1q84 noemt. 

Een nacht met Murakami
Ter gelegenheid van de verschijning van 1q84 wordt op vrijdag 25 juni 2010 de nacht van Murakami georganiseerd in Boekhandel Selexyz Scheltema in Amsterdam.

Aanvang: 22.00 uur – 00.00 uur.  Inloop: 21.30 uur. Koningsplein 20, Amsterdam. Gratis toegang, maar aanmelden verplicht via promotie.scheltema@selexyz.nl

Te luisteren, te zien en te winnen:
- Abdelkader Benali over 1q84 en zijn liefde voor Haruki Murakami.
- Murakami’s fascinatie voor de muziek vind je terug in de lezing van Christine Otten met een muzikale bijdrage van Booktunes.net.
- Vertaler Luk van Haute schudde Murakami’s hand en spreekt over deze ontmoeting, zijn vertalingen van Murakami en over Japan.

Vervolgens start om 00.00 uur de verkoop van 1q8. Bezoekers maken kans op alle Nederlandse titels van Haruki Murakami, inclusief de eerste delen uit de trilogie 1q84.

1q84

Auteur: Haruki Murakami
Verschijnt bij: Uitgeverij Atlas (juni 2010)
Vertaald door:  Jacques Westerhoven, Elbrich Fennema en Luk van Haute
Prijs:  € 49,90

Vanaf april 2009 verscheen elke donderdag op de Achterpagina van het NRC Handelsblad een feuilleton door Driss Tafersiti, een Marokkaanse gastarbeider die vertelt over zijn eerste jaren in Nederland. Het feuilleton was een succes en Tafersiti kreeg veel ‘fanmail’. Daaruit citeert het NRC in de krant van 12 juni: ‘Als ik op donderdag de krant van de mat opraap, denk ik: “O leuk, vandaag Driss” en als eerste lees ik de Achterpagina om dan met een opgewekt gevoel verder te gaan. Ik weet niet of Driss bestaat maar zijn wekelijkse feuilleton maakt mij steeds weer blij. Het vergroot je geloof in het mensdom.’

In Ik, Driss zijn alle afleveringen van het feuilleton bijeengebracht en aangevuld met nieuw werk dat Tafersiti speciaal voor deze uitgave schreef.

Het verschijnen van dit boek is aanleiding voor het NRC om te onthullen dat Driss Tafersiti een pseudoniem is voor twee jonge Nederlandse schrijvers met een Marokkaanse achtergrond. Asis Aynan (Haarlem, 1980) en Hassan Bahara (Teroua n’Aït Izou, 1978) meldden zich begin 2009 bij de redactie van de Achterpagina om ‘het nog niet vertelde verhaal van de gastarbeider in Nederland’, ‘de droom van onze vaders’ te vertellen.
Omdat het hier ging om een literaire bijdrage, maakte het NRC een uitzondering op de regel dat schrijven onder schuilnaam in de krant verboden is. Aynan debuteerde in 2007 met de verhalenbundel Veldslag en andere herinneringen, Bahara met de roman Een verhaal uit de stad Damsko.

 
Op de Achterpagina van het NRC van 12 juni staat een interview met beide schrijvers.

Ik, Driss

Auteur: Driss Tafersiti (ps. Aynan & Bahara)
Verschenen bij: Uitgeverij Atlas (juni 2010)
Prijs: € 17,50

Het elfde nummer van het tijdschrift Nynade is uit. Dit maal een groot essay over Naakt in de kunst van Sierksma. Pessoa wordt afgestoft door Paul Roelofsen en Koos Hagen heeft het over niemand minder dan Boeddha. Ditmaal n.a.v. van een beeld in Vincennes. Verder veel- erg veel- poëzie. Opvallend zijn de Vlaamse gedichten van Frederic Leroy met mooie namen als Dodonische duivel of Kathisofobie. Ook erg mooi de verzen van Loes Essen en Barney Agerbeek. Hans Plomp maakte een vers bij een tekening van wijlen Simon Vinkenoog. En tot slot zijn er verhalen van Jan Ruward, Yvonne Gillissen en Jan Wychers. Het blad is fraai uitgegeven half color en dito vormgegeven door Jan van Waarden.

Nynade
info@nynade.nl

Na de dood van haar grootmoeder erft Iris het oude huis in de appelboomgaard. Na vele jaren staat ze weer op de magische plek van haar zomervakanties bij oma. Ze dwaalt door de kamers, de appelkelder en de tuin – door een wereld die niet van deze tijd is.

Maar wat moet ze met deze sprookjesachtige, evenzeer zoete als bittere herinneringen aan de ‘appelzomers’ van toen, waarin een stockoude appelboom maar liefst twee keer achtereen in bloei stond? En wat met al die verhalen over de tantes en hun vrijers, het nichtje Rosemarie op het dak van de veranda, grootvader en zijn dubieuze politieke avonturen en die knul die appels met pitten en al at? En wat moet ze überhaupt met dit oude huis in dit afgelegen dorpje? Om haar onrust te overmeesteren verzorgt ze haar grootmoeders graf, gaat zwemmen, kust de broer van een oude vriendin, scharrelt met potten en oude inmaaketiketten en werkt in de moestuin. Tot iets gebeurt, wat – ‘zo als alle bewegingen van het lot in onze familie’ – weer met een appel te maken heeft…

De smaak van appelpitten vertelt over drie generaties vrouwen, over de bedrieglijkheden van het herinneren en de (ambigue) kracht van de nostalgie. Katharina Hagena schrijft erover ‘ontroerend, sensueel en oergeestig’. Op een manier dat het vertrouwde opeens in een verrassend licht verschijnt.

Katharina Hagena (1967), studeerde Engelse en Duitse letterkunde, schreef haar promotie over Ulysses van James Joyce, en publiceerde twee kinderboeken. Van haar literaire debuut zijn inmiddels alleen al in Duitsland meer dan een miljoen exemplaren verkocht. Vertalingen verschijnen in Frankrijk, Finland, Kroatië, Tsjechië, Korea, Noorwegen, Estland, Litouwen, Israel, Polen, Albanië, Roemenië, Letland en Italië.

‘De smaak van appelpitten is puur genot!’ – Martin Walser

De smaak van appelpitten

Auteur: Katharina Hagena
Verschijnt bij: Uitgeverij Cossee (juni 2010)
Vertaald door: Nelleke van Maaren
Prijs: € 19,90

Eén van de programma-onderdelen van het Poetry International Festival in Rotterdam 2010 (11 – 18 juni) is de toekenning aan de  C. Buddingh’-prijs voor nieuwe Nederlandstalige poëzie. De C. Buddingh’-prijs (1.200,- euro)  wordt jaarlijks toegekend aan het beste poëziedebuut van het voorgaande jaar. De prijs is bedoeld als stimulans voor beginnende dichters en biedt hen gelegenheid meer aandacht te genereren voor hun werk.

De jury nomineerde de bundels Sterk Zeil van Gert de Jager, Hechtzwaluwen van  Elmar Kuiper, De dieren in mij van Delphine Lecompte en Antidata van Nina Werkman. De genomineerde dichters treden op in een speciaal aan de prijs gewijd programma waarin uiteindelijk ook de winnaar bekend wordt gemaakt. 

Presentatie: Jan Baeke

dinsdag 15 juni, 20.00 uur – kleine zaal

Ga voor het volledige programma van het festival en de aanvangstijden naar de website van het 41e Poetry International Festival.

Festivallocatie
Rotterdamse Schouwburg
Schouwburgplein 25
3012 CL Rotterdam
T +31 (0)10 411 81 10

De tienjarige Pin woont samen met zijn zuster, een prostituee, en brengt zijn dagen door op straat en in de kroeg. Wanneer hij het pistool van de Duitse minnaarvan zijn zus steelt wordt hij gearresteerd en opgesloten.Hij weet samen met een zestienjarige verzetsheld te ontsnappen en belandt in een partizanenkamp. Hier blijken alle kneuzen uit het verzet te zijn samengebracht: zonderlinge, onbetrouwbare en misdadige lieden.

Het pad van de spinnennesten uit 1946 is Italo Calvino’s eerste roman. In de manier waarop Pin de oorlog beleeft en de andere personages ziet, is de latere Calvino al te herkennen. Het kamp in de heuvels heeft voor Pin iets betoverends, het bos is een sprookjeswereld vol geheimen. En de acties van de partizanen zijn voor hem niet meer dan een opwindend spel waarbij toevallig echte wapens worden gebruikt. Alle personages worden, ondanks hun aardse banaliteit, bijna mythische figuren.

Het pad van de spinnennesten

Italo Calvino
Verschenen bij: Uitgeverij Atlas (juni 2010)
Vertaald door: Henny Vlot
Prijs: € 18,90

Sport roept vaak sterke emoties op. Maar geldt dat ook voor dichters? Verblind door de Oranjegekte en geïnspireerd door de lofzang die Carol Ann Duffy, de Engelse dichter des vaderlands, schreef over de hiel van David Beckham, ging de SLAA samen met de Tolhuistuin op zoek naar sportminnende en -hatende dichters van eigen bodem. Al snel was een compleet elftal gevonden. Grote namen, die gewend zijn op het hoogste niveau te spelen, zoals F. Starik, Thomas Möhlmann, Erik-Jan Harmens, Alfred Schaffer, Kees ’t Hart, Richard de Nooy, Donald Gardner, Chris Keulemans, Marjolijn van Heemstra en Ellen Deckwitz. Na afloop is het penalty schieten op Chris Keulemans, vermaard keeper van VVGA, Voetbalvereniging Gemeenteambtenaren Amsterdam.

Een scheidsrechter is gevonden in ombudsman Pieter Hilhorst, die in het najaar zijn liefde voor voetbal moest bekopen met een dubbele beenbreuk. Uiteraard zal hij ook streng toezicht houden bij de penaltybokaal waarmee het evenement wordt afgesloten.
Kortom, een avond met coupletten en kopballen, metaforen en meteoren, ontreddering en reddingen, overpeinzingen en penanties.
Verder in de Tolhuistuin: WK 2010 op groot scherm met commentaar van specialisten, buurtbewoners, dichters en artiesten.

zondag 20 juni om 19.00 uur in de Tolhuistuin
Toegang gratis. Voor meer info over bereikbaarheid Tolhuistuin zie www.tolhuistuin.nl

Hoe Arabieren de westerse beschaving hebben beïnvloed

Onlangs is bij uitgeverij Bulaaq het boek Het Huis der Wijsheid verschenen.

Het Huis der Wijsheid werd begin 9^e eeuw gesticht in Bagdad. Het was een denktank, vertaalbureau en manuscriptendepot waar de beste Arabische geleerden tot halverwege de dertiende eeuw hebben gewerkt. Ze wijdden zich aan filosofie, wiskunde en astrologie en vertaalden Griekse teksten van bijvoorbeeld Aristoteles en Plato in het Arabisch

In boek Het Huis der Wijsheid maken we kennis met Arabische geleerden als al-Khwarizmi, een pionier in de algebra, met Avicenna, de beroemde arts en filosoof, met Gaber, die de scheikunde verder ontwikkelde, en Averroes, die door zijn bijdragen aan de logica van Aristoteles bekend staat als ‘de commentator’.

Terwijl de Kruistochten een aanvang namen, reisde een handvol westerse geleerden naar het Oosten om kennis te maken met Arabische collega’s en hun werk, dat slechts mondjesmaat in het Westen was doorgedrongen. Zo keerde de nieuwsgierige monnik Adelard van Bath van Klein-Azië naar Engeland terug met manuscripten van Euclides over astronomie en wiskunde die het aanzien van de Europese wetenschappen ingrijpend zouden veranderen. Honderd jaar later, in 1209, reisde Michael Scotus naar Palermo waar hij Arabisch leerde en de christelijke wereld versteld zou doen staan met zijn vertalingen van Plato, Averroes en Avicenna. De vernieuwende ideeën van deze en andere geleerden lagen aan de basis van onze Renaissance.

Auteur Jonathan Lyons studeerde geschiedenis en Russisch en werkte ruim twintig jaar als redacteur en correspondent voor Reuters, hoofdzakelijk in islamitische landen. Hij is nu verbonden aan de Monash Universiteit in Melbourne.

Over Het Huis der Wijsheid schreef Michiel Leezenberg in het NRC Handelsblad: ‘Het werk van […] wetenschapshistorici […] verdient meer bekendheid bij een groter publiek. In die behoefte voorziet The House of Wisdom van de Amerikaanse journalist Jonathan Lyons in belangrijke mate. Doordat hij veel van de bestaande specialistische kennis en nieuwe inzichten naast elkaar zet, zie je goed hoeveel vernieuwend wetenschappelijk werk islamitische geleerden verrichtten, en hoeveel het vroegmoderne Europa daaraan te danken heeft.’

Het huis der wijsheid

Auteur: Jonathan Lyons
Verschenen bij: Uitgeverij Bulaaq
Prijs: € 29,50

Op woensdag 16 juni start het Nederlands Letterenfonds met een nieuwe reeks literaire café’s waarin bekende Nederlandse schrijvers debutanten introduceren met een dubbele culturele achtergrond.

Het eerste café staat in het teken van Tussen twee werelden, een boekje over ‘10 jaar intercultureel beleid van het Nederlands Letterenfonds’.
Ruben van Gogh presenteert zes auteurs die in deze periode door het Letterenfonds zijn ondersteund: Shakila Azizzada (Afghanistan), Stipo Jeleč (Bosnië), Rodaan Al Galidi (Irak), Babah Tarawally (Sierra Leone), Lamia Makaddam (Tunesië) en Sayadin Hersi (Somalië).

Komend najaar verschijnt de eerste roman van Sayadin Hersi, Verloren vader, bij uitgeverij Nieuw Amsterdam.

Het boekje Tussen twee werelden, 10 jaar intercultureel beleid Nederlands Letterenfonds bevat interviews, de resultaten van het Intercultureel beleid en een essay van Fouad Laroui over migrantschrijvers.

Datum: woensdag 16 juni
Tijd: 20.00 uur
Locatie: Perdu, Kloveniersburgwal 86, Amsterdam
Entree: gratis
Aanmelden: http://www.fondsvoordeletteren.nl/rsvp

Eind jaren tachtig, een klein dorp aan de Waddenzee. Het leven van de ouders van Teun staat in het teken van de grote idealen. Het gezin offert er alles voor op. Maar wat betekent dat voor Teun en zijn oudere broer? Ieder op geheel eigen wijze proberen de jongens, regelmatig doelwit van pesterijen, op school en op straat te overleven. Als de broer zijn ouders en hun idealen radicaal de rug toekeert, raakt het gezin ontwricht. Een soort familie is een vernuftig, aangrijpend verhaal over loyaliteit en liefde.

Kees van Beijnum (1954) is de auteur van een groot aantal succesvolle boeken waarvan er vele genomineerd werden voor nationale literaire prijzen. Zijn bekendste boeken zijn Dichter op de Zeedijk, De oesters van Nam Kee en Paradiso.
Behalve romancier is Van Beijnum ook scenarist. Hij schreef onder andere De langste reis (1996), gebaseerd op de ontvoering van Gerrit-Jan Heijn, Maten over het Dutchbat-gedrag in Bosnië en De zwarte meteoor (naar het boek van Tom Egbers) en het scenario voor de verfilming van zijn eigen boek Dichter op de Zeedijk.

Een soort familie

Auteur: Kees van Beijnum
Verschenen bij: Uitgeverij De Bezige Bij
Prijs: € 24,90

In juni is het vijftien jaar geleden dat de VN-enclave in Srebrenica is gevallen. SLAU presenteert om die reden samen met IKV Pax Christi op vrijdag 11 juni het programma Srebrenica: spelers en toeschouwers. Met schrijfster Manon Uphoff, muziek van Ralph Rousseau Meulenbroeks (viola da gamba) en de bundelpresentatie Schiet niet op de pianospeler met bijdragen van o.a. Gerrit Komrij, Ingmar Heytze, Alexis de Roode en Lucas Hirsch.

Na de val van de VN-enclave Srebrenica kwamen ruim achtduizend mensen om door radicale nationalistische Servische en Bosnisch-Servische agressie. Velen van hen zijn nog altijd niet teruggevonden. Voor Nederland leek dit pijnlijke hoofdstuk met het rapport Srebrenica en het aftreden van de regering Kok afgesloten. Voor velen, zowel in Bosnië als in Nederland grijpt de ramp echter nog altijd diep in op het dagelijkse leven. Dit jaar alleen al worden nog circa achthonderd recent geïdentificeerde lichamen begraven.

Schrijfster Manon Uphoff spreekt over haar roman De Spelers waarin ze een jonge vrouw beschrijft die met haar uit Joegoslavië gevluchte geliefde J. meegaat naar Sarajevo. Aanvankelijk denkt ze toeschouwer te kunnen blijven in een decor van vernieling. Ze volgt de wanhopige pogingen van haar partner om de boel weer in het gareel te krijgen, maar al snel maakt de verwarde familie van J. deel uit van haar eigen leven.

Bezoekers van deze avond ontvangen – zolang de voorraad strekt – de bundel Schiet niet op de pianospeler.

Vrijdag 11 juni 2010/20:00 – 22:00 uur /RASA/ Pauwstraat 13a, 3512 TG Utrecht/ toegang gratis

Literair Nederland publiceerde eerder een recensie van Dominique Rothengatter over De spelers.

Het Nederlands Letterenfonds is op zoek naar een web-/hoofdredacteur voor de nieuwe website SWOB.nl. Schwob.nl is een nieuwe website voor buitenlandse, nog onvertaalde literatuur, die een bijdrage wil leveren aan een veelzijdig, gevarieerd literair klimaat en een open vertaalcultuur in Nederland. De site richt zich op lezers, uitgevers en redacteuren. Via Schwob.nl zullen Nederlandse literaire instellingen regelmatig worden geïnformeerd over klassieke, vernieuwende literatuur uit het buitenland.

De web-/hoofdredacteur moet de verdere ontwikkeling van de website en de regelmatige verschijning van nieuwe content ter hand nemen, een en ander in samenwerking met de redactie. Het betreft een aanstelling voor vooralsnog 24 uur per week. De sluitingstermijn is 16 juni; de eerste gesprekken zullen worden gevoerd in de week van 21 juni.

De tekst van de vacature is te vinden op de website van het Nederlands Letterenfonds.

Het Nederlands Letterenfonds ondersteunt schrijvers en vertalers en brengt Nederlandse literatuur in het buitenland onder de aandacht.
Het fonds is in 2010 ontstaan uit een fusie tussen het Nederlands Literair Productie- en Vertalingenfonds en het Fonds voor de Letteren.

Antjie Krog is in 1992 een betrokken, politiek correcte ANC’er die al jarenlang alles doet wat in haar vermogen ligt om het apartheidsregime dwars te zitten. Dan wordt voor haar deur een bendeleider doodgeschoten. Het moordwapen blijkt verstopt onder haar stoep. Ongewild raakt ze zo betrokken bij de zwarte gemeenschap, zij het vanuit het perspectief van misdaad en geweld. Moet ze zwijgen of naar de politie gaan? Is het een afrekening of een politieke moord?

