Jan van der Vegt – A.Roland Holst, een dichter aan zee

Een kleine aanvulling op de biografie van weleer

Recensie door Karel Wasch

In 2000 verscheen bij uitgeverij De Prom, een biografie over A.Roland Holst (1888-1976) van Jan van der Vegt. Deze biografie werd door sommigen gezien als een ‘biographie scandaleuse’ over de ‘Prins der dichters.’
Van der Vegt schetste een aantal erotische avonturen en doordat hij ze nu eens op een rij zette leek het alsof Holst weinig anders deed dan rokkenjagen. Aan de andere kant was de biografie zeer onderhoudend over veel andere zaken. Maar dat merkten de recensenten nauwelijks.

In de Prominent-reeks van uitgeverij Tiem verschijnt nu een kleine aanvulling van dezelfde Jan van der Vegt op de biografie van weleer. Hij levert een kleine biografische schets af maar wat veel interessanter is:
Dit maal zet hij Holsts gedachtegoed neer en dat is geen sinecure. Holst, die zich aanvankelijk opstelde als een dandy à la Oscar Wilde,  later zelfs als een mysticus op zoek naar verloren landen, waar de oude barden en skaldenzangers verwijlden om plotseling te landen in de 20e eeuw als een depressieve pessimist. Hij begeleidde Slauerhoff op het sterfbed, ook een reiziger in twee werelden.

Blijft een mens aan zichzelf trouw? Wat zijn de dimensies van het bestaan en op welke scheidslijnen bevindt een persoon zich? Het waren levensvragen waar Holst zich mee bezig hield. En die hij probeerde te verwoorden in zijn gedichtencyclus Een winter aan zee. De zee, sowieso een bondgenoot in het werk van Holst, maar ook een fenomeen dat geeft en neemt. Dat, met andere woorden de vergankelijkheid symboliseert. Toen Holst optrad op 28 februari 1966 tijdens de memorabele manifestatie ‘Poëzie in Carré’ georganiseerd door Simon Vinkenoog, was hij eigenlijk al een buitenstaander. Met zijn 78 jaren was Holst de oudste dichter, die acte de présence gaf. Hij opende met te zeggen: ‘Ik ben niet alleen hopeloos ouderwets, maar ook nog eens hees!’ Om vervolgens het meesterwerk Eens voor te lezen:

Eens

Eens zullen allen die
tussen ons kwamen,
zijn weggevallen-wie
weet nog hun namen…

Eens zal de vete zijn
bijgelegd
en zal vergeten zijn
ons bitter tweegevecht.

Eens zal het weer regenen
stil, zoals toen aan zee-
Kom mij dan tegen
en ga met me mee.

Hiermee oogstte hij een daverend applaus. Hijzelf beschouwde zijn dichtwerk als ouderwets, maar de wereld, in het gewricht van de Vijftigers gedoopt, was hem niet vergeten. Een dichter op de scheidslijn. Van der Vegt schetst ook in beheerste woorden de depressies die Holst af en toe had. Toen de wildernis om zijn huisje in Bergen werd gekortwiekt raakte hij zelfs in paniek. Het licht in zijn huisje was niet meer hetzelfde! In het bejaardentehuis nam zijn gezondheid af. Hij flirtte nog met oude dames, die hij zijn ‘burinnen’ noemde, ontving jonge dames en er werd een school naar hem vernoemd. De drank werd zijn onafscheidelijke metgezel en een latere foto toonde hem met zijn rug naar de zee alsof hij ook van deze vriend en bondgenoot al afscheid had genomen. Bij Van Oorschot (door Holst: Voorschot, genoemd) zou de bundel Voorlopig verschijnen. Toen Geert van Oorschot vroeg waarom deze bundel zo zou moeten gaan heten antwoordde Holst: ‘Omdat het voorlopig mijn laatste bundel is.’ Op 2 augustus 1976 noteert hij op een envelop zijn laatste versregel: ‘Klaarwakker lag hij te wachten op de dood’. Vier dagen later is hij gestorven. Aan zijn graf werd het gedicht De kleine waterplek voorgelezen.

De kleine waterplek

Soms ga ik al vermoeden, dat de zee
-omdat zij sterk verschijnt- wel mijn heel leven
de onstuimige waarheid blijven zal, waarmee
ik hier de wereld kan weerstreven
bij tij en ontij, maar dat ik ten laatste
het wezen van den grote dood ontdek
bij de kleine waterplek,
die zo stil de wilde avondval weerkaatste.
Een mooi deel in de Prominent-reeks. Vaardig geschreven door Jan van der Vegt, fraai gecomplementeerd met veel gedichten. Van der Vegt  onderscheidde zich eerder al door fraai biografiewerk over Andreus, Hendrik de Vries en Jan G.Elburg. Bovendien bezorgde hij  de gedichten van Holst.

Men leze!

 

A.Roland Holst, een dichter aan zee

Auteur: Jan van der Vegt
Verschenen bij: uitgeverij Tiem
Aantal pagina’s: 116
Prijs: € 14,95

 

 

Omslag A.Roland Holst, een dichter aan zee  -  Jan van der Vegt
A.Roland Holst, een dichter aan zee
Jan van der Vegt
ISBN: 9789079272327

Meer van Karel Wasch:

Recent

15 december 2017

Drakenbloed en hoestende koeien

Over 'Tijl' van Daniel Kehlmann
14 december 2017

Vergane Hollywoodglorie in de Maghreb

Over 'De oppermachtigen' van Hedi Kaddour
13 december 2017

Literatuur uit de provincie

Over 'Ergens op het eind' van Erik Nieuwenhuis
12 december 2017

Troosteloos zal het in Twente wezen

Over 'De heilige Rita' van Tommy Wieringa
11 december 2017

Niet alles hoeft begrepen om te zien hoe prachtig het is

Over 'Finisterre' van Eugenio Montale