Vanuit dit dilemma begint Niets liever dan zwart. Na haar boeken over verzoening (De kleur van je hart) en de verandering van haar land (Een andere tongval) schrijft ze nu over leven in het nieuwe Zuid-Afrika. In Niets liever dan zwart duikt ze in de geschiedenis van haar land – en vraagt zich af: is dit ook mijn verhaal?

Niets liever dan zwart

Auteur: Antjie Krog
Vertaald door: Robert Dorsman
Verschenen bij: Uitgeverij Contact
Prijs: € 29,95

Eind mei is in het Letterkundig Museum een kleine tentoonstelling geopend die gewijd is aan het zestigjarig schrijverschap van Inez van Dullemen. Tegelijkertijd werd ook haar nieuwe boek Vogelvlucht gepresenteerd

In Vogelvlucht neemt Inez van Dullemen haar leven en zestigjarig schrijverschap onder de loep. In deze memoires doet ze dat met de onuitwisbare poëtische toon die haar zo eigen is. Ze wisselt dagboekbladen af met weemoedige herinneringen aan haar ouders. Haar huwelijk met theatermaker Erik Vos brengt haar op tal van plaatsen, waar zij als scherpzinnig observator de repetities en voorstellingen bekijkt. Doorvoeld en doorleefd zijn ook haar reisreportages over Alaska, Mexico, Japan, Suriname. Nooit oordeelt ze, altijd kijkt ze met verwondering en betrokkenheid.

En ze spreekt zich uit over haar tweede leven, het schrijversleven: ‘Je hebt als schrijver drie dingen nodig: ervaring, observatievermogen en fantasie. En natuurlijk boven alles: de passie, de onverklaarbare irreële passie. Jonge schrijvers zouden volgens mij geen theoretische cursussen moeten volgen over hoe te schrijven. Ze moeten zichzelf ontdekken, zichzelf corrigeren door hun eigen fouten te onderkennen.’

Inez van Dullemen (1925) debuteerde in 1949 met Ontmoeting met de andere. Dat is een toepasselijke titel: de ontmoeting met de andere mens staat overal in haar werk centraal, zoals ook de confrontatie met andere landen en culturen. In 1976 verscheen Vroeger is dood, over de neergang en dood van haar ouders. Met dit boek brak Van Dullemen door naar een groter publiek. Zij ontving de Jan Campertprijs. In 1996 werd haar boek Het land van rood en zwart bekroond met de Henriëtte Roland Holstprijs ‘vanwege zijn literaire kwaliteit en sociale bewogenheid’.

In 1989 ontving Van Dullemen voor haar hele oeuvre de Anna Bijnsprijs.

Vogelvlucht

Auteur: Inez van Dullemen
Verschenen bij : Uitgeverij De Bezige Bij
Prijs: € 19,90

Dichters over dichten

Op maandag 7 juni organiseert Spui 25 in samenwerking met NRC Handelsblad een bijeenkomst naar aanleiding van de bundel Ik deug alleen voor de poëzie van NRC-redacteur Ron Rijghard.

Rijghard sprak de afgelopen jaren dertig van de beste dichters uit Nederland en Vlaanderen. Die gesprekken zijn gebundeld in het boek Ik deug alleen voor de poëzie. Bij Spui 25 vertelt hij over de verschillende manieren waarop de dichters hun ambacht beoefenen. De dichters Maria Barnas en Joost Zwagerman vertellen hun kant van het verhaal. Ze spreken over hoe hun vak in de media wordt behandeld en hoe het is om over je werk te worden geïnterviewd. Kijken ze daardoor met andere ogen naar wat ze doen? Wat zou er anders moeten of kunnen? Beide dichters dragen ook voor uit eigen werk.

Moderator is Margot Dijkgraaf.

Datum en tijd: maandag 7 juni 2010, 20:00 – 22:00 uur
Spui 25, in samenwerking met NRC Handelsblad
Toegang tot de activiteiten in SPUI25 is gratis. Wel moet u zich van tevoren inschrijven.
Locatie: Spui 25-27, 1012 WX Amsterdam

Ik deug alleen voor de poëzie

Dichters over dichters
Auteur: Ron Rijghard
Verschenen bij: NRC Boeken
Prijs: € 19,90

Op 30 mei jl. werd in boekhandel Buddenbrooks in Den Haag het boek Moorddiner gepresenteerd, het debuut van beeldend kunstenaar en Literair Nederland-redacteur Mohana van den Kroonenberg. Paul Beers, o.a. bekend van zijn Gombrowicz- en Celanvertalingen hield een toespraak.

Beers en Van den Kroonenberg kwamen met elkaar in contact naar aanleiding van hun gezamenlijke liefde voor het werk van Gombrowicz. Na verloop van tijd bleek Van den Kroonenberg verhalen te schrijven en vroeg Beers om zijn reactie. Hij reageerde kritisch positief en opbouwend tot zij hem het verhaal De amanuensis liet lezen. Toen was hij voorgoed verkocht. Zijn reactie – per mail- over dit verhaal las hij bij de presentatie voor:  

‘Gisteren De amanuensis aan Carla voorgelezen, en ik ben overdonderd. Het is voor mij verreweg het beste dat je tot nu toe gemaakt hebt. Het drijft niet meer alleen op een groteske situatie, maar het heeft diepte, geheimzinnigheid en bovendien een plot. Het is verrassend, en tragisch, en ingenieus, op het eind zorg je weer voor nieuwe verrassingen: de Rosalindes gaan door elkaar lopen. Ik sta paf. Iemand die dit kan (bedenken) is werkelijk een schrijver. Dit is een verhaal dat elk tijdschrift volgens mij zou plaatsen. Wat een belofte! En je weet dat ik het meen, omdat ik mijn eerdere bedenkingen ook openlijk uitsprak.’

De uitgever heeft ook andere literaire kopstukken vóór publicatie de bundel laten lezen:

 ‘Ik herkende direct een oorspronkelijke toon, een ongekunstelde manier van schrijven. Je wordt als lezer aangesproken en van begin tot eind vastgehouden, zonder dat de tekst clichématig wordt. En een compliment voor ‘bruidspijn’. Wat een mooi woord, ik heb nog in het woordenboek gekeken, maar nee, deze schrijfster heeft de taal verrijkt.’
– Kees van Beijnum –

‘Het is of je een ver land binnenzeilt, bijna de kust ramt, maar het is Nederland.’
– D. Hooijer, winnares Libris Literatuurprijs 2008 –

Mohana van den Kroonenberg (1967) is beeldhouwer en schreef verhalen voor o.a. Tirade, Parmentier en Elle.

Moorddiner

Auteur: Mohana van den Kroonenberg
Verschenen bij: Uitgeverij Van Oorschot (mei 2010)
Prijs: € 16,-

Van 11 tot 18 juni zal in Rotterdam het 41^e Poetry International Festival plaatsvinden. Dichters uit de hele wereld zullen er ‘acte de présence’ geven.

Een greep uit het programma:

Het festival gaat op zoek naar de grens tussen poëzie en proza. Ook krijgt poëzie uit de Verenigde Staten veel aandacht. Daarnaast zijn er vele speciale programma’s, over tweetalige dichters met Fernando Pessoa als vertrekpunt, over de epiek van Herman Gorter; over de Krakause poëzie met unieke beelden van Wislawa Szymborska, over het eeuwenoude verhaal Layla en Madjnun.

Het festival start op vrijdag 11 juni met Amerika, Amerika!, een avond met Rotterdamse dichters over de nostalgie van de Holland-Amerikalijn. ‘Manieren om naar een merel te kijken’ biedt op 12 juni met een doorlopende poëzieparade een vooruitblik op de week en vormt daarmee de officiële opening van het festival.

Ook is er een literaire voorstelling voor kinderen van 7 tot 13 jaar, getiteld Niets zo honds als liefdesverdriet over de onmogelijke liefde.

Tijdens de slotavond zal de nieuwe bloemlezing Zwaan kleef aan-gedichten te horen zijn die is ontstaan door een associatieve manier van lezen waarbij steeds een gedicht een ander gedicht oproept. De Noorse Jon Fosse opent met een gedicht van Georg Trakl. Zijn keuze is naar de Friese dichter Nyk de Vries gestuurd die bij lezing van Trakls Elis moest denken aan Vaders, zonen van Ester Naomi Perquin, een gedicht dat op zijn beurt bij de Russische Katia Kapovich associaties opriep met een gedicht van Joseph Brodsky.

Eén van de programma-onderdelen is ook de bekendmaking van de C. Buddingh’-prijs 2010.  De genomineerde dichters treden op in een speciaal aan de prijs gewijd programma.

Voor alle festivalprogramma’s geldt ook dit jaar Entree naar eigen waardering. U bepaalt – achteraf – wat u betaalt. Geen entreeprijs dus, maar een exitprijs.

Het programma is veel uitgebreider dan hierboven beschreven. Ga voor het volledige programma en de aanvangstijden naar de website van het 41e Poetry International Festival.

Festivallocatie
Rotterdamse Schouwburg
Schouwburgplein 25
3012 CL Rotterdam
T +31 (0)10 411 81 10

Op 29 juni a.s. brengt J.M.G. Le Clézio een bezoek aan Nederland om te praten over zijn nieuwe boek Refrein van de honger dat in juni zal verschijnen.

Refrein van de honger vertelt het verhaal van Ethel die opgroeit in de jaren dertig in Parijs, in een welvarend gezin, dat vanuit de tropische eilanden Mauritius en La Réunion naar Frankrijk is gekomen. Haar vader is een dandy, die ervan houdt om geregeld ‘salon’ te houden, hoewel hij zich dat financieel niet kan permitteren.
Haar vader verliest zijn geld echter aan een slechte investering, en straatarm moeten ze verhuizen naar een klein bergdorpje in Zuid-Frankrijk.

Het is een verhaal van honger en woede. Refrein van de honger is tegelijkertijd intens, somber en helder, en is het aangrijpende boek van een zoon, Le Clézio, die schrijft «in herinnering van een jong meisje dat onwillig een heldin werd op 20-jarige leeftijd», zijn moeder.

Sinds zijn eerste roman, Het proces-verbaal in 1963, heeft J.M.G. Le Clézio, humanist, wereldburger en winnaar van de Nobelprijs voor de literatuur in 2008, constant aangetoond een veelzijdig en genereus romancier te zijn die zijn lezers bij de hand neemt en ze over de wereld laat reizen, ook al is hetgeen ze ontdekken soms triest en weerzinwekkend.

Jean-Marie Gustave Le Clézio (Frankrijk, 1940) won in 2008 de Nobelprijs voor Literatuur; de kroon op het werk van deze kosmopolitische schrijver, die zowel de Franse als de Mauritiaanse nationaliteit heeft. Le Clézio beweegt constant tussen twee werelden: die van het schrijven en die van het reizen, die van het Westen en die van de woestijn en de indiaanse cultuur, en als ‘staatsburger’ in Frankrijk en in Mauritius.
In totaal schreef Le Clézio meer dan vijftig romans, verhalen, kinderboeken en essays. Bij De Geus verschenen eerder onder meer In volle zee, De Afrikaan, Omwentelingen, Gouden vis, Diego en Frida, Angoli Mala en Proces-verbaal.

Kijk voor meer informatie over het programma, lokatie, aanvangstijd en kosten op Maison Descartes.nl.

NB: Indien u uw Franse boeken wilt laten signeren, neem dan uw eigen exemplaar mee. Er zullen op de avond zelf uitsluitend Nederlandse exemplaren worden verkocht.

Refrein van de honger

Auteur: Jean-Marie Gustave Le Clézio
Vertaald door: Maria Noordman
Verschijnt bij: Uitgeverij De Geus (1 juni 2010)
Prijs: € 18.90

Van vrijdag 11 tot en met zondag 20 juni vindt in Utrecht weer het MidZomerGracht Festival plaats. Onderdeel daarvan is Uit de boekenkast op zondag 13 juni.

De presentatie is in handen van Mirella van Markus, zij zal onder meer de volgende gasten ontvangen:
- Floortje Zwigtman, zij publiceerde dit voorjaar het derde deel van de Groene Bloem-trilogie, getiteld Spiegeljongen ;
- Ted van Lieshout, hij kreeg in 2009 de Theo Thijssenprijs voor zijn gehele oeuvre en publiceerde recentelijk zijn verzamelde gedichten in Hou van mij
- Gaby Crince le Roy, zij debuteerde eind 2009 met haar roman De vrouw die niemand zag

De interviews met deze auteurs worden afgewisseld met optredens van o.a.:
Signe Tollefsen, singer/songwriter, Zulile Blinker, performance poet, George Moormann, o.a. dichter, Barry Hofstede & Pieter Vrijman, respectievelijk tekstschrijver en regisseur van het Utrechte theaterstuk Ponies’ Pink en Soula Notos & Myra van Abeelen, twee Utrechtse theatervrouwen.

In de pauze en na afloop kunnen bezoekers de boeken van de aanwezige auteurs kopen en laten signeren.

Het definitieve programma en uitgebreide informatie over alle auteurs en musici is te vinden op de website van Savannah Bay (http://www.savannahbay.nl/) en Midzomergracht (http://www.midzomergracht.nl/). De voorverkoop is inmiddels gestart bij boekwinkel Savannah Bay.

Alle polemieken en korzeligheden

‘Feit blijft dat Brouwers na het overlijden van Hermans en de vervroegde pensionering van Komrij zonder concurrentie de vinnigste en meest virtuoze reputatiekraker van het Nederlands taalgebied is. [...] Eigenlijk is het gehele kritische oeuvre van Brouwers een verdedigingsrede tegen degenen die – zijns inziens – de literatuur misbruiken. Is het letterkundig klimaat inmiddels zo versuft dat de recensenten niet meer zien of wensen te zien?’

Dit schreef Martin van Amerongen in De Groene Amsterdammer. De situatie is nog niet gewijzigd. Daarom is nu Hamerstukken verschenen, een ‘monsterboek’ waarin alle schot-, protest- en vloekschriften van Brouwers zijn verzameld.

‘De tijd is daar, dat er gescholden moet worden,’ riep Brouwers al in 1978 en hij is daar niet mee opgehouden. Meer dan dertig jaar is hij blijven polemiseren tegen bedrog, blaaskakerij en beunhazerij in de Nederlandse letteren. Tegen onterecht heilig verklaarde schertsfiguren, over het paard getilde grootheden van gering formaat, keizers zonder kleren.

Brouwers fulmineert met de kracht van humor die aan cabaret doet denken, maar nooit zonder onweerlegbare bronnen en bewijsvoering.

Hamerstukken

Auteur: Jeroen Brouwers
Verschenen bij: uitgeverij Atlas
Prijs: € 39.90

Op dinsdag 1 juni a.s. zal Hans Bouman spreken met Julia Blackburn over haar nieuwe boek Wij drieën. Eerder publiceerde Literair Nederland al een bericht over dit boek.

1 juni a.s.
De Balie, aanvang 20.00 uur
SLAA i.s.m. Uitgeverij De Bezige Bij
Entree gratis, reserveren via www.debalie.nl

Het lange gedicht Awater uit 1934 is een hoogtepunt in het oeuvre van Martinus Nijhoff (1894-1953) en daarmee meteen ook een van de belangrijkste werken uit de twintigste-eeuwse Nederlandstalige poëzie. Nijhoffs meesterwerk verschijnt nu in drie verschillende vertalingen in Engeland, bij de gereputeerde Londense uitgeverij Anvil Press Poetry.

Na eerdere verzamelbundels in onder meer Duitsland en Rusland, is dit de eerste boekuitgave van Nijhoffs poëzie in de Engelstalige wereld. Juist nu contemporaine Nederlandstalige dichters zich de laatste jaren mogen verheugen in toenemende buitenlandse aandacht en waardering, is het belangrijk om ook werk van grote voorgangers als Nijhoff buiten de landsgrenzen te tonen.

Al tijdens Nijhoffs leven zette dichter-vertaler Daan van der Vat zich aan een Engelse vertaling van Awater, waarover hij met de dichter correspondeerde. James S. Holmes – de eerste niet-Nederlandse winnaar van de prestigieuze Martinus Nijhoff-prijs voor literaire vertalingen – maakte later een vertaling die andere vertalers er lange tijd van weerhield zich nog aan het gedicht te wagen. Pas in de eenentwintigste eeuw nam schrijver-vertaler David Colmer, op verzoek van het Nederlands Letterenfonds, de handschoen op en vervaardigde een eigentijdse en ambitieuze nieuwe versie.

De Engelse Uitgeverij Anvil brengt de drie vertalingen en het Nederlandse origineel samen in Martinus Nijhoff: Awater. De uitgave bevat verder onder meer Engelse vertalingen van Nijhoffs correspondentie met Van der Vat, een essay van David Colmer, Nijhoffs beroemde Enschedese lezing, waarin hij de totstandkoming van Awater toelicht, en een nawoord van Nijhoffkenner Prof. dr. Wiljan van den Akker.

Martinus Nijhoff: Awater wordt op donderdagavond 27 mei 2010 in het Londense Free Word Centre gepresenteerd, als onderdeel van de programmaserie Go Dutch (http://www.nlpvf.nl/godutch/). Met optredens van Christopher Reid, Thomas Möhlmann, Wiljan van den Akker, David Colmer en Maria Barnas.

Martinus Nijhoff: Awater verschijnt onder redactie van dichter Thomas Möhlmann, poëziemedewerker van het Nederlands Letterenfonds en samensteller van onder meer Dit zijn de daden waar ik mens voor was: de mooiste gedichten van Martinus Nijhoff (Prometheus, Amsterdam 2008).

In het Verzameld Werk deel 2 van Michail Boelgakov is de novelle Hondehart opgenomen:
‘Oe-oe-oe-oe-woehoe! Kijk dan toch, ik ga d’r an. In het poortgebouw huilt de sneeuwstorm mijn dodenmis en ik jank eraan mee. Ik ben naar de verdommenis, compleet. Die ellendenaar met z’n vunzige koksjas, die gifmenger uit de personeelskantine van de Centrale Sovjet van Volshuisvesting heeft me een teil kokend water over m’n bast gegooid en nou is mijn linkerzij helemaal gekookt. Zo’n etter! En dat heet nou een proletariër!’
Zo begint Hondehart in de vertaling van Marko Fondse.

Op deze novelle baseerde De Nederlandse Opera de voorstelling: A Dog’s Heart die vanaf 7 juni a.s. op verschillende data te zien zal zijn in het Muziektheater in Amsterdam.

Twee vooruitstrevende artiesten, de Russische componist Alexander Raskatov en de Britse theatermaker Simon McBurney, werkten samen voor dit project. Muzikaal en visueel pakkend wordt het komisch-satirische verhaal verteld van Sjarik, een hond die na een transplantatie in de mens Sjarikov verandert.

De opera wordt in het Russisch gezongen met Nederlandse boventitels. Een inkijkje in de voorbereidingen van A Dog’s Heart vind je hier.

Op de website van Uitgeverij Van Oorschot kunt u lezen hoe u met korting naar deze voorstelling kunt gaan. Daar staan ook de exacte speeldata vermeld.

Op dinsdag 1 juni en 2 juni a.s. is de Portugese schrijver António Lobo Antunes op bezoek in België.

António Lobo Antunes diende als arts tijdens de koloniale oorlog van Portugal met Angola. Het was een ervaring die inspiratie leverde voor verschillende van zijn romans. In 1973 keerde hij terug naar Portugal en werkte in de psychiatrische dienst van een ziekenhuis in Lissabon. Door het succes van zijn debuutroman Mémoria de elefante (1979) – waarin een man diep getraumatiseerd terugkeert uit actieve dienst in Afrika – besloot hij van het schrijverschap zijn beroep te maken.

António Lobo Antunes wordt al geruime tijd beschouwd als een van de grootste hedendaagse Portugese auteurs. Hij ontving in 1986 de Grote Romanprijs van de Portugese schrijversbond, en wordt genoemd als kandidaat voor de Nobelprijs.
Naast oorlog en dood vormt macht een van de dominante thema’s in zijn werk. Met een naar het burleske neigende humor schetst Lobo Antunes psychologische portretten van de kleine man. Vaak voeren verschillende personages tegelijk het woord binnen een gevarieerde verhaalstructuur, die de morele complexiteit van de Portugese maatschappij weergeeft.

Inmiddels publiceerde António Lobo Antunes zo’n twintig romans, vertaald in diverse talen. In het Nederlands verschenen bij Ambo/Anthos o.a. de titels Dans der verdoemden, Fado Alexandrino, Het handboek van de inquisiteurs, De glans en pracht van Portugal en Preek tot de krokodillen. Volgend voorjaar verschijnt bij Ambo /Antos de vertaling van zijn roman Que Cavales.

Gesprekken met António Lobo Antunes

Dinsdag 1 juni, 20:15 uur
In Flagey, Studio 1, Heilig Kruisplein, 1050 Brussel
Een gesprek met Nadine Eghels. In het Frans.
Toegang € 10 / € 7
Reserveren bij Flagey: 02-641 10 20 of www.flagey.be

Woensdag 2 juni, 20:00 uur
In de Openbare Bibliotheek Permeke, De Coninckplein 26, 2060 Antwerpen
Een gesprek met Sara Van Boxtael, met een inleiding door vertaler Harrie Lemmens. In het Engels.
Toegang 3 € / 5 €
Reserveren: 03- 272 40 41 – permeke@begeerte.be

Op woensdag 26 mei spreekt Philip Freriks met Bart van Loo over zijn nieuwste boek O vermiljoenen spleet! dat onlangs verscheen. In deze  broeierige geschiedenis van de erotiek vertelt Van Loo hoe onze kijk op seksualiteit in het voorbije millennium is geëvolueerd.

Bart Van Loo maakt een reis langs de erotische teksten van auteurs die de wulpse lichamelijkheid hebben bezongen. Hoe en waarom deden ze het? Ze trotseerden de censuur en beschreven zonder schroom de intiemste dingen. Die lagere hartstochten komen uitgebreid aan bod. Rabelais’ scabreuze taal, wellustige renaissanceblazoenen en gekruide pedagogische erotica leiden Van Loo naar de legendarische libertijnse teksten van Denis Diderot en markies de Sade. Vervolgens bezoekt Van Loo de rechtszalen van het preutse, victoriaanse tijdperk, waar Baudelaire en Flaubert hun zedeloze teksten hartstochtelijk verdedigen. Ten slotte houdt Van Loo ook de hedendaagse pornografie van Michel Houellebecq en Catherine Millet tegen het licht.

Van Loo (her)las de op dit gebied toonaangevende Franse traditie, maar vergat andere aangebrande klassiekers uit de wereldliteratuur ook niet.

Na het geprezen Parijs retour, Literaire reisgids voor Frankrijk (2006) en Als kok in Frankrijk, Literaire recepten en culinaire verhalen (2008) vormt O vermiljoenen spleet! het derde deel van een eigenzinnige Frankrijktrilogie over de literatuur.

Maison Descartes
Vijzelgracht 2A, Amsterdam
Gesprekstaal:  Nederlands
Aanvang: 20.00 uur
Informatie en reserveringen : Maison Descartes of telefonisch: 020 531 95 35
In samenwerking met Uitgeverij Meulenhoff/Manteau

O vermiljoenen spleet!

Auteur:  Bart van Loo
Verschenen bij: Uitgeverij Meulenhoff/Manteau
Prijs: € 19,95

Op 11 juni a.s. vindt in het Concertgebouw in Amsterdam de jaarlijkse Nexus-conferentie plaats met als titel What’s Next for the West? Superman meets Beethoven.

Tot de Eerste Wereldoorlog was Beethoven de held van het Europese beschavingsideaal. Zijn Negende Symfonie verklankte de hoop op verheffing en verbroedering van de mensheid door kunst en schoonheid. Twee wereldoorlogen later is dat ideaal bepaald niet vanzelfsprekend meer: ondanks kunst, ondanks de Negende, bleek de mens nog altijd tot gruweldaden in staat.

Welk beschavingsideaal kan ons nu nog inspireren? Is onze nieuwe held Superman, die staat voor wetenschap, techniek en maakbaarheid? Moeten we andere, niet-westerse waarden tot ideaal verheffen? Of heeft Beethovens ideaal toch niet aan geldigheid ingeboet?
Topintellectuelen uit de hele wereld discussiëren over de toekomst van onze beschavingsidealen. De Nexus-conferentie (voertaal Engels) wordt gevolgd door een uitvoering van Beethovens Negende Symfonie in het Concertgebouw.

Kijk voor meer informatie over inhoud, aanmelding en kosten op de website van het Nexus Instituut. De brochure kunt u hier downloaden in PDF-formaat.

De voordrachten op de conferentie zullen door de sprekers worden omgewerkt tot essays die in het voorjaar van 2011 in Nexus 57 zullen verschijnen.

Het Nexus Instituut
Het Nexus Instituut, opgericht in 1994, bestudeert het Europese cultuurgoed in zijn kunstzinnige, levensbeschouwelijke en filosofische samenhang, om zo inzicht te bieden in eigentijdse vragen en uitdagend vorm te geven aan het cultuurfilosofische debat. Als culturele denktank beoogt Nexus een stijl van kwaliteit, eruditie en tolerantie, om op die wijze een contrapunt te zijn voor kleinheid van geest, verzuiling en nationalisme, de troosteloosheid van het niets weten en het fanatisme van het enig weten. Nexus wil zich op deze wijze scharen in de Europese humanistische traditie.

Nexus-conferentie

What’s Next for the West? Superman meets Beethoven.

11 juni 2010 van 10.00 tot 17.00 uur (concert om 20.15 uur)
In het Concertgebouw in Amsterdam

Renate Dorrestein eerste gasthoofdredacteur

Vandaag is het eerste nummer van VOLGENS verschenen. Bestsellerauteur Renate Dorrestein is de eerste gasthoofdredacteur van dit nieuwe tijdschrift. Het is een eigenzinnig en afwisselend magazine over telkens een andere gerenommeerde Nederlandse schrijver, zijn of haar werk en inspiratiebronnen. Dorrestein, auteur van o.a. De leesclub en Mijn zoon heeft een seksleven en ik lees mijn moeder Roodkapje voor vervulde de erefunctie als eerste. 

Dorrestein – van huis uit bladenmaker- heeft met plezier gewerkt aan een blad met zo’n persoonlijke invalshoek.

Ze vertelt in VOLGENS over haar grote voorbeeld Kurt Vonnegut, wiens boeken haar de inspiratie boden die ze nodig had toen haar manuscripten steeds werden afgewezen op gebrek aan kwaliteit.

Verder is ze enthousiast over de kans die ze kreeg om de volgens haar ‘de beste interviewer van Nederland’  te mogen interviewen, Clairy Polak.

Maar ook voor nieuw talent heeft ze plaats gemaakt in VOLGENS. Ze besteedt ruim aandacht aan Franca Treur, die succesvol debuteerde met haar boek Dorsvloer vol confetti.

Verder in dit nummer van VOLGENS Renate Dorrestein o.a.:  de literaire kritiek, schrijfadvies, belangrijke mensen uit haar leven en een kijkje in de enorme hoeveelheid werk bij een boekverfilming.

VOLGENS is een uitgave van Veen Magazines en zal worden verspreid in een oplage van 60.000 stuks. De verkoopprijs bedraagt € 6,95.

Het tweede nummer van VOLGENS verschijnt in het najaar van 2010, met een andere, nog onbekende schrijver als gasthoofdredacteur.

Recensie door: Carolien Lohmeijer

Varí is de laatste die in het gehucht Aúrno op de Frans/Italiaanse grens is achtergebleven om mimosa en olijven te verbouwen. De overige bewoners hebben die plek allang verlaten. Het is er onherbergzaam en dor, en de wind waait alles droog. Als zijn oogst door vorst mislukt, besluit Varí dat er ook voor hem geen toekomst meer zit in olijven en mimosa.

Rond dat moment overlijdt de plaatselijke ‘passeur’ en Varí neemt zijn rol over. In eerste instantie om diens aangegane verplichting na te komen, en min of meer op verzoek van de aantrekkelijke jonge vrouw Sabèl, maar later smokkelt hij voor geld mensen over de grens naar de Côte d’Azur. Een magere inkomstenbron, zeker nadat zijn vaste ‘leverancier’ is omgekomen.

Wie moeten er eigenlijk steeds maar de grens over? Wat zijn dat voor mensen, waar willen ze heen en waarom? Er zijn wat vage verwijzingen naar drugs- en wapenhandel, maar er echt achter komen, doe je niet. Het zijn mensen van allerlei nationaliteiten die de grens over willen, Oost-Europeanen, Turken, Arabieren. De oude Varí, vraagt het zich allemaal niet eens af. Ja, éénmaal maakt hij een wat teleurgestelde opmerking: ‘Wat wil je! Eerst hielp ik vluchtelingen, mensen die verjaagd waren… maar dit is handel in arbeidskrachten.’

Wat hem echter echt bezighoudt is de verdwijning van de jonge vrouw Sabèl. Waarom is zij verdwenen? Heeft het iets te maken met het overlijden van de ‘passeur’ of verstopt zij zich voor iets of iemand?
En van wie zijn de voetstappen die hij zo nu en dan denkt te horen?

Je komt er in Waaierwind niet achter. Met de stukjes die je aangereikt krijgt, kan je de puzzel niet leggen maar vul je hem tot op zekere hoogte zelf in. Je maakt even deel uit van Varí’s omgeving, bent even deelgenoot van zijn contacten, de gesprekken die hij voert en zijn overpeinzingen over zijn leven: ‘Hij mijmerde over zijn hopeloze situatie als gewezen boer en werkeloos passeur. ~ Was het tijd om weg te gaan? Waren het verval van het ommeland, de verdwijning van Sabèl, de vorst en de rondwarende gevaren aansporingen om van die paar terrassen weg te trekken en ze aan hun lot over te laten? ~ Toen Sabèl er nog was, was de onbestendigheid van zijn bestaan hem nooit opgevallen.’

Dor, droog en desolaat. Dat is de sfeer die Biamonti schildert. Alleen het zeewater schittert zo nu en dan in het zonlicht. De geluiden zijn monotoon. De atmosfeer is geheimzinnig. Waaierwind gaat over vergankelijkheid, maar stemt niet droevig. Het fascineert en is prettig vluchtig.

Waaierwind

Auteur: Francesco Biamonti
Vertaald door: Mieke Geuzebroek en Pietha de Voogd
Verschenen bij: Uitgeverij Van Gennep
Prijs: € 9,90

In de Hallen Haarlem is deze zomer een tentoonstelling over Godfried Bomans. Jarenlang gold hij als meest gelezen auteur van ons land. De expositie geeft een beeld van de veelzijdigheid van Bomans’ talent: als schrijver, als componist en als tv-persoonlijkheid. Ook worden originele boekillustraties getoond en is werk te zien van zijn kunstenaarsvrienden, onder wie Mari Andriessen, Anton Heyboer en Kees Verwey. De tentoonstelling duurt van 19 juni tot en met 5 september 2010.

Godfried Bomans (1913-1971) was een veelzijdig schrijver. Zijn literaire bereik was breed: hij schreef voor volwassenen en kinderen, zowel fictie als non-fictie. Van zijn bekendste werk Erik of Het klein insectenboek (1940) zijn meer dan 400.000 exemplaren verkocht.
In de tentoonstelling zullen veel boeken en originele manuscripten van de schrijver te zien zijn. Bekende figuren als Pa Pinkelman en Tante Pollewop passeren de revue, en rondom Erik of Het klein insectenboek is een speciaal jeugdzaaltje ingericht. Zo kan ook de jongste generatie kennismaken met de kleurrijke hoofdfiguren uit Bomans’ beroemdste boek.

Tijdens de tentoonstelling worden doorlopend fragmenten vertoond van televisieprogramma’s waarin de schrijver optrad. Te zien is het nog steeds indringende Bomans in triplo over bezoeken aan zijn broer Arnold en zus Wally, die beiden in kloosters waren ingetreden. Maar ook reportages van zijn reizen naar Rome, Jeruzalem, en Disneyland.

Haarlemse kunstvrienden
De expositie toont daarnaast veel kunst: originele boekillustraties van Carol Voges en Harry Prenen, alsook beeldhouwwerken en schilderijen van bevriende kunstenaars als Mari Andriessen, Kees Verwey en Anton Heyboer.
De culturele vrienden- en kennissenkring van Bomans wordt niet alleen tot leven gebracht door de presentatie van beeldende kunst, er is ook aandacht voor literaire vrienden en inspiratoren als Lodewijk van Deyssel en Harry Mulisch.

Half mei zal Beatrice en Vergilius verschijnen, het nieuwe boek van Yann Martel. Voor zijn vorige boek Het leven van Pi  ontving Martel in 2002 de prestigieuze Man Booker Prize. Het boek werd wereldwijd een enorm succes. Er werden bijna acht miljoen exemplaren van verkocht.

Het boek Beatrice en Vergilius, is een verrassend verhaal dat begint met een mysterieuze brief aan een beroemd auteur. De auteur, Henry,  is ‘vastgelopen’.  Hij komt via die brief in aanraking met een toneelstuk over Beatrice en Vergilius. Het is geschreven door de afzender van de brief, ook Henry geheten. Deze Henry is behalve amateurtoneelschrijver ook taxidermist – opzetter van dode dieren – en Beatrice en Vergilius zijn een opgezette ezel en aap uit zijn winkel, die op een verschrikkelijke manier aan hun einde zijn gekomen.

Uiteindelijk is Beatrice en Vergilius een allegorische vertelling over de Holocaust. Martel benadert de Holocaust op een ongebruikelijke manier. Niet historisch of sociaal-realistisch verbeeld, maar in de vorm van een metafoor, daarmee rakend aan het taboe om op een fantasierijke manier over de Holocaust te praten. Martel confronteert zijn lezers met de wreedheid van de menselijke aard, maar ook met de mogelijkheid tot vergeving en de bevrijdende kracht van verhalen.
‘Martel brilliantly guides the reader from the too-sunny beginning into the terrifying darkness of the old man’s shop and Europe’s past. Everything comes into focus by the end, leaving the reader startled, astonished and moved.’ – USA Today

Op 15 juni 2010 is Martel te gast bij BorderKitchen. Hij wordt geïnterviewd door Wim Brands (VPRO).

BorderKitchen
BorderKitchen is een initiatief van de organisatoren van het Crossing Border festival. Het geeft lezers de kans om in Den Haag of Antwerpen in een kleine setting een voordracht, vaak gepaard met een interview, van nationaal en internationaal gerenommeerde auteurs mee te maken. De capaciteit van de Haagse BorderKitchensalon is klein. Snel reserveren is daarom het devies. Bel daarvoor 070-3462355 of i...@borderkitchen.nl . De avonden beginnen om 20.00 uur en vinden plaats in de Weimarstraat 36 in Den Haag. Kaarten kosten € 5,- .

Beatrice en Vergillius

Auteur: Yann Martel
Verschenen bij: Uitgeverij Prometheus
Prijs: € 17,95

Bernlef is bij de meeste literatuurliefhebbers vooral bekend als schrijver van proza, maar hij is ook een gewaardeerd dichter.
In 1960 verscheen zijn eerste dichtbundel Kokkels. Twee jaar geleden verscheen zijn 23ste bundel Dwaalwegen, dat in de kritiek erg goed ontvangen werd: Rob Schouten in Vrij Nederland : ‘Net als in zijn vorige bundels is nog steeds poëzie te vinden, waarvan het lichte, relativerende en onpretentieuze karakter het bijzondere is.’ en Arie van de Berg in NRC Handelsblad: ‘Dwaalwegen is een prettig diverse bundel, waarin weemoedige berusting en nieuwsgierige fascinatie de toon bepalen. Met veel verzen die om herlezing vragen, en die herlezing verdragen.’

Tijd om deze grootmeester van de letteren in levende lijve te komen bekijken bij iPoetry Live!
Niet alleen Bernlef is te gast bij iPoetry Live, maar ook de dichteres Lieke Marsman, stiftgedichtenmaker Dimitri Antonissen en aanstormende dichteres Anne Broeksma.

iPoetry Live is een initiatief van Stichting Poëziecircus. Dichters, schrijvers en muzikanten in de nachtclubsetting van Club Moira. iPoetry Live organiseert om de twee maanden een avond met dichters, schrijvers en muzikanten: grote namen, aanstormend talent, voordrachtskunstenaars, light-verse dichters e.a.

iPoetry Live
Donderdag 20 mei 2010
Aanvang: 20:00 uur
Theater Moira
Wolvenstraat 10, Utrecht
Reserveren: via de website of telefonisch 030-2334799
Entree: € 10,00 / € 6,00 (*korting voor Studenten/CJP/65+ én dichters).

(Korting voor dichters. Lever bij de kassa drie gedichten van eigen hand in en je mag tegen kortingstarief naar binnen. De beste inzender krijgt bovendien bij de volgende editie van iPoetry Live 5 minutes of fame.)

De Libris Literatuur Prijs 2010 is wederom gewonnen door een Belg. In een live-tv-uitzending ging de prijs op 10 mei jl. naar Bernard Dewulf.

Op de website van de Libris Literatuurprijs is te lezen waarom de jury Bernard Dewulfs novelle Kleine dagen  heeft verkozen boven de andere kanshebbers.

Inmiddels buigt een nieuwe jury zich al over het Nederlandstalige proza van dit jaar. De nieuwe voorzitter van de jury Philip Freriks zal de winnaar volgend jaar bekend maken op maandag 9 mei 2011.

Literair Nederland publiceerde eerder al recensies over Kleine dagen. Eén van Anita Meuleman, en één van Rein Swart.

In januari 2010 plaatsten wij op deze site een bericht over het verschijnen van Ontheemd. Een jeugd in het Midden-Oosten. Dit boek is een autobiografie waarin de in Jeruzalem geboren Edward Saïd (1935-2003) een beeld van zijn jeugd schetst.

Op 17 mei a.s. zet SPUI25 deze autobiografie centraal. Filosoof  Michiel Leezenberg zal beginnen met een inleiding tot het boek.
Aansluitend zullen Hassnae Bouazza en Rokus de Groot spreken. De avond wordt geleid door Margot Dijkgraaf, literatuurcriticus en directeur van SPUI25.

Zie voor meer informatie en (gratis) aanmelding de website van SPUI25

Locatie: Spui 25-27
1012 WX  Amsterdam
Aanvang 20.00 uur

Over Terrein van Erik Lindner

De vierde bundel van Erik Lindner ziet er als volgt uit: over de voor- en achterzijde van de bundel loopt een grote foto. Een rood dienstwagentje met Chinese karakters op de voorruit staat op een parkeerterrein. Achter het wagentje staat een hoge muur, in volle breedte van de foto, de muur is wel een meter of zes, zeven hoog. Boven de muur een stukje lucht, een luidspreker, in de verte een viaduct met verkeer, gebouwen. Meer in de nabijheid een verkeerslicht op rood en een verkeersbord dat verbiedt links af te slaan. Links onderin de foto, aan de achterzijde van de dichtbundel dus, een deur die open staat, met een hek ervoor.

Nu gaat het om de muur. Op de muur is een veel rustieker beeld geschilderd, of mogelijk zelfs in zeer fijn mozaïek ingelegd. Het is een gezicht op een park, oude bomen, gras, een pad, bankjes aan het water, in de verte – na het water – wel weer een stad.

Het rode wagentje op het parkeerterrein staat zo geparkeerd dat hij ook geparkeerd kan zijn op het brede pad, dat in het park leidt, naar het vergezicht toe, het water met de bankjes. Wie de bundel vast heeft denkt een ogenblik naar het parkplaatje te kijken, dan verschuift zijn aandacht en ziet hij de muur, de stad die hij erachter vermoedt.

Zo’n foto op een omslag zegt een aantal dingen: ‘We laten ons in de luren leggen door wat anderen willen dat we zien.’ ‘We hebben geen kennis van wat zich achter de muur bevindt.’ ‘We houden van bomen, maar leven in de stad.’ Maar ook: ‘voor wie goed kijkt staat er een deurtje open’. Of, ‘alleen al iets beter kijken toont in elk geval wat er boven de muur nog aan werkelijkheid overblijft.’

Het is dit soort denken dat ook in de bundel in 27 gedichten steeds weer gestalte krijgt. De lezer neemt iets waar, maar is het dat wel?

De poëzie van Lindner ontwikkelt zich tot een staccato bijna subjectloze waarnemingpoëzie:

De laadklep van het schip opent boven de kade
schuift heen en terug over steen

vlaggentouwen slaan tegen palen
in een handpalm klikken kralen tegen elkaar

een man dweilt met opgetrokken schouders
de door televisieschijnsel verlichte winkelvloer

een vrouw staat in een stoel om een kaars aan te steken

wier opgehoopt in een baai
een bestelwagen draait stationair

kinderen zitten tussen plastic zakken
hun knieën tegen de borst

op de loopbrug rollen mensen koffers voor zich uit

midden in de passage is een gat
boven een tafel vol zaagsel

vanaf een mast schijnt licht op het water
scheepstouwen spannen voor de boeg.

Net als op de foto weet de lezer niet wat-er-achter-de-muur-is. Dat wil zeggen: de dichter somt op, dingen die hij ergens hoort en ziet. Het lijkt wat op zo’n omineuze scène in een spaghettiwestern, de wind beweegt het stalen uithangbord van de barbier, een dorre struik rolt door de wind aangedreven door de straat. De hoofdpersoon kijkt met tot spleetjes geknepen ogen hoe vlaggentouwen tegen de palen slaan. Ennio Morricone op de achtergrond. Lindner is de cowboy van hier en nu.

Maar Lindner doet wat meer dan deze cowboy, Lindner neemt dingen waar die niet helemaal lijken te kloppen. Midden in de passage is een gat boven een tafel vol zaagsel? Dat klinkt als sabotage. En mensen die op een loopbrug koffers voor zich uitrollen. In een stoel staan om een kaars aan te steken?

In het gehele eerste deel van deze bundel, Steiger en boeg wordt op deze aanstekelijke manier de lezer met een regen van waarnemingen overspoeld, waarvan de druppels tussen nek en kraag belanden. Lindner laat de lezer bijna zelf, authentiek, waarnemen, doordat hij zo gepast op afstand blijft. Dat is een kwaliteit. Dat maakt een verklarend slotakkoord aan die reeks bijna overbodig:

Herstel wat veraf is. Onderdruk wat
vooraan staat. Kiept het kantelraam
en duikelt de kijker in de tuin.

Het voorbehoud van  de dichter

De drie afdelingen in deze bundel, ‘Steiger en boeg’, ‘Hoe je de stad ook uit loopt, je keert terug langs de rivier’, ‘Acedia’, worden elk voorafgegaan door een opmaat, 1 gedicht dat de toonhoogte aangeeft, of juist de lezer ontstemt. Het zijn bijvoegsels die het hooggestemde niet-weten van de bundel wat doorbreken, maar het zijn voor de gelegenheid niet de sterkste. Het sterkste blijkt Lindner in juist de acedia, ook de titel van de laatste reeks. ‘Acedia’ is de benaming voor de gemoedsgesteldheid waaraan asceten en solitair levende monniken wel eens gaan leiden. De staat van desinteresse in de eigen positie in de wereld, die leidt tot verzuim, maar ook goed gedefinieerd kan worden als een slordig soort gelatenheid. Het is in zichzelf al een voorbehoud de naam van deze afdeling. De dichter zegt: ik neem waar maar handel niet.

Drie ranke hoge bomen voor een laan
bladeren buitelen er over de grond
vogeltjes schieten los uit de struiken

een man loopt met een lijst op de schouder
zijn arm steekt er doorheen

de draaiende ventilator bij het open raam
de gordijnen die over het kleed waaien

over de helft van de vierkante kamer
wiegt het licht van een goudvissenkom.

Ook dit gedicht toont weer dat de dichter er nauwelijks bij wil zijn. Of in elk geval problematiseert hij nadrukkelijk zijn positie. Waar moet je staan om de drie ranke bomen voor de laan te zien, gordijnen die over een kleed waaien? Door de hele bundel lees je dit: de waarnemer is er wel, en hij ziet en hoort meer dan menigeen, maar zijn positie is onzeker. Ongewis is hoe hij zicht verhoudt tot het waargenomene. Dat is waar Lindner voor te prijzen is. Terrein materialiseert het vraagstuk van je eigen aanwezigheid, het perspectief. Je kunt de bundel lezen als een spervuur van waarnemingen, een tocht door de stad zonder dat je ging. Je kunt de bundel ook lezen als een geformuleerde vraag naar waar je eigenlijk bent als er iets gebeurt, en wat de wijze waarop je ernaar kijkt ermee te maken heeft. Op beide fronten heeft Lindner een formidabele bundel achtergelaten.

Erik Lindner Terrein De Bezige Bij 2010

Op 15 mei 2010 vindt in de Verkadefabriek in Den Bosch een nieuwe editie plaats van het Geen Daden Maar Woorden Festival. De programmering bestaat uit een combinatie van literaire voordrachten, concerten, theatrale voorstellingen, dansperformances, films, open podium, columnisten en onverwachte gastoptredens.

Geen Daden Maar Woorden Festival programmeert op basis van een combinatie van nieuw en gerenommeerd talent.

Op 15 mei staan vanaf 20.00 uur de volgende acts op het programma:

 Proza  
-  Tom Lanoye,
-  Ronald Giphart,
-  Ivo Victoria,
-  Robert Vuijsje

Jonge schrijvers en dichters
- Thomas Blondeau, winnaar Kunstbende Noord-Brabant Fonchie,
- dichter en performer Stijn Vranken,
- dichter Laura Demelza Bosma, winnaar Write Now!
- Maxim Roozen

Columns en Verhalen
- Wilfried de Jong,
- Rodney Weterings,
- Jan Tromp,
- Tony van der Meulen,
- Lieke Maas

Poëzie
- Ramsey Nasr,
- Alexis de Roode,
- Stiftdichter Dimitri Antonissen
Daarnaast zijn er nog tal van optredens op het gebied van theater, film en muziek en kleinkunst.

Een uitgebreid overzicht van de programmering en de aanvangstijden kunt u vinden op www.gdmw.nl.

Geen Daden Maar Woorden Festival

Verkadefabriek Den Bosch
Zaterdag 15 mei 2010
Van 20.00 tot 04.00 uur, Puur Dansen: vanaf 00.00 uur
Tickets € 15 / VF*Pas € 13 via http://www.verkadefabriek.nl/of 073-6818160

Terwijl het april-nummer van Hollands Maandblad alweer in de schappen ligt, bespreek ik nog even het maart-nummer van Hollands Maandblad en het april-nummer van Tirade. Ik moet daarbij aantekenen dat ik geen regelmatig lezer van literaire tijdschriften ben. Ik richt me vooral op literatuur in boekvorm, maar ik geef toe dat een tijdschrift het spectrum behoorlijk verbreedt. Wat een namen toch in deze bespreking!

Hollands Maandblad komt gedegen over. Elke maand komt er een nieuw nummer uit met vaste medewerkers, van wie er net twee, Peereboom en Kousbroek, overleden zijn. Leo Vroman is met zijn 95 jaren ruimschoots de langst levende medewerker is. Hollands maandblad brengt een mix aan poëzie en proza en is verluchtigd door tekeningen, deze maand van Malgosia Briefjes.

Dit derde nummer van 2010 wordt ingeleid door hoofdredacteur Bastiaan Bommeljé, die in een tijd waarin het fatsoen weer in opkomst is de culturele elite wil aanzetten om de vuile oorlog tegen hun eigen privileges te voeren om Wilders de wind uit de zeilen te nemen.

Vervolgens komt Arnon Grunberg met een droogkomisch dankwoord bij de toekenning van de Constantijn Huygensprijs. Het proza komt van David Pefko die graag Vlaming zou zijn en daartoe geholpen denkt te worden door een schoonmaker in Brussel, Peereboom schrijft weer flauwe huwelijksdialogen, er is een verhaal van Max Niematz die graag een KRO-lepeltje wil hebben voor zijn museum, VVD-er Florus Wijsenbeek én nazaat van Jan van Riebeeck schrijft over zijn indruk van Zuid-Afrika en er is het derde deel van de memoires van Jan Pen, die wetenswaardigheden opdist over oprichter K. L. – Bert voor intimi – Poll.

De gedichten zijn van de hand van Vroman, Piet Gerbrandy, Vicky Francken (die een prijs van Meander en HM won), Bas van Putten, L. Th. Lehmann en Paul van Hoven, die het prozagedicht ‘In memoriam patris’ leverde.

Tirade 433 heeft een themanummer over korte verhalen. Middenin het tijdschrift staat de vermakelijke toespraak die de Belgische Annelies Verbeke hield tijdens de opening van Hotel van Hassel, op 16-18 april j.l. in de Balie. Het geeft afwezigen mooi de gelegenheid daarover iets terug te horen.

Verbeke weet dat ze voor een fanclub spreekt en meent dat het korte verhaal vooral vreugde genereert bij de schrijver vanwege de korte tijdsduur waarin het verhaal wordt geschreven en vanwege de thematische band die in een verhalenbundel minder benauwend hoeft te zijn dan bij een roman. De outsider neemt in veel korte verhalen een belangrijke plaats in. Zij noemt een aantal, vooral buitenlandse, schrijvers die na een essay van Manon Uphoff over de Japanse schrijver Akutagawa (1892-1927) zelf een bijdrage leveren, zoals Petina Gappah die in een township in Zimbabwe leefde en de overgang naar de zwarte regering meemaakte, Eliasson, die bevlogen schrijft over een dominee en een schoolmeester die beiden in hetzelfde huis in IJsland een boek van Steinbeck vertaalden, Andrea Pisca uit Kroatië die door haar Engelse vriendje nogal hardhandig wordt onderwezen over taal en de kleur van de zee, Aaron Blumm die droomachtig schrijft over een bankoverval en het tijd daarna en tenslotte de Hilversumse Hooijer die een mooi portret schetst van tekenlerares Antoinette, die zich in een inrichting akeliger voelt dan de patiënten. Na het lezen van al deze bijdragen zou ik Annelies willen toevoegen dat korte verhalen behalve verrassing bieden toch ook veel concentratie vergen.

Tirade begint met een special over loglines (samenvattingen in één zin) waarmee men korte film en kort verhaal aan elkaar wil koppelen. Een kruisbestuiving noemt Dirk van Straten het in zijn inleiding. In het tijdschrift is zelfs een dvd gestoken met daarop de betreffende zeven korte films, waarvan de loglines zijn afgedrukt. Van Straten geeft zelf al aan dat het belang ervan is overschat. Sommige schrijvers houden zich niet aan de opdracht, zoals Vincent Overeem (de foto bij de film duidt op een andere situatie), Bianca Boer (hoewel die een fantastisch verhaal schrijft over een schaapsherder die met haar kudde rondloopt in een gebied waar de zwaartekracht verstoord kan raken en het gevaar dreigt om op te stijgen) en Lodewijk van Oord (twee lijken in plaats van één). Het realistische verhaal van Jan van Mersbergen loopt mooi rond, Elke Geurts houdt zich keurig aan de opdracht maar voegt weinig toe, Maartje Wortel brengt een leuk idee in, maar vergeet een mime-speler op te laten draven en Walter van de Berg kwam er volgens mij niet helemaal uit.

De beste bijdrage in deze Tirade vond ik de laatste. Sander Kollaard zet in een hardgras- achtig verhaal vraagtekens bij het beslissende doelpunt van Van Basten tijdens de EK van 1988. Beter gezegd bij de haperende reactie van de Russische doelman Dassajev. Er is iets niet pluis. Het spannende onderzoek naar diens falen deed me denken aan de zwaartekrachtstoring in het verhaal van Bianca Boer. Lest best, zou ik zeggen.

Willem Elsschot: Kunstenaar in zaken

Niet alleen in België staat men stil bij de sterfdag van Willem Elsschot, 50 jaar geleden. De SLAA (Stichting Literaire Activiteiten Amsterdam) organiseert op 19 mei a.s. een avond waarop schrijvers als Saskia de Coster, Koen Peeters, Thomas Verbogt en Jonathan van het Reve elk op eigen wijze hun oor te luisteren leggen bij een roman van Elsschot en zijn thema’s naar het heden verplaatsen: Wat kunnen de onvergetelijke personages als Boorman en Laarmans ons nu nog leren over de huidige tijdgeest, waarin schaamteloze graaizucht en ondoordacht winstbejag hun tol eisen? Presentator Arjen Fortuin gaat over dit onderwerp en nog veel meer in gesprek met de schrijvers en met een eigentijdse kunstenaar in zaken. Acteurs van het toneelgezelschap Wunderbaum laten enkele fragmenten uit het werk van Elsschot tot leven komen.

Woensdag 19 mei 2010, De Balie, Kleine-Gartmanplantsoen 10, 1017 RR Amsterdam
Aanvang 20.00 uur
Reserveren: 020-5535100 (16-17 uur) of www.debalie.nl. Entree: € 10,00; € 8,00 (CJP/Pas65/Stadspas); € 5,00 (Studentenkaart).

Overwoekerd is een zoekende, soms bijna religieuze bundel. Welk doel dient dit leven en kijkt iemand over onze schouders mee? Dit zijn gedichten voor wie wil lachen om zichzelf en de trivialiteiten van ons dagelijkse leven, en voor wie wil voelen hoe diep de liefde kan gaan.

Bruinja beschrijft op vertederende wijze de intimiteit van het huiselijk leven, bijvoorbeeld als hij zich afvraagt ‘hoeveel wasmachines’ zijn huwelijk mag duren, of wanneer hij ‘na een avond Chinees’ op de wc niet meer zeker weet of zijn ‘lichaam een geschenk is of een straf’.
Opvallend in deze bundel is de aandacht voor de ‘wereld buiten’, zelfmoordaanslagen in Londen, de begrafenisrituelen in India, vreemdelingehaat in Afrika.

Tsead Bruinja, in 2009 een van de genomineerden voor het ambt van Dichter des Vaderlands, schreef met Overwoekerd zijn meest complete bundel tot nu toe.

OverwoekerdAuteur: Tsead Bruinja

Verschenen bij: Uitgeverij Cossee (april 2010)
Prijs: € 19,90

In mei 1968, tegelijk met de Parijse meidagen, explodeert zoals al lang te verwachten viel Frida Vogels’ huwelijk. Het gebeurt op een ongewoon moment, wanneer zijzelf in het ziekenhuis ligt met een al jarenlang voortwoekerend gezwel in haar knie en haar man tegelijkertijd met een acute buikvliesontsteking. Beiden zijn in die toestand te zwak en hulpeloos om wat er gebeurt te kunnen overzien. Hoe dat zij, de schrijfster besluit al gauw dat ze weg moet gaan, terug naar Amsterdam; haar man daarentegen meent dat hij zijn vrouw, en zij hem, onder geen beding kan missen. Omdat Frida Vogels haar besluit voorlopig niet uitvoert, levert dat een tragikomische patstelling op. De ontreddering van de twee hoofdpersonen, de een radeloos van gefnuikt verlangen, de ander verkrampt in afweer, heeft echter niets komisch. Ten slotte gebeurt er toch iets. Wanneer de schoonvader van de schrijfster, op wie ze gesteld was, in oktober 1969 plotseling overlijdt, schrijft ze voor zijn vrouw, in het Italiaans, haar herinneringen aan hem op, in een spontane impuls die ze meteen weer wantrouwt, maar niet kan weerstaan. Het wordt een haarzelf overrompelend, sprekend gelijkend portret van zowel de vader als de zoon. Daarna is er van weggaan geen sprake meer. Een maand later vertrekt haar man naar Castellina voor de kerstvakantie en neemt het verhaal van zijn vrouw voor zijn moeder mee. Zijzelf is ziek en blijft thuis met de poes. Met dat voor beiden gelukkige kerstfeest besluit dit zevende dagboekdeel.

In mei 2005 verscheen het eerste deel van haar Dagboek. De complete uitgave van haar dagboeken zullen ca. 16 delen beslaan.

Dagboek 1968-1969
Frida Vogels

ISBN 9789028242074
ING, 600 pagina’s
€ 29,50

Binnenkort (10 mei a.s.) zal in een rechtstreekse uitzending van NOVA de winnaar van de Libris Literatuur Prijs, het beste literaire, verhalende Nederlandstalige proza van dit jaar bekend gemaakt worden. Voor de Libris Literatuur Prijs komt alleen nieuw verschenen Nederlandstalige literaire fictie voor volwassenen (romans, novellen, verhalenbundels) in aanmerking.

Hans Wijers zal de prijs voor bekend maken. Met de prijs is een geldbedrag van in totaal 65.000 euro gemoeid (2.500 euro voor elke genomineerde auteur en 50.000 euro voor de winnaar).

Dit jaar zijn genomineerd:
- Terug naar Walden, Walter van den Broeck – Meulenhoff/Manteau
- Kleine dagen, Bernard Dewulf – Atlas (Op Literair Nederland verscheen eerder een recensie door Anita Meuleman)
- Ruw, Marie Kessels – De Bezige Bij
- Een goed verhaal, Mensje van Keulen – Atlas
- Sprakeloos, Tom Lanoye – Prometheus (op Literair Nederland verscheen eerder een recensie door Coen Peppelenbos)
- De bewaker, Peter Terrin – Arbeiderspers (op Literair Nederland verscheen eerder een recensie door Machiel Jansen)

Op de website van de Libris Literatuur Prijs is van Walter van den Broeck, Bernard Dewulf, Peter Terrin en Mensje van Keulen een videoportret te zien. Op deze website een presentatie over Sprakeloos door Tom Lanoye.

Op de radio besteedt het programma Casa Luna (Radio 1) in de week voorafgaand aan de uitreiking en op de avond zelf, aandacht aan de genomineerden. Ook zullen auteursportretten van de genomineerde auteurs op de website van dit programma worden gepubliceerd.

Onlangs verscheen Alles waar ik spijt van heb van Phillippe Claudel. Hierin keert de verteller terug naar de plaats van zijn jeugd, een stadje in het noorden van Frankrijk om zijn moeder te begraven.

Gedurende de drie dagen die in het plaatselijke hotel, het mortuarium, de kerk en de kleine straatjes van het stadje doorbrengt, gaat hij terug naar zijn kinderjaren en denkt hij vooral aan zijn geliefde moeder. Waarom heeft hij haar op zijn zestiende verlaten? Andere herinneringen komen ook weer boven: herinneringen aan zijn dominante grootouders en aan zijn vader die in een verre oorlog gestorven zou zijn.

Wanneer hij een enveloppe in handen krijgt, beseft de verteller dat die waarschijnlijk de waarheid over zijn jeugd bevat.

Philippe Claudel heeft een aantal internationale successen op zijn naam staan en ontving daarvoor diverse literaire prijzen.

Alles waar ik spijt van heb

Auteur: Philippe Claudel
Vertaald door: Manik Sarkar
Verschenen bij: Uitgeverij De Bezige Bij (april 2010)
Prijs: € 16.90

Naar aanleiding van het verschijnen van Kroniek van een schuldig leven. Deel 2: De ‘rampjaren’, het tweede deel van de biografie van Reve, is auteur Nop Maas a.s. zondag 2 mei te gast bij Boeken (VPRO).

Aan het begin van het boek zien wij de 40-jarige schrijver na de verschijning van Op weg naar het einde (1963) in zijn tot dan toe onderbelicht gebleven rol als ‘zielzorger’ voor talloze, vaak gehuwde homoseksuelen. Ook meer geruchtmakende gebeurtenissen als het ‘Ezelproces’, zijn overgang tot het Rooms-Katholicisme, de toekenning van de P.C. Hooftprijs, de huldigingsavond in de Allerheiligst Hartkerk, de Grote Gerard Reve Show en Reve’s als ‘racistisch’ beschouwde optreden tijdens de nacht van de poëzie in Kortrijk komen aan de orde.
Door zijn talloze media-optredens wordt Reve een icoon van de bevrijdende jaren zestig en zeventig. Ondanks alle successen die hij kan noteren, spreekt hijzelf achteraf echter over ‘rampjaren’. Hoe de kloof tussen zijn eigen denkbeelden en zijn imago bij zijn bewonderaars zich gaandeweg verdiept en hoe zijn liefdesleven in steeds woeliger vaarwater terechtkomt, daarvan doet Nop Maas in dit tweede deel van zijn kroniek even zorgvuldig als respectvol verslag.

Vorig jaar verscheen deel 1, Kroniek van een schuldig leven, De vroege jaren dat positief ontvangen werd kreeg. Nop Maas was er tot verrassing van velen in geslaagd nog veel onbekende feiten en nieuwe wetenswaardigheden te achterhalen.

Deel 3 zal naar verwachting dit jaar nog verschijnen

Nop Maas (1949) was editeur van de brievenbundels van Gerard Reve en bezorger van diens Verzameld werk. Hij bezorgde onder meer de briefwisselingen tussen Willem Frederik Hermans, Gerard Reve en Geert van Oorschot en, samen met Maaike Meijer, de briefwisseling tussen M. Vasalis en Geert van Oorschot.

Kroniek van een schuldig leven.
Deel 2: De ‘rampjaren’

Auteur: Nop Maas
Verschenen bij: Uitgeverij Van Oorschot (april 2010)
Prijs: € 35,- paperback, € 49,90 gebonden

Het VPRO-programma Boeken met Nop Maas is zondag 2 mei a.s. van 11.20 uur tot 12.00 uur op Nederland 1.

Op 26 mei is Julia Blackburn te gast bij BorderKitchen in Den Haag. Zij spreekt daar over haar nieuwe boek Wij drieën waarin ze haar jeugd beschrijft met een verslaafde vader en een volstrekt egocentrische moeder.

Haar vader is de dichter Thomas Blackburn. Hij is depressief en verslaafd aan drank en aan medicijnen waar hij gewelddadig van wordt. Haar moeder is schilderes Rosalie de Meric, die het idee van moederschap maar moeilijk kan rijmen met het kunstenaar zijn. Zij ziet haar dochter vooral als zus, vertrouweling, en later als seksuele rivale. Het huwelijk tussen haar ouders is slecht. Thomas gaat doorlopend vreemd en ook Rosalie heeft affaires.

Na de scheiding – Julia is dan 12 jaar – komt haar moeders obsessie met seks tot volle bloei. Ze neemt de ene na de andere huurder in huis die vrijwel allemaal in haar bed belanden. Als Rosalie in een huurder de man van haar leven denkt te hebben gevonden, maar hij ook Julia’s minnaar wordt, is dat het begin van een driehoeksverhouding en bereikt de relatie tussen moeder en dochter een dieptepunt. Pas in 1999 zijn moeder en dochter in staat om met elkaar in gesprek te komen. Rosalie is dan terminaal ziek en ze besluit haar laatste jaar met Julia door te brengen.

Uit de aankondigingsbrochure van de uitgeverij: ‘…Julia Blackburn heeft met Wij drieën het onmogelijke voor elkaar gekregen: een traumatische, schokkende jeugd wordt beschreven op een lichte, vaak geestige toon. Het resultaat is een pijnlijk eerlijk maar ook bevrijdend boek over een verloren jeugd.’

Julia Blackburn is de auteur van Het boek van kleur en De melaatse en zijn metgezellen, romans die beide op de short list van de Orange Prize stonden. Ook schreef ze een aantal non-fictieboeken, onder meer over Francisco Goya en Billie Holiday. Voor Wij drieën won ze de prestigieuze PEN/Ackerley Prize 2009 voor beste literaire autobiografie.

‘An account of the author’s complex relationship with her alcoholic father and sexually competitive mother, it is sometimes grim, but it is also a love story that makes one cry. Loudly. In great buckets.’ – The Observer

Tijdens BorderKitchen wordt Julia Blackburn geïnterviewd door Maartje Somers (NRC Handelsblad).

BorderKitchen
BorderKitchen is een initiatief van de organisatoren van het Crossing Border festival. Het geeft lezers de kans om in Den Haag of Antwerpen in een kleine setting een voordracht, vaak gepaard met een interview, van nationaal en internationaal gerenommeerde auteurs mee te maken. De capaciteit van de Haagse BorderKitchensalon is klein. Snel reserveren is daarom het devies. Bel daarvoor 070-3462355 of i...@borderkitchen.nl . De avonden beginnen om 20.00 uur en vinden plaats in de Weimarstraat 36 in Den Haag. Kaarten kosten € 5,- .

Wij drieën

Auteur: Julia Blackburn
Vertaald door: Paul van der Lecq
Verschijnt bij: Uitgeverij De Bezige Bij
Prijs: € 19,90

met Patrick Lateur, Piet Gerbrandy, Kristoffel Demoen en Oscar van den Boogaard

Patrick Lateurs nieuwe vertaling van de Ilias biedt lezers de kans (opnieuw) kennis te maken met Homeros’ klassieker. De wrok van Achilles, het afscheid van Hektor en Andromache, de dood van Patroklos, het gesprek tussen Priamos en Achilles: deze episodes maken deel uit van het collectieve geheugen van oudere generaties. Maar is een dergelijke tekst nog te verhapstukken voor jongere generaties? Wat is het belang van een nieuwe vertaling voor het vinden van een nieuw publiek voor de Ilias? In hoeverre mag of moet een vertaler rekening houden met het toegankelijk maken van een tekst als de Ilias?

deBuren organiseert een gesprek over de nieuwe vertaling en de Ilias als literair werk met vertaler Patrick Lateur, Piet Gerbrandy (classicus, poëzierecensent bij de Volkskrant, dichter en essayist) en Kristoffel Demoen (hoogleraar Oud Griekse letterkunde aan de Universiteit van Gent). Oscar van den Boogaard houdt een pleidooi voor de eeuwigheidswaarde van de Ilias. Lateur en Van den Boogaard dragen enkele van hun favoriete fragmenten voor.

Het Vlaams-Nederlands Huis deBuren presenteert schoonheid en wijsheid van de Lage Landen, en biedt een platform voor debat over cultuur, wetenschap, politiek en samenleving in Vlaanderen, Nederland en Europa. Kunstenaars, journalisten, wetenschappers, politici krijgen er het woord.

De boeken van deBuren
dinsdag 4 mei 2010 – 20.00 uur
Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL), Koningsstraat 18, 9000 Gent
Gratis, reserveren aanbevolen: secretariaat@kantl.be of +32 (0)9 265 93 40

Met steun van deKoninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en LetterkundeIn samenwerking met uitgeverij Athenaeum, Polak & Van Gennep en Wetenschappelijke boekhandel J. Story-Scientia n.v

Onlangs is bij uitgeverij De Geus het boek Ik vervloek de rivier des tijds van Per Petterson verschenen.

Het is 1989, de Muur valt en de wereld is voorgoed veranderd. Arvid probeert in zijn bestaan krampachtig een nieuw houvast te vinden, een gevoel van geborgenheid, maar hij beseft dat hij de tijd door zijn vingers heeft laten glippen en dat het misschien wel te laat is …
Deze roman gaat over het zoeken naar een thuis, de wens je naasten te vertellen hoeveel je van ze houdt, en over de poging de persoon te worden die je wilt zijn. Een schitterend verhaal, prachtig verstild beschreven met zeer herkenbare thema’s, zoals de eenzaamheid in intieme relaties, de sterfelijkheid van ouders en het gevoel dat je leven je ontglipt. Een boek dat je raakt tot op het bot. Een boek ook met veel (zwarte) humor, zoals in de beschrijving van Arvids moeder, die als kettingrookster altijd bang was om longkanker te krijgen en zich boos maakt dat het uiteindelijk maagkanker is geworden.

Op de website van Athenaeum Boekhandel is een fragment te lezen uit Ik vervloek de rivier des tijds.

Per Petterson (1952) is een van de grootste hedendaagse Noorse schrijvers. Behalve als auteur is Petterson bekend als vertaler (van onder anderen John Fante) en literatuurcriticus. Bij De Geus verschenen van hem eerder Kielzog, Heimwee naar Siberië en de bestseller Paarden stelen waarmee Petterson internationaal doorbrak en waarvoor hij vele internationale prijzen ontving.

Ik vervloek de rivier des tijds

Auteur: Per Petterson
Vertaald door: Paula Stevens
Verschenen bij: Uitgeverij De Geus
Prijs: € 19,90

‘De Gouden Uil 2010 gaat naar een boek vol verstilde verhalen op het raakvlak van leven en dood ; een superbe verkenning van de mensenziel, en van de weemoed die daar woedt. Melancholie is the name of the game, en àls begrijpen al enig inzicht biedt, dan nog geen troost.’ , zo staat in het juryverslag te lezen over Nootebooms  ‘s Nachts komen de vossen.

In ‘s Nachts komen de vossen dwaalt Cees Nooteboom naar mensen en gebeurtenissen uit het verleden: weg van de waan van de dag, weg van de levenden. Er is een prachtige lijn te ontdekken in het schrijverschap van Nooteboom. Waar in zijn debuutroman Philip en de anderen de jonge auteur op zoek ging naar de gebeurtenissen en stof zocht voor zijn schrijverschap, blikt hij nu terug en weet hij ontmoetingen, personen en gebeurtenissen te verweven tot ragfijne, maar ook spannende verhalen.

De pers over ‘ s Nachts komen de vossen:

‘Je wilt als lezer méér, verbluft als je bent door de zacht tintelende taal van deze verhalen, waarin elke zin mooi is en de wijsheid van jaren verraadt.’ – Het Parool

‘… het meest geraffineerde proza dat hij geschreven heeft. Een klein meesterwerk waartoe slechts weinig levende schrijvers in staat zijn.’ – De Standaard

Naast Nooteboom waren ook genomineerd:

- Sprakeloos van Tom Lanoye (Uitgeverij Prometheus)
- Kamermeisjes & soldaten van Arnon Grunberg (Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar)
- Zoete mond van Thomas Rosenboom (Uitgeverij Querido)
- Een goed verhaal van Mensje van Keulen (Uitgeverij Atlas)

Sprakeloos is de winnaar van de Prijs van de Lezer geworden, gekozen door de ‘gewone’ lezer maar daarmee niet minder prestigieus.

De Gouden Uil voor de jeugdliteratuur ging naar Wild verliefd van Ditte Merle. De lezersprijs voor jeugdliteratuur ging naar De hondeneters van Marita de Sterck.

‘s Nachts komen de vossen

Auteur: Cees Nooteboom
Verschenen bij: Uitgeverij de Bezige Bij
Prijs: € 17,90

De jaren tien van de twintigste eeuw. De jonge Haijte Haijtema keert zich na een mislukte opleiding tot onderwijzer wrokkig af van de ouderlijke boerderij in Friesland. Vol ambitie begint hij aan de overzijde van de Zuiderzee, in Alkmaar, aan een carrière als kruidenier. Bij Haijte stroomt zakenbloed door de aderen, en zijn Friesche Winkel beleeft gouden tijden.

Op zoek naar nieuwe produkten en ter inspiratie reist Haijte in het Interbellum naar Berlijn, Milaan, Rome, Parijs en de Dordogne. Hij ziet er met eigen ogen het leed dat de Eerste Wereldoorlog heeft veroorzaakt, bezoekt in de Eeuwige Stad Mussolini’s fascistische tentoonstelling en ziet in de Franse wijngaarden de voorafschaduwing van een nieuwe oorlog. Na elke verre reis en enkele delicate, thuis angstvallig verzwegen ontmoetingen met een Duitse vrouw lijkt Alkmaar benauwender en zijn de familieverplichtingen knellender.

De vadermoordenaar gaat over tegenslag die dient als brandstof voor geldingsdrang, creativiteit die, tegen de verstikking van het vooroorlogse Holland in, een uitweg móét vinden, en ondernemerszin die zich door de Grote Depressie niet laat temmen. Het is het meeslepende verhaal van een man die zijn tijd vooruit is.

De vadermoordenaar

Auteur: Arno Haijtema
Verschenen bij: Uitgeverij Atlas (april 2010)
Prijs: ca. € 19.90

Een bloemlezing over drank en drugs in woord en beeld

Opium, alcohol, cocaïne, cannabis, mescaline, ether en lsd: al eeuwenlang experimenteren kunstenaars met roesopwekkende middelen, nieuwsgierig naar en gefascineerd door de effecten ervan op de verbeelding. Hun omgang met de roes is verschillend van aard. Die varieert van gewillige overgave tot analyse ervan en bron van inspiratie. Daarvan is regelmatig verslag gedaan in beschouwingen, liederen, literaire teksten en beeldend werk.

Roes is een boek over ‘onder invloed zijn’. Behalve oorspronkelijk werk uit de wereldliteratuur in vertalingen van onder anderen Allard Schröder en Menno Wigman, bevat Roes essays van Jan van Aken, Hafid Bouazza, Johannes van Dam, A.F.Th. van der Heijden, Yves van Kempen en Harrie Lemmens. Daarnaast is er speciaal tekenwerk van Peter Pontiac, Dick Matena en vele anderen.

Roes is een wonderlijke reis door de hallucinerende werkelijkheid van verschillende werelden.

Van Hafid Bouazza verschenen onder meer De voeten van Abdullah, Momo, Salomon, Paravion en Spotvogel.
Yves van Kempen is essayist en publiceerde de roman-in-verhalen Koningin-moeder.

Roes

Samenstelling: Hafid Bouazza, Yves van Kempen
Verschenen bij: Uitgeverij Prometheus
Prijs: € 19,95

Door: Mohana van den Kroonenberg

Ton Rozeman schreef twee verhalenbundels en een novelle. In de aanloop naar Het weekeind van Het Korte Verhaal, Hotel van Hassel, een uniek internationaal literair gebeuren in De Balie in Amsterdam, interview ik hem over zijn korte verhalen.

Je hebt een site, ShortStory.nu, met als ondertitel: omdat korte verhalen geweldig zijn. Wat is er zo geweldig aan het korte verhaal?
Het korte verhaal biedt ontzettend veel mogelijkheden. Het is een speeltuin waarin je kunt experimenteren. De vrijheid is groot, je hebt geen schema nodig, je hoeft geen lijnen uit te zetten, je kunt to the point zijn. Net als met poëzie kan je heel veel kanten op en je tegelijkertijd toch tot de ziel beperken. Dat ongeplande openstaan voor gewone dingen die zich zomaar aandienen, het alledaagse bijzonder maken, dat vind ik heel boeiend. Bovendien kent het korte verhaal maar nauwelijks een tijdverloop. Je hebt geen overbruggingen, ook niet in plaats, wat je in een roman vaak wel hebt. Je hoeft nergens naar toe, je bent er al. Het korte verhaal is echt iets van deze tijd, ik begrijp die voorkeur voor dikke romans niet helemaal.

Maar het korte verhaal heeft in Nederland, anders dan in Amerika, toch maar weinig aanzien?
Ik vind de status van het korte verhaal in Nederland heel positief. De kritiek bespreekt het en uitgeverijen durven hun nek uit te steken met verhalenbundels, ook als ze weten dat ze er maar een paar honderd van zullen verkopen. Joost Zwagerman heeft zich ingespannen met zijn bloemlezingen, er staat een nieuw literair tijdschrift KortVerhaal op stapel, Hotel van Hassel, een internationaal weekeind in Amsterdam rond het korte verhaal, dat zijn toch allemaal mooie en hoopvolle ontwikkelingen. De status is in orde maar de lezers kopen vooral die dikke romans.

En daar ga jij met jouw site wat aan doen?
Ik wilde het korte verhaal promoten. Ik kan wel zielig doen, roepen dat er te weinig aandacht voor is, hoewel dat achteraf erg meevalt, maar ik kan ook iets doen, proberen een bijdrage te leveren. Vandaar.

En blijkt het zinvol?
Zeker. Het kan natuurlijk altijd actiever, beter, maar ik ben zeer tevreden. Ik krijg veel aandacht. Uitgeverijen sturen en masse hun verhalenbundels toe, ze werken mee aan het verloten van bundels via mijn site, schrijvers en vertalers zijn graag bereid om hun werktijd te geven aan interviews. Ik heb veel bezoekers en ben blij met alle aandacht en tijd die mensen eraan geven.

Hoeveel tijd ben je er zelf aan kwijt?
6 tot 8 uur per week, meer nog… ik loop weer achter met mijn e-mails. Al die boeken lezen, dat kost veel tijd, al krijg ik zo nu en dan hulp met intensieve besprekingen van verhalen.

Terug naar het korte verhaal. Wat is naar jouw idee een kort verhaal precies? Waaraan moet het voldoen?
Dat is gelukkig niet te definiëren. Studenten vragen me vaak hoe lang een verhaal mag zijn. Dan roep ik maar iets omdat ze een antwoord willen. 10.000 woorden, maar dat slaat nergens op. Het korte verhaal is allerminst een korte versie van een roman. Maar ook daarop zijn weer uitzonderingen, als ik denk aan de verhalen, de miniromans, van Alice Munro: tijdverloop, sprongen… Ook op andere terreinen zou ik het niet kunnen definiëren. Niets ligt vast. Hoewel… soms, als ik lees, vraag ik me af: ‘Is dit eigenlijk wel een kort verhaal?’ Dan word ik dus geconfronteerd met het feit dat ik wel degelijk een sjabloon heb. Maar hoe dat er precies uitziet?
Mijn verhalen laat ik zeer op tijd ophouden, en ook pas heel laat in het proces beginnen. Waar mensen zeggen, het is dringend, het is vijf voor twaalf, daar zou ik willen beginnen en niet eerder. Van vijf voor twaalf tot een voor twaalf is mijn korte verhaal. En al die ellende die ervoor is geweest waardoor het vijf voor twaalf-gevoel is ontstaan krijg je vanzelf wel mee.
Een kort verhaal is voor mij het uitdelen van een klap. Een sympathieke, goedbedoelde, leerzame klap. Niet altijd leuk maar het moet wel gebeuren.

Je noemde Alice Munro, wie zijn je voorbeelden?
Ik heb het schrijven geleerd via Raymond Carver. Dat alledaagse, prachtig. Tot die tijd leefde ik in tweestrijd: literatuur was voor mij Jan Wolkers, heel vitaal, heel mannelijk. Ik was zijn tegenpool, daar zat ik mee. Wolkers is groots, meeslepend, geen geneuzel. In Carver ontdekte ik geneuzel op het hoogste niveau. Geen mensen uit een stuk, geen hoofdpersonen zoals in Turks Fruit, en toen dacht ik: hé, er is voor mij ook een markt.
Nu lees ik bijvoorbeeld Lydia Davis’ korte verhalen, net ontdekt. Vlak voor je neus gebeuren er dingen en ik heb het niet gezien. Ontwrichtende verhalen zijn het. Ze is heel confronterend. Ze ziet dingen die ik achteraf ook wel zie maar ik heb ze nooit opgeschreven. Zij is veel verder en veel beter dan ik ben.

Wat ziet ze dan bijvoorbeeld?
Ze zit in de bus Foucault te lezen maar ze begrijpt er eigenlijk niks van. Af en toe streept ze toch maar iets aan en ze vraagt zich dan af of ze dat doet omdat het belangrijk is of omdat dat het enige is dat ze snapt. Dat herken ik. Ik heb dat ook, maar ik heb het nooit opgeschreven. Daarom is ze verder, zij schrijft het wel op. Ze is op een aangename manier ontluisterend. Ze weet me keer op keer te confronteren met dingen die ik ook al had gezien.

En dichter bij huis?
Sanneke van Hassel. Zij kan ook zo goed kijken. In die zin is ze een voorbeeld voor mij. Bij elk verhaal dat je van haar leest lijkt het alsof het autobiografisch is, maar dat kan niet. Heel goed vind ik dat. Toen ik haar interviewde vroeg ik haar: wat heb je vandaag gezien? Wat je dan hoort, heel mooi, ze doet veel met decor en omgeving. Dat komt door dat oog dat ze heeft. Heel leerzaam. Ik laat haar altijd aan mijn studenten lezen.

Nu jouw werk. Je verhalenbundels zijn zeer goed ontvangen. Je debuut, Intiemer dan seks (2001) werd genomineerd voor de Debutantenprijs en bekroond met het Charlotte Köhler Stipendium 2003. In 2004 verscheen Misschien maar beter ook, dat genomineerd werd voor de longlist van zowel de AKO- als de LibrisLiteratuurprijs en de Dif/BNG Prijs. Hoe was dat, die aandacht?
Ik kon er toen niet zo goed mee omgaan, ik vond het erg verwarrend ook al was het positief. Opeens was er een buitenwereld waar je rekening mee moet houden. Je hoeft natuurlijk helemaal niks maar ik dacht, daar ga je je toch toe verhouden, heel moeilijk om naast je neer te leggen. Ik voelde het ook als een soort verplichting, om verhalen te schrijven, om een bepaald genre te schrijven, om bepaalde thematiek te hanteren.
En bij mijn tweede boek vroeg ik me af: ben ik de kritiek wel voldoende aan het negeren? En als je je dat afvraagt ben je er natuurlijk mee bezig.

Hoe gaat dat nu?
Ik heb nu het idee, als ik me niet vergis, dat ik mijn eigen weg aan het gaan ben, los van het feit of ik de kritiek aanvaard of negeer. Maar misschien zijn het alleen maar wijze woorden en voelt het uiteindelijk toch nog anders.

Heb je het gevoel dat er mensen over je schouder meelezen, voel je je vrij te schijven wat je wilt?
Ja, ik voel me vrij. Ik heb de schrijversvakschool gedaan, daar heb ik al zoveel dingen gebruikt uit mijn privé-leven -en dat ook aan mensen laten lezen- dat ik die vuurdoop wel heb gehad. Ik heb toen al mensen dusdanig verward en tegen me het harnas ingejaagd dat ik sindsdien verlost ben van mijn privé-omgeving. Ik vrees niets meer en kan alles gebruiken. Het kan ook niet anders, als je bepaalde dingen niet durft op te schrijven kan je niet werken.
In al mijn boeken zijn privé-elementen aan te wijzen, niet dat het helemaal autobiografisch is, maar ik heb vaak zonder enige terughoudendheid materiaal uit mijn omgeving gebruikt.
De enige die ik uitleg heb gegeven is mijn moeder. Zij vindt het lastig te zien dat privé-elementen opduiken maar dat de verhalen tegelijkertijd niet kloppen met de werkelijkheid. Nu is ze eraan gewend en weet ze dat haar zoon allerlei dingen opschrijft die wel met ons gezinsleven te maken hebben maar toch ook weer anders zijn. Ze kan er nu mee omgaan, ze kan het aan haar vriendinnen uitleggen.

En je vader?
Mijn vader had er niet zoveel mee. Hij las eigenlijk nooit. Ik vraag me opeens af of hij mijn werk wel heeft gelezen. Misschien heeft hij een poging gedaan. Hij was wel trots maar op een nogal ‘onbruikbare’ manier. Inhoudelijk kon ik er niet met hem over spreken. Hij had ooit een radio interview voor me opgenomen waarin ik veel over mijn privé-leven vertelde en ook over wat er daarvan in mijn verhalen terecht is gekomen. Zijn reactie: ‘prachtig, het paste precies op een bandje’.

Na jouw twee verhalenbundels heb je een novelle geschreven, Nu gaat het gebeuren. Is het korte verhaal voor jou via de novelle een opstap naar die dikke roman?
Nee, zeker niet. Tjechov bleef naast zijn korte verhalen altijd toneel schrijven. Carver schreef naast zijn verhalen gedichten. Ik denk trouwens dat het korte verhaal eerder een opstap zou kunnen zijn naar poëzie.

Is poëzie iets voor jou?
Ja, zeker, ik houd erg van poëzie. Ik lees het niet dagelijks maar ik heb er wel degelijk iets mee. Ik schrijf zo nu en dan gedichten, in Tirade heeft eens een prozagedicht van me gestaan. Maar of er ooit een bundel komt, ik weet het niet, ik sluit het in elk geval niet uit.

Heb je een verschil ervaren tussen het schrijven van een verhaal en een novelle?
Dat vind ik lastig om te beantwoorden. In elk geval vind ik het moeilijker om een kort verhaal te schrijven dan een novelle. Het is veel ‘ongeplander’, grilliger. Het moeilijke is dat je een moment als een bliksemflits probeert te doorgronden, het kan leven of niet. Als het eenmaal leeft is het oké, anders moet ik het wegleggen en het later weer oppakken, of helemaal opnieuw beginnen.
Een van de verhalen uit mijn debuut heb ik in twee dagen tijd met migraine geschreven, andere verhalen weer in maanden. Ik kan wel gedisciplineerd zijn maar dat dóórschrijven is bij korte verhalen soms erg lastig terwijl ik heb ervaren dat me dat bij het schrijven van de novelle goed afging.

Waar komen je verhalen vandaan? Hoe begin je?
Mijn thematiek is altijd aanwezig, van daaruit hoef ik niet te denken, dat is hoe ik ben en hoe ik kijk, mijn oog moet ergens op vallen. En ik gebruik graag bekende decors. Mijn vader lag veel in het ziekenhuis. Ik ken de omgeving van het ziekenhuis dus goed en kan het als decor voor mijn verhalen goed gebruiken. Dat vind ik makkelijk, dan hoef ik er niet zo over na te denken. Ik gebruik ook vaak huizen die ik ken, dan weet ik waar alles ligt. Dan kan ik erdoor heen lopen en beweeg ik me gemakkelijk, dan hoef daar in elk gaval geen energie meer in te steken.
Ik schrijf van het begin naar het eind, altijd, en ik weet niet waar ik naar toe ga. In mijn debuut dacht ik het eind telkens te weten maar het klopte nooit. Bij mijn tweede boek dacht ik, het komt wel, en dat was ook zo. Ik vergelijk het wel met plakplastic, daar kaftte ik vroeger op school mijn boeken mee. Je moet het vanaf het begin heel goed gladstrijken, als je in het begin bubbeltjes hebt dan kun je beter maar ophouden, dan wordt het ellende.
Een eerste pagina moet visionair zijn. Als ik tevreden ben met een eerste pagina dan zit het DNA er al in, dan komt de rest wel. Het verhaal groeit. Je kunt niet iets máken, je kunt het alleen laten groeien. Ik houd er niet van als je ergens naar toe moet, als er iets opgelost moet worden, als er iets groots te gebeuren staat, iets dramatisch. Ik merk bij mijn studenten dat ze vaak aan het eind iets prachtigs willen laten gebeuren. Dat ergens naar toe werken, dat wil ik niet, het is het kind met het badwater weggooien. Je bent al ergens, je bent al iemand. Van daaruit gebeuren er dingen, vaak wordt dat veronachtzaamd.
Het niet durven weten, dat is belangrijk. Als je dat erkent dan levert dat veel mooi materiaal op.

Je thema’s zijn herkenbaar, je schrijft over relaties, de breuk daarin, goede bedoelingen, ouders…
Ja, dat zijn de stier en de rode lap, ik duik erin, dat zijn dingen die me heel erg aantrekken. Ik ben gefocust, ik ben er gevoelig voor, het is zelfonderzoek. Soms vergroot ik angsten uit, dan denk ik, stel je voor dat ik dat zou doen, ik doe het niet maar stel je voor… Dat vind ik interessant.
Mijn thematiek is zeer autobiografisch. Mijn term daarvoor is thematisch-autobiografisch. Vervolgens geef ik er wel mijn eigen draai aan.
Het slotverhaal van mijn tweede bundel, Alsof ik met vakantie ga, waarin een echtpaar met kind uit elkaar gaat, is het meest autobiografische. Pas veel later heb ik het op kunnen schrijven. Ik leg niet uit waarom ze uit elkaar zijn, dat vind ik niet zo interessant. Dat leer ik ook aan mijn studenten: maak het niet te logisch. Ik vind het niet spannend als een stel uit elkaar gaat omdat ze niet meer van elkaar houden. Maar als ze nog wél van elkaar houden maar toch uit elkaar gaan, is dat voor mij psychologisch gezien heel interessant. Dat ambivalente heb ik ook bij het overlijden van mijn vader gevoeld, wat zowel een tragisch gemis is als een grote opluchting. Ik wil hem in die ambivalentie durven zien en niet de ongemakkelijk kant maar wegstoppen. Dat zijn mooie dingen om als schrijver te onderzoeken en te vergroten. Die onhandige, onduidelijke gevoelens waarvan je eigenlijk niet wilt dat je ze hebt, daar wil in wroeten. Met die ambivalentie ben ik nog lang niet klaar. Dat is een bron.

Wat doe je verder?
Ik zit in het bestuur van de Vereniging voor Letterkundigen en ik geef les aan de Schrijversvakschool in Amsterdam. En mijn site natuurlijk.
Maar ik ben ook weer aan het schrijven en dat doet me goed. In de tijd dat ik veel andere dingen doe voel ik me onzeker. Als ik niet schrijf voel ik me overgeleverd.

Er komt dus weer een nieuw boek.
Ja.

Een bundel?
Dat laat ik graag in het midden. Ik vind het griezelig om te praten over werk dat nog in wording is maar ik ben, zoals ik net zei, gelukkig weer goed bezig na er een tijdje uit te zijn geweest.

Wanneer?
Ik ben traag maar ik denk wel dit jaar. Ja, zeker, dit jaar!

Ton Rozeman (1968) schrijft vooral korte verhalen. Hij is docent aan de Schrijversvakschool en hoofdredacteur van de website ShortStory.nu.
Van Ton Rozeman verschenen bij LJ Veen de bundels Intiemer dan Seks (2001), bekroond met het Charlotte Köhler Stipendium 2003 en genomineerd voor de Academica Debutantenprijs 2002, en Misschien maar beter ook (2004), genomineerd voor de BNG Nieuwe Literatuur Prijs en longlisten AKO Literatuurprijs en Libris Literatuur Prijs
In 2007 verscheen bij Nieuw Amsterdam de novelle Nu gaat het gebeuren.

Voor Literair Nederland schreef Daphne de Heer in 2004 over Misschien maar beter ook: ‘ Rozeman toont in al zijn verhalen zijn grootse talent en weet door middel van suggestieve scènes en vaak humorvolle dialogen de vinger precies op de zere plek te leggen. Ik hoop van harte dat hij altijd korte verhalen zal blijven schrijven, want het is fijn pijn lijden met Ton Rozeman.’

‘Ik word hevig bemind in Vlaanderen, maar in Nederland heb ik het idee dat ik al tien jaar dood en vergeten ben.’

Om deze uitspraak van Jeroen Brouwers te logenstraffen is een dubbele editie van De Parelduiker gewijd aan een van de meest gewaardeerde schrijvers van deze tijd. Het werk van Jeroen Brouwers is sterk autobiografisch, en is erop gericht zijn leven in de literatuur te verankeren. Belangrijke thema’s zijn: literatuur, liefde en dood. Inmiddels heeft de veel gelauwerde Brouwers meer dan zestig boeken op zijn naam staan. Hoog tijd voor een eerbetoon dat recht doet aan de veelzijdigheid van zijn schrijverschap. Behalve een lang interview bevat dit rijk geïllustreerde themanummer onder meer artikelen over de briefwisseling met uitgever Geert van Oorschot, de betekenis van muziek in zijn werk, de Vlaamse koppen die hij portretteerde en natuurlijk zijn verhouding tot Vlaanderen.

Op 30 april 2010 wordt Jeroen Brouwers 70 jaar. Binnenkort verschijnt bij uitgeverij Atlas zijn nieuwe roman Hamerstukken en zijn hele oeuvre zal in de maanden april en mei sterk in de belangstelling staan.

Inhoud
Johan Vandenbroucke interviewt Jeroen Brouwers: ‘Dat dwarse zit in mijn aard’
Christophe Vekeman over zijn essayistiek: ‘Bespiegelingen in het vensterglas’
Arjen Fortuin over de vriendschap tussen Brouwers en Geert van Oorschot: ‘Dat ik je een lel heb gegeven is mij niet bekend’
Stefan Brijs: ‘De meester en de jongeling’
Bart Vervaeck over de romans: ‘Moeilijke bevallingen en doodgeboren kinderen’
Paul Gellings over Brouwers’ tijd in Exel
Dirk Leyman met een vrijwel volledige kroniek van Brouwers en de literaire prijzen: ‘Als een sierduif op je vensterbank’
Jeroen Brouwers zelf met een venijnig stuk over de net afgetreden minister van Cultuur: ‘Plasterk in plakjes’
Katherina Lindekens bespreekt de muziek in het werk van Jeroen Brouwers: ‘Klanken uit een anderwerelds elders’
Benno Barnard ten slotte over de brieven van Brouwers aan hem: ‘Een bedroefde emigrant’

De Parelduiker is een literair-historisch tijdschrift, dat vijfmaal per jaar verschijnt.

De Parelduiker
Jeroen Brouwers 70 jaar

Verschijnt bij: Uitgeverij Bas Lubberhuizen
Prijs € 17,50

‘Ik was in de supermarkt. Een mooie vrouw keek naar me en glimlachte. Ik glimlachte terug. Ik wilde indruk op haar maken. Ik kocht groenten.’

Met Thijs de Boer leert de Nederlandse literatuur een nieuwe stem kennen. Een stem die snijdt, maar waar je naar moet luisteren. De tien verhalen in Vogels die vlees eten gaan over mensen die de zwaarte van het leven maar nauwelijks aankunnen: zonen en vaders, broers, geliefden en gekken. En hoe ze in hun onmacht vaak op nog slechtere plekken terechtkomen dan waar ze begonnen. In werelden die in eerste instantie veilig ver van de onze lijken te liggen maar die uiteindelijk toch meer dan herkenbaar zijn. In een bondige, eerlijke en vaak rauwe stijl vertelt De Boer je de waarheid, hij laat je lachen en breekt vervolgens je hart. En uiteindelijk kun je als lezer niets anders doen dan de personages vergeven, omdat ze even zwak en sterk zijn als wij allemaal. ‘Elke keer als ik bid, die paar keer per jaar, eindig ik met: “Je begrijpt wel wat ik bedoel.”‘

Thijs de Boer (1981) publiceerde verhalen in De Tweede Ronde, Hollands Maandblad, Tirade en Passionate. Hij was een winnaar van de verhalenwedstrijd Duizend Woorden. In 2008 won hij de Hollands Maandblad Schrijfbeurs Proza, voor jonge en/of debuterende schrijvers.

Vogels die vlees eten is zijn debuut.

‘De personages van Thijs de Boer bedenken verhalen om te overleven. Hun fictie is van levensbelang. Lees Thijs de Boer!’ Ton Rozeman, ShortStory.nu

Vogels die vlees eten

 Auteur: Thijs de Boer

Verschenen bij: Uitgeverij Nieuw Amsterdam (april 2010)

Prijs: € 16,50

De tweede editie van de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd gaat binnenkort van start. Op 23 april, tijdens de Amsterdamse Boekennacht, geven juryvoorzitter Gerrit Komrij, ambassadeur van de wedstrijd en Dichter des Vaderlands Ramsey Nasr hiervoor samen met de twintig winnaars van de eerste editie in feestelijke optredens het startsein. Zie voor het programma en aanvangstijden de website van de Boekennacht.

De bloemlezing van de 100 winnende gedichten uit de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd 2009, Zoals een haan een ei legt, is nog steeds in alle boekhandels te koop. Over buitenbeentjes, over liefde, over geplette egels, gelukkiger dieren, hitte, winter, thuis en weg. Zoals een haan een ei legt is een ode aan het wonderlijke fenomeen poëzie.

Het concept van de wedstrijd is misschien niet iedereen bekend:  iedereen, van amateur tot professional, kan meedoen aan de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd en maakt kans op de hoofdprijs van € 10.000. In de wereld van de poëzie een aanzienlijk bedrag voor één gedicht.

Maar er is meer dan alleen geldelijk gewin. De beste 100 gedichten komen op een longlist, die gepubliceerd wordt in een speciale bloemlezing, met een voorwoord van Gerrit Komrij. Uitgeverij Augustus nodigt de auteurs van de tien beste gedichten uit een manuscript in te dienen en neemt dit in overweging voor publikatie.

De gedichten worden anoniem beoordeeld door een onafhankelijke jury, bestaande uit o.a. Gerrit Komrij (voorzitter) en Turing Foundation bestuurslid Alexander Ribbink.

Kijk op de website van Turing Nationale Gedichtenwedstrijd voor meer informatie over de wedstrijd,  de regels en de deelname.

Op vrijdag 23 april 2010 wordt voor de tweede maal in hartje Amsterdam een Boekennacht gehouden. Het thema is dit jaar ‘De roes’. Onder de vele schrijvers, dichters en andere denkers die op 23 april zullen optreden zijn Marjan Berk, Jules Deelder, Gerrit Komrij, Kluun, Ramsey Nasr, Joost Zwagerman en vele anderen. Alle activiteiten, waaronder o.a. een grote openluchtboekenmarkt, vinden op en rond het Spui plaats, zowel buiten als in boekhandels, antiquariaten, bibliotheken en cafés.

Een greep uit het programma op het Spui:
19.30 uur – Ramsey Nasr en Gerrit Komrij openen om 19.30 uur de Amsterdamse Boekennacht bij het beeld van het Lieverdje op het Spui. Komrij geeft tevens het startsein voor de tweede editie van de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd die wordt georganiseerd door de Poëzieclub.
20.00 – 21.00 uur – De grote poëzie-estafette
De TOP-20 van de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd wordt gevraagd hun winnende gedicht te lezen, gepubliceerd in de bundel Zoals een haan een ei legt.

Verder:
- Boekhandel & Uitgeverij Bas Lubberhuizen viert tijdens de Boekennacht de 70ste verjaardag van Jeroen Brouwers met de verschijning van een speciaal dubbelnummer van het literair-historisch tijdschrift De Parelduiker.

- In Café de Zwart leest om ca. 20.00 uur Carolina Trujillo voor uit De terugkeer van Lupe Garcia en zullen vanaf ca. 21.00 uur Hafid Bouazza, Menno Wigman en Pieter Boksma voorlezen uit de bundel Roes, een bloemlezing over drank en drugs in woord en beeld. Hans Teeuwen neemt het eerste exemplaar van deze bundel in ontvangst. De auteurs zijn bereid te signeren.

- Bij Selexyz Scheltema leest om ca. 20.00 uur Joost Zwagerman voor, om 21.00 uur Kluun en Christophe Vekeman en draagt om 22.00 uur Jules Deelder voor uit eigen werk. Alle auteurs zullen na afloop van hun optreden, dat 30 tot 45 minuten duurt, ook signeren.

- Pegasus staat in het teken van de Oost Europese en Russische literatuur: Alec Kopyt met drankliederen uit het vooroorlogse Odessa, Kees Mercks over De kunst van het neuken van de Tsjechische auteur Abbé Appliqué, Tjark Kruiger over drank in de Russische cultuur en literatuur en Wim Honselaar over de ROESsische taal.

- De Athenaeum Boekhandel laat de bezoeker kennismaken met ‘De roes van de overwinning’. Diverse auteurs spreken over wat het is om in hun beroep of vakgebied een overwinning te behalen: een politieke overwinning, een sportieve zege, het winnen van literaire prijzen of van de Nobelprijs. Uiteraard zijn alle deelnemende auteurs in dit Boekennacht-programma bereid hun boeken te signeren. Om 20.00 uur Vincent Hunink en Marjan Berk, om 21.00 uur Frans Saris, Hans Ree en Marc Chavannes en om 22.00 uur Gerrit Komrij en Dirk van Weelden.

- Bij Van Gennep is er om 20.00 aandacht voor de nieuwe roman van de jonge Italiaanse auteur Pietro Grossi (o.v.), Van Acquit en om 21.00 voor de nieuwe roman van Andrej Longo, Tien.

Het gehele programma is terug te vinden op de website van de Amsterdamse Boekennacht.

Het intrigerende verhaal van de sjiitische en soennitische rivaliteit

In juni 632 sterft de stichter van de islam zonder een opvolger te hebben aangewezen. Het lijkt voor de hand te liggen dat zijn schoonzoon Ali, die als een zoon voor hem was, het leiderschap op zich neemt. Maar Aïsha, Mohammeds favoriete en invloedrijke vrouw, weet haar vader Abu Bakr als eerste kalief benoemd te krijgen. Als Ali vijfentwintig jaar later alsnog kalief wordt, is het verzet tegen hem zo gegroeid, dat er zich twee richtingen beginnen af te tekenen. Ali wordt vermoord, en uiteindelijk zal ook zijn zoon Hussein omkomen in de Slag van Karbala, waarbij een overmacht aan (soennitische) soldaten het opneemt tegen tweeënzeventig (sjiitische) getrouwen van Hussein. Het schisma is een feit, en de vroege tegenstellingen tussen de aanhangers van Ali (shiat Ali) en de volgelingen van de Profeet werken tot vandaag de dag door.

In De tweespalt na de Profeet verbindt Hazleton verleden en heden met elkaar en laat zij zien dat dit grote schisma mensen in het Midden-Oosten nog steeds bezighoudt. Of je wilt of niet, onontkoombaar word je meegezogen in dit fascinerende verhaal dat nu eens in de zevende eeuw speelt, dan weer in tegenwoordig Pakistan of Irak. De auteur vertelt haar verhaal aan de hand van vroege Arabische bronnen, aangevuld met meer recent wetenschappelijk onderzoek.

Over De tweespalt na de Profeet:
‘The general Western reader will come away from this book with a newfound respect for the depth and power of the early schism in Islam.’ — Professor Wilferd Madelung, Oxford University, author of The Succession to Muhammad
‘A fine, highly readable history of Islam’ — Harvey Cox, Professor of Divinity, Harvard University

Lesley Hazleton studeerde psychologie en schreef veel over het Midden-Oosten voor onder andere The New York Times, The Nation, New York Review of Books, Esquire en Vanity Fair. Ze schreef meerdere boeken, waaronder een boek over Jeruzalem, waar ze lange tijd heeft gewoond.

De tweespalt na de Profeet
Auteur: Lesley Hazleton
Vertaald door: Meile Snijders
Verschenen bij: Uitgeverij Bulaaq (april 2010)
Prijs:  € 22,50

Onlangs is Marga Minco (1920) 90 jaar geworden. Haar verjaardag is aanleiding voor de  tv-documentaire De schaduw van de herinnering, die op 23 april  a.s. wordt vertoond in Het Uur van de  Wolf (VPRO).

In deze documentaire van Maarten Schmidt en Thomas Doebele vertelt Marga Minco over wat haar en haar familie in de Tweede Wereldoorlog is overkomen. Tijdens een aantal ontmoetingen met de schrijfster, thuis achter haar schrijftafel, vormen drie verhalen uitgangspunt voor de gesprekken: De Mannen, Het dorp van mijn moeder en Het adres. Het zijn drie beslissende momenten voor haar geweest: het besluit om te vluchten met achterlating van haar ouders, de vergeefse poging haar vader en moeder te behoeden voor transport uit Westerbork en na de oorlog het afscheid van de tastbare herinneringen aan haar familie. Deze bepalende momenten in het leven van een joodse familie tijdens de Duitse bezetting heeft Minco op uiterst sobere en indringende wijze in haar oeuvre verwerkt. Marga Minco zit nog dagelijks achter haar typemachine en vertelt over haar herinneringen, het schrijven en de werkelijkheid.

Marga Minco debuteerde in 1957 met Het bittere kruid. Eind mei zal een nieuwe editie van haar verzamelde verhalen verschijnen.  Achter de muur heet de bundel, die ook nieuw werk bevat: zestien  korte verhalen die nooit eerder  zijn gepubliceerd.

Het uur van de Wolf
23 april 2010, VPRO, Nederland 2, 22.50 uur

Antwerpen is de geboortestad van Willem Elsschot. Al vanaf 2007 loopt er het literair en cultureel stadsprogramma De Stad van Elsschot. In 2010 vindt de apotheose plaats. Dan is het 50 jaar geleden dat Elsschot overleed en herdenkt Antwerpen Elsschot met een feestprogramma: een grote overzichtstentoonstelling, muziek, theater, literaire wandelingen, lezingen en nog veel meer.

De stad Antwerpen en de schrijver Willem Elsschot. Ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Willem Elsschot (1882 – 1960) is geboren en getogen in de Scheldestad. Hij stichtte er zijn familie, zijn zaak en schreef er zijn bekendste boeken. Willem Elsschot was op-en-top Antwerpenaar en dat merk je ook in zijn verhalen. In veel van zijn boeken speelt de stad een bijzondere hoofdrol.

29 en 30 mei: Openingsfestival ‘Tussen droom en daad’
Het openingsfestival ‘Tussen droom en daad’ werd vernoemd naar een passage uit het bekendste gedicht van Willem Elsschot.
Zaterdag 29 mei brengen collega’s en andere prominenten in het nieuwe justitiepaleis een ode en een liefdesverklaring aan de schrijver. Zij schreven voor deze gelegenheid nieuwe teksten, gebaseerd op het bekende gedicht Het huwelijk’ (o.a. Tom Lanoye en Kees van Kooten). Daarna gaat het festival verder in Petrol Club. Daar geven bekende muzikanten enkele gedichten van Willem Elsschot de ‘Poetracks-behandeling’ (die Absynthe Minded onlangs zeer succesvol toepaste op een gedicht van Hugo Claus). 

Zondag 30 mei is het woord aan Elsschot zelf. Tijdens een verrassende brunch met Gène Bervoets dragen acteurs voor uit het werk van de schrijver. Daarna wordt het nieuwe justitiepaleis meer in detail verkend: in de centrale hal lezen auteurs, kunstenaars, politici en andere literatuurliefhebbers brieven van en aan (de personages van) Elsschot, terwijl in zes zalen verschillende thema’s uit het oeuvre van de schrijver worden uitgediept.

Onder andere de volgende schrijvers, dichters en artiesten zegden hun medewerking toe:
Tom Lanoye (schrijver), The Bony King of Nowhere (muzikant), Luc De Vos (muzikant), Warre Borgmans (acteur), Kees van Kooten (cabaretier en schrijver), Daily Bread (muzikant), Annelies Verbeke (schrijfster), Charles Ducal (dichter), Gène Bervoets (tv-bekendheid).

Tickets voor de diverse programmaonderdelen zijn vanaf 21 april te koop. Op De Stad van Elsschot is niet alleen alle informatie over het openingsfestival te vinden, maar ook over alle activiteiten (tentoonstellingen, wandelingen e.d.) die in de rest van 2010 zullen (blijven) plaatsvinden.

Onlangs maakte Uitgeverij Boom bekend dat 22 april a.s. de onderduikroman van Jacques Presser, Homo submersus, bij hen zal verschijnen. Homo submersus, letterlijk vertaald de ‘ondergedoken mens’, is de onderduikroman van Jacques Presser. Na 63 jaar is het zoekgeraakte manuscript weer opgedoken. De doorslag van het manuscript heeft al die jaren bij familie in huis gelegen.

Jacques Presser (1899-1970) wordt door velen beschouwd als één van de grootste historici van ons land. Hij is in Nederland vooral bekend van zijn boek Ondergang (1965) dat voortkwam uit de opdracht die hij in 1950 van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (het latere NIOD) kreeg. Daarin beschrijft hij de vervolging van de Joden tijdens de oorlog. Ondergang verscheen in 1965 en maakte direct diepe indruk.

De novelle De nacht der Girondijnen verscheen in 1957 als boekenweekgeschenk. Het gaat over een jonge man die in kamp Westerbork gedwongen wordt mee te werken aan het maken van de selecties voor de transporten naar Auschwitz. De nacht der Girondijnen werd in vele talen vertaald.

Homo submersus is een verslag uit de onderduik. Het was bekend dat Presser de oorlog zelf als onderduiker heeft overleefd. Hij verloor echter bijna zijn gehele familie, onder wie zijn vrouw. Bijna niemand wist dat hij tijdens de oorlog een boek over de onderduik had geschreven. Homo submersus (‘de ondergedoken man’) is een roman in dagboekvorm, die volgens de uitgever, zo dicht tegen de werkelijkheid aanleunt dat hij als een autobiografie kan worden gelezen. Naast zijn eigen ervaringen heeft Presser in zijn verhaal berichten van andere onderduikers en verzetsmensen verwerkt.

Homo submersus bevat een inleiding en wetenschappelijke verantwoording van Nico Markus. Nico Markus is historicus en was lange tijd leraar aan het Vossius Gymnasium in Amsterdam, de school waar Presser zelf ook les gegeven heeft.

Homo submersus

Auteur: Jacques Presser
Verschijnt bij: Uitgeverij Boom (april 2010)
Prijs: € 24,50

Al eerder maakten wij op Literair Nederland melding van de Week van de KLassieken. Op 14 april gaat deze week van start met een avond in de Balie. In dit programma krijgen we te horen wie de favoriete held(in) is van Imme Dros, Piet Gerbrandy, Anton van Hooff, Patrick Lateur, Piet Meeuse, David Rijser, Allard Schröder, Rosita Steenbeek en Arjen van Veelen.
Piet Gerbrandy is de presentator en leidt de avond in.
Voordrachten en filmfragmenten zorgen voor een feestelijk kader.

14 april, 20.00-22.45 uur
De Balie, Kleine-Gartmanplantsoen 10 te Amsterdam

Reserveren: via 020 -5535100 (16-17 uur) of http://www.debalie.nl/agenda.jsp.
Entree: € 10,00; € 8,00 (CJP/Pas65/Stadspas); € 5,00 (Studentenkaart).

Ter gelegenheid van de 70ste verjaardag van schrijver en Nobelprijswinnaar J.M. Coetzee organiseren uitgeverij Cossee en het centrum De Balie van 13 tot en met 17 mei een veelzijdig driedaags festival rondom zijn werk.

Landgenoot en kenner van Coetzee’s werk David Attwell gaat in op de geschiedenis van Zuid-Afrika in relatie tot de biografie van Coetzee. Hans Achterhuis houdt een lezing over moraal en geweld in het werk van Coetzee.
Onder de titel De schitterende schoonheid van dit boek spreken zeventien schrijvers, theater-makers, filosofen en andere kunstenaars ten overstaan van Coetzee zelf, hun voorkeur uit voor een van zijn boeken. Daaraan werken o.a. mee: Anna Enquist, Marlene van Niekerk, Pieter de Buysser, Hans Croiset, Aleid Truijens, Kees Weeda en Heleen Pott. De presentatie is in handen van Isolde Hallensleben.
Op de laatste middag volgt een discussie over het engagement van de kunstenaar.

Niet alleen in woord maar ook in beeld is er aandacht voor de invloed en kracht van Coetzee. De voorstelling Braakland wordt zeven keer op locatie gespeeld en elke dag zijn er films te zien die zijn geïnspireerd op romans van Coetzee: namelijk Disgrace van Steve Jacobs en Dust van Marion Hänsel.

Een uitgebreid programma is te vinden op de website van De Balie.
De kaartverkoop voor dit festival start op 15 april 2010.

Studium Generale van de Universiteit in Utrecht is in het najaar van 2009 begonnen met een reeks lezingen, genaamd Levenskunst, waarin Joep Dohmen (hoogleraar Wijsgerige en Praktische Ethiek, Universiteit voor Humanistiek) en Maarten van Buuren (hoogleraar Moderne Letterkunde, UU) om en om beroemde denkers en schrijvers bespreken. Van Buuren richt zich op de donkere, pessimistische geesten, Dohmen op de lichte, meer optimistisch gestemde denkers.

Van Buuren bespreekt romans waarin de personages zich gesteld zien voor zulke grote levensvragen dat geen geloof of theorie ze had kunnen voorbereiden. Ze moeten zelf hun levenshouding bepalen en troost en richting vinden. Joep Dohmen gaat aan de hand van grote filosofen in op het klassieke idee dat ieder tijdens zijn leven zijn eigen praktische wijsheid opdoet.

Helaas is het grootste aantal lezingen al voorbij, maar op de website van Studium Generale zijn opnames en verslagen terug te zien en te vinden. Aan de orde zijn bijvoorbeeld al geweest: Michel de Montaigne,  Friedrich Nietzsche, Dostojevski en Robert Musil.

Dinsdag 13 april a.s. gaat over Jean-Paul Sartre en zijn boek Vuile handen. Het programma op en vanaf 13 april is:

Dinsdag 13 april 2010
Jean-Paul Sartre. Vuile handen
Lezing door prof. dr. Maarten van Buuren
Met reactie van prof. dr. Joep Dohmen

Dinsdag 11 mei 2010
Peter Bieri / Pascal Mercier. Hoe eigen ik mezelf toe?
Lezing door prof. dr. Joep Dohmen
Met reactie van prof. dr. Maarten van Buuren

Dinsdag 8 juni 2010
Michel Houellebecq. Tegen de vooruitgang
Lezing door prof. dr. Maarten van Buuren
Met reactie van prof. dr. Joep Dohmen

Plaats: Aula van het Academiegebouw, Domplein 29, Utrecht
Datum:  13 april, 11 mei, 8 juni
Aanvang: 20:00 uur
Einde: 21:30 uur
Toegang: de lezingen zijn gratis en voor iedereen toegankelijk
Organisatie: Studium Generale Universiteit Utrecht

De Hongaarse schrijver Sándor Márai (1900-1989) werd in 1998 met de uitgave van Gloed herontdekt. Het literaire succes werd gevolgd door een toneelbewerking in 2002 van Ger Thijs, onder regie van Ursul de Geer.
Later zijn ook Kentering van een huwelijk en De gravin van Parma op het toneel gebracht.
Naast de regie van bovenstaande producties heeft Ursul de Geer de toneelvertelling Bekentenissen gemaakt over leven en werk  van Márai, gebaseerd op de autobiografische romans Bekentenissen van een burger en Land, land!...

Voor de vele bewonderaars van Sándor Márai  en voor wie een voorstelling gemist heeft of nog een keer wil zien, maar vooral als eerbetoon aan de Hongaarse meester wordt in mei 2010 in de vier grote steden, een Márai Marathon gehouden.
Op deze marathon worden Gloed en Kentering van een huwelijk ten tonele gebracht en Ursul de Geer brengt zijn persoonlijke toneelvertelling Bekentenissen. Verder wordt de avond opgeluisterd met filmfragmenten en is er de mogelijkheid om boeken te kopen.

Sándor Márai werd op 11 april 1900 geboren in het Hongaarse Kassa (nu Kosice, Slowakije) in een rijk burgerlijk milieu. Hij studeerde in Leipzig, Frankfurt en Berlijn, vertaalde Trkal en Kafka in het Hongaars en was van 1923 tot 1929 correspondent van de Frankfurter Zeitung in Parijs. Vanaf 1929 publiceerde hij romans, verhalen, gedichten, essays en toneelstukken. Gedurende de nazi-tijd leidde hij in Boedapest een teruggetrokken leven. Na de Wereldoorlog wees Márai het communisme af en ging in ballingschap in Italië en de Verenigde Staten. Zijn boeken werden in Hongarije verboden en verschenen vrijwel onopgemerkt in het buitenland. De laatste jaren van zijn leven leidde hij met zijn joodse vrouw een eenzaam bestaan in de VS, waar hij op 22 februari 1989 in San Diego zelfmoord pleegde. Sándor Márai wordt sedert zijn herontdekking in 1999 door literatuurliefhebbers algemeen beschouwd als een van de belangrijkste Europese schrijvers van de twintigste eeuw.

De boeken van Sándor Márai zijn verkrijgbaar bij Uitgeverij Wereldbibliotheek.

De Márai Marathon vindt plaats:
In Den Haag op 1 en 2 mei
In Utrecht op 8 en 9 mei
In Rotterdam op 15 en 16 mei
In Amsterdam op 22 en 23 mei.
Voor meer informatie, klik hier.

Met haar boek Weest manlijk, zijt sterk, de biografie over verzetsheld Pim Boellaard heeft Jolande Withuis de Erik Hazelhoff Biografieprijs 2010 gewonnen. Eerder won zij voor haar boek al de Grote Geschiedenis Prijs 2009.

Over Weest manlijk, zijt sterk:
Pim Boellaard was een held – een verzetsheld en een held in de manier waarop hij zijn jaren in de zwaarste concentratiekampen doorstond. Tijdens zijn gevangenschap in het ‘Oranjehotel’ werd Boellaard als enige Nederlander ondervraagd door zowel Himmler als Heydrich en verbaasde hij deze hoge nazi’s door zijn standvastigheid. Hij zat drie jaar gevangen, onder andere in het Nacht und Nebel-kamp Natzweiler en in Dachau. Hoewel hij voluit een man was van God, Nederland en Oranje, prezen ook de communisten hem later voor de hulp en bemoediging die hij zijn medegevangenen had gegeven.
Na de oorlog bleef hij voor voormalige verzetsmensen een grote steun. Een openbare rol als ‘verzetsheld’ vervulde hij echter niet. Hij zette zijn succesvolle carrière als verzekeringsdirecteur voort. Aan de hand van zijn dagboeken, waarover de auteur kon beschikken, volgen we op de voet hoe Boellaard oorlog en gevangenschap doorstond, hoe hij als trouwe vriend van prins Bernhard de crises rond het koningshuis beleefde en hoe hij zijn ingrijpende oorlogservaringen verwerkte.

De Volkskrant over Weest manlijk, zijt sterk:
‘Een uitstekende biografie. (…) Jolande Withuis is een van de interessantste historici van de moderne Nederlandse geschiedenis wier gelauwerd oeuvre met name uitblinkt in de combinatie van ambachtelijke geschiedschrijving en inzichten uit de sociologie en psychologie. (…) Imposante man, prachtig boek.’ – de Volkskrant

Weest manlijk, zijt sterk

Auteur: Jolande Withuis
Verschenen bij: Uitgeverij De Bezige Bij
Prijs: € 29.90 (gebonden)

Cees Nooteboom zal op 12 december 2010 deze prestigieuze Duitse literatuurprijs ontvangen uit handen van voorzitter Hans-Gert Pöttering, oud-voorzitter van het Europees Parlement. Norbert Lammert, de voorzitter van de Bondsdag zal een laudatio uitspreken voor Nooteboom. De Konrad Adenauer Stiftung is een ‘denktank’ die zich onder andere met politiek en buitenlands beleid bezighoudt. De organisatie heeft een christen-democratische oorsprong.
De stichting reikt jaarlijks een aantal prijzen uit voor o.a. uitzonderlijke prestaties op het gebied van lokale journalistiek, literatuur en vrijheid van meningsuiting en op het terrein van de sociale economie.

In de literatuur gaat de prijs naar een auteur wiens werk van ‘politiek-maatschappelijke betekenis’ is en wat tegelijkertijd ook van ‘esthetisch-literaire kwaliteit’ getuigt. Nooteboom ontvangt deze prijs o.a. voor ‘de politiek en cultureel Europese dimensie’ in zijn oeuvre. Volgens de onafhankelijke jury heeft Nooteboom zich ‘als eerste schrijver van onze westelijke buurlanden intensief en in grote nabijheid van Duitsland met de culturele verscheidenheid van Europa en de Europese waarden beziggehouden’.

Eerdere prijswinnaars waren o.a. Nobelprijswinnaares Herta Müller (2004), Daniel Kehlmann (2006), Günther de Bruyn (1996), Walter Kempowski (1994) en Uwe Telkamp (2009).

Er is een geldbedrag van vijftienduizend euro aan de prijs verbonden.

Nooteboom is een van de bekendste Nederlandse schrijvers in Duitsland. Vrijwel al zijn boeken zijn in het Duits vertaald.

Een van de meest recente boeken van Cees Nooteboom is Berlijn 1989-2009, over de val van de muur (Bezige Bij, € 23,90).

Deze maand verschijnt het nieuwe boek van Breyten Breytenbach, een essaybundel met de titel Berichten uit de Middenwereld.

Veelvuldig bekroond auteur Breyten Breytenbach zet met deze nieuwe bundel een indringend werk neer. Met zijn eruditie en bezield engagement opent Breytenbach je de ogen en grijpt je naar de keel. Zoals in het titelessay, waarin hij een prachtige omschrijving geeft van zijn zelfbedachte, utopische Middenwereld, waartoe ‘bewoners’ behoren als Einstein, de Dalai Lama, Milan Kundera, Man Ray, Jimi Hendrix en Vincent van Gogh.

In respectievelijk 2006 en 2008 verschenen Intieme vreemde en Woordvogel, de eerste twee delen van het vierluik ‘The Middle World Quartet’. Berichten uit de Middenwereld, het derde deel, leest als een manifest, een spiegel die confronteert met de stand van zaken in onze wereld. De bundel bestaat uit een twaalftal teksten die opgedragen zijn aan de Palestijnse dichter Mahmoud Darwish. Breytenbach richt zich daarin onder andere in briefvorm tot Nelson Mandela en Ariel Sharon. Onderwerpen als globaliserend kapitalisme, scheve machtsverhoudingen tussen ‘Noord en Zuid’ en schrijnende toestanden in Afrika passeren de revue. Ook trekt hij de historische lijn van het icoon Mandela door naar Obama als een hedendaagse verpersoonlijking van hoop en verandering.
Maar via persoonlijke bespiegelingen en herinneringen wordt de lezer ook meegevoerd naar Breytenbachs eigen wereld.

In gesprek met Breytenbach

Op 13 april a.s. ontvangt de Stichting Literaire Activiteiten Utrecht (SLAU) Breyten Breytenbach.   

De Zuid-Afrikaanse schrijfster/dramaturge Brink Scholtz zal ook een bijdrage aan de avond leveren. Zij verblijft in april op uitnodiging van de Brusselse instelling De Buren en de Vrede van Utrecht twee weken in Utrecht. Tot slot voert vertaler/dichter Krijn Peter Hesselink een gesprek met Breytenbach en Scholtz over engagement in een snel veranderende wereld.

Breyten Breytenbach (1939) vestigde zich in 1962 in Parijs. Bij een bezoek aan zijn geboorteland in 1975 werd hij gearresteerd wegens ‘politiek terrorisme’. Over zijn zeven jaar durende gevangenschap schreef hij de roman De ware bekentenissen van een witte terrorist (1984). Breytenbach woont afwisselend in Europa, Afrika en De Verenigde Staten.

Brink Scholtz studeerde drama en psychologie aan de Rhodes Universiteit in Grahamstown en werkte vervolgens drie jaar in Schotland. Sinds 2006 werkt ze als resident director voor het theatergezelschap Ubom! in Grahamstown. Scholtz is een laureaat van de Rhodes University Amnesty International Award for social change though the performing arts.

Organisatie: SLAU, i.s.m. De Buren, Vrede van Utrecht
Wanneer: dinsdag 13 april 2010
Aanvang: 20:00 uur
Plaats: RASA Wereldulturencentrum, Pauwstraat 13a, Utrecht
Prijs: € 9,00 / € 7,50 (cjp/65+/u-pas, € 5,00 (studenten)
Reserveren: www.rasa.nl  

Berichten uit de Middenwereld

Auteur: Breyten Breytenbach
Verschenen bij: Uitgeverij Podium (april 2010)
Prijs € 22,50

Naar aanleiding van zijn overlijden op zondag 4 april jl. wijdt het Letterkundig Museum te Den Haag een minitentoonstelling aan schrijver en essayist Rudy Kousbroek (1929-2010).

Het museum toont handschriften en knipsels van Kousbroek, evenals de drukkerskopij van De aaibaarheisfactor (1969), hoogtepunt in de Nederlandse Poezenliteratuur. Daarnaast worden er foto’s getoond: statige portretten, maar ook kiekjes gemaakt tijdens zijn Parijse jaren. Bijzonder zijn de drie zelfportretten – waaronder een met een typemachine – en het portret dat hij tekende van zijn jeugdvriend Remco Campert. Met Campert richtte hij in 1950 het tijdschrift Braak op, het blad waarin beiden debuteerden. Enkele brieven, onder meer van W.F. Hermans, completeren de tentoonstelling.

In de Nationale Schrijversgalerij, een van de twee vaste opstellingen van het vernieuwde Letterkundig Museum, is een portret te zien van de winnaar van de P.C. Hooft-prijs 1975, vervaardigd door zijn zoon Gabriël Kousbroek.
Onlangs nog verscheen van Kousbroek Restjes, anathema’s 9.

De Zweedse schrijfster  Majgull Axelsson is te gast op Verse Waar, het festival van internationale literatuur dat van donderdag 22 tot en met zaterdag 24 april in het Bredase Chassé Theater plaatsvindt. Majgull Axelsson brak internationaal door met haar roman Aprilheks. Speciaal voor het festival is haar nieuwste toneeltekst Heiligenlegendes vertaald. Zij is o.m. te gast in het openingsprogramma waar een hommage wordt gebracht aan Nobelprijswinnares Wislawa Szymborska. Diverse dichters, muzikanten en acteurs zijn aanwezig om eer te bewijzen aan deze grote Poolse dichteres.

Festival Verse Waar is met deze editie uitgegroeid tot een breed opgezet internationaal literatuurfestival waar behalve drama nu ook poëzie en proza te zien en te beluisteren is.

Op het programma staan nieuwe Europese toneelstukken, geënsceneerde lezingen, literaire salons en signeersessies met o.a. auteurs van Uitgeverij de Geus, dat samen met het Chassé Theater het festival organiseert. Aanwezig zullen o.a. zijn: zangeres Fabiana Dammers, Theo d’Or winnares Ria Eimers, schrijfster Annelies Verbeke en theatergezelschappen als Het Zuidelijk Toneel en Het Syndicaat.

Voor meer informatie en een compleet programma: ga naar Verse Waar

‘Ik heb nooit vogels horen fluiten in Birkenau. Misschien waren ze er wel, maar een beschrijving van dit kamp tart dermate het menselijk bevattingsvermogen – daar konden gewoon geen vogels zijn. Gras was er in elk geval niet – dat was opgegeten door de gevangenen.’

Janny Moffie-Bolle overleefde Auschwitz-Birkenau, Gross-Rosen, Gräben en Bergen-Belsen. In dit boek vertelt zij over haar ervaringen en hoe zij heeft standgehouden. Van haar ‘rijke’ joodse jeugd, via ontmenselijkte kampen, tot en met haar naoorlogse jaren komt zij te voorschijn als een uitzonderlijk weerbare en vastbesloten vrouw.

Esther Göbel sprak met Janny Moffie-Bolle, tussen mei 2007 en december 2009. Over haar jeugd, de oorlogsjaren en de periode na de oorlog. Janny vond het moeilijk om over haar kampervaringen te spreken, toch heeft ze haar verhaal verteld: voor haar kinderen en kleinkinderen.

Janny’s relaas eindigt niet bij haar bevrijding uit Bergen-Belsen. De soms ontluisterende ‘ontvangst’ in Nederland en het opbouwen van een nieuw leven, vrijwel zonder vrienden en familie, zijn een wezenlijk onderdeel van haar verhaal. Ook de beschrijving van het leven vóór de oorlog maakt pijnlijk duidelijk hoeveel er verloren is gegaan. Janny heeft bovendien – dit is vrij uitzonderlijk – relatief veel foto’s van vóór de oorlog, die op onderduikadressen bewaard zijn gebleven.

Een hemel zonder vogels
Het aangrijpende levensverhaal van Janny Moffie-Bolle

Auteur: Esther Göbel & Janny Moffie-Bolle
Verschijnt bij: Uitgeverij Balans (april 2010)
Prijs: € 18,95

Astrid Lampe (Tilburg, 1955) is een Nederlandse dichter en schrijfster van toneelteksten. In 1989 wordt in Utrecht haar toneeldialoog Strikken opgevoerd, waarin ze zelf een van de twee rollen speelt. Haar debuutbundel Rib(1997) werd genomineerd voor de C. Buddingh´- prijs. In 2000 volgde De Sok Weer Aan, daarna De Memen Van Lara (2002), beide genomineerd voor de VSB-poëzieprijs. Voor Spuit Je Ralkleur (2005), ontving Astrid Lampe in 2006 de Ida Gerhardt Poëzieprijs en in 2007 kreeg ze de Schrijversprijs der Brabantse Letteren. In april 2008 verscheen haar vijfde bundel Park Slope.

Aan de hand van zes gedichten trachten interviewers Merijn Schipper en Nadine Ancher een uur lang door te dringen tot de poëtica van deze dichter.

Het uur U : zestig minuten, zes gedichten, één dichter, twee interviewers en U

Wanneer: woensdag 7 april 2010
Waar: Kleine Zaal Akademietheater, Janskerkhof 17/18 Utrecht
Aanvang: 20:15 uur 
Entree: €7,50/€ 5  (reserveren via info@slau.nl)

De boeken van Astrid Lampe verschijnen bij Uitgeverij Querido

Volgende maand zal bij uitgeverij Atlas Moderne Amerikaanse verhalen verschijnen, samengesteld door Aart Hoekman en Emile Brugman. Een omvangrijke verzameling uit de gouden eeuw van het Amerikaanse korte verhaal. In deze reeks verschenen eerder Moderne Turkse verhalen, Moderne Roemeense verhalen en Moderne Russissche verhalen.

Het korte verhaal is kenmerkend voor de Amerikaanse literatuur. Elke Amerikaanse auteur lijkt zich thuis te voelen in het genre dat hem in staat stelt eerlijk en openhartig te zijn, authentiek en direct. Als iets Amerikaanse korte verhalen typeert dan is het wel het gebrek aan ironische distantie. In deze bundel is gekozen voor schrijvers die een verhaal vertellen die een gewoon leven leiden, niet hoogdravend of bijzonder. Ze worden rauw en onverholen geschreven, hun leven wordt niet mooier gemaakt dan het is. Eerlijk, oprecht. En dus komen we veel geweld tegen, alcoholisme, sexueel misbruik, huwelijksproblemen, ziekte en uitzichtsloosheid. Het zijn verhalen die beklijven, alsof we het zelf hebben meegemaakt. Ze zijn zo overtuigend geschreven dat de lezer direct verwantschap voelt, herkenbaarheid. Het worden ónze levens, ónze zorgen. Naast veel inmiddels klassieke verhalen van beroemde naoorlogse auteurs als John Cheever, Raymond Carver, Tim O’ Brien en Richard Ford zijn ook minder bekende maar minstens zo aangrijpende verhalen van onde andere Eudora Welty, Richard Bausch, Adam Haslett en Kevin Canty in de bundel opgenomen.

…’mensen hebben behoefte aan goden, schrijvers aan schurken’

Er is geen grotere held dan Odysseus, de hoofdpersoon en naamgever van het belangrijkste heldenepos uit de wereldliteratuur.
De Odysseus van Homeros komt uit een tijd dat de mensen groter, heldhaftiger en sterker waren dan ooit daarna. Hij is een gecompliceerde man, met meer goede dan slechte eigenschappen, maar dat beeld verandert in latere eeuwen. In de handen van schrijvers als Sofokles en Vergilius verandert hij in een voorspelbare, tweedimensionale figuur, een opportunist, leugenaar en bedrieger.
Imme Dros volgt dat veranderend imago, tot aan Dante, Shakespeare en Vondel. Langzaamaan verloedert hij, en verworden zijn avonturen tot die van een b-acteur in een soapserie. Want, zo schrijft ze, ‘mensen hebben behoefte aan goden, schrijvers aan schurken’.

Volg het spoor van held tot schurk met Imme Dros, die de grote verhalen van de oudheid op magistrale wijze voor een publiek van kinderen en volwassenen ontsloten heeft.
Imme Dros schreef Charisma ter gelegenheid van de Week van de Klassieken. Kopers van één van de actietitels van de uitgeverijen Athenaeum en Ambo krijgen dit boekje cadeau.

In de week van 14 tot 25 april a.s. vindt weer de Week van de Klassieken plaats, met als thema Helden. De week is een initiatief van de uitgeverijen Atheneum en Ambo in samenwerking met tal van andere culturele organisaties. Participanten zijn een aantal musea, (Tresoar in Leeuwarden, Het Allard Pierson Museum in Amsterdam, het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, Het Valkhof in Nijmegen en het Gallo-Romeins Museum in Tongeren), het Historisch Nieuwsblad, de Stichting Literaire Activiteiten Amsterdam (SLAA), Spui 25 Amsterdam, het Nederlands Klassiek Verbond (NKV), Kennislink, en diverse gymnasia.

Ter gelegenheid van deze week verschijnen er bij Atheneum en Ambo een aantal nieuwe edities en uitgaven. Eén daarvan is een nieuwe uitgave van het heldenepos bij uitstek, de Ilias van Homerus in een vertaling van Patrick Lateur. Tegelijkertijd wordt er een nieuwe pocketreeks gelanceerd: de Atheneum Pockets, met hoogtepunten uit het fonds.
Bij uitgeverij Ambo zijn dit jaar o.a. al de boeken Hadrianus van Anthony Everett en De Joodse Oorlog & Uit mijn leven van Flavius Josephus verschenen.

Tijdens de Week van de Klassieken worden er o.a. bij musea en boekhandels een groot aantal uiteenlopende tentoonstellingen en lezingen georganiseerd zowel voor volwassenen als voor jongeren en kinderen. Ook zal dit jaar weer de Ken-je-Klassiekenquiz voor scholieren plaatsvinden, met een grote finale in Leiden.

Op de website van de Week van de Klassieken  is alle informatie en een overzichtelijke agenda terug te vinden.