22 oktober 2007

De brug – Geert Mak

Klein boek zonder enige allure

Door Frans

Waarom gaf de commissie – Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek – aan Geert Mak de opdracht om het boekenweekgeschenk 2007 te schrijven? Vermoedelijk vanwege zijn succes met de dikke pil ‘In Europa’. Zou Mak daarom als onderwerp voor zijn boek de Galatabrug, die Europa met Klein-Azië verbindt, gekozen hebben? Volgens mij is dat niet een onderwerp waarin iedere koper van Nederlandse boeken geïnteresseerd is. De schrijver slaagt er helaas niet in met dit boekenweekgeschenk te boeien. Mij in ieder geval niet. Het is een tweeslachtig boek geworden, wat overigens prima past bij de functie van een brug: het leggen van verbindingen tussen twee oevers. Enerzijds is het een bundel interviews met Turken op de Galatabrug, anderzijds een boek dat de geschiedenis van die brug en van de stad Constantinopel-Istanbul behandelt.

In zes hoofdstukken met de fraaie namen van diverse winden beschrijft Geert Mak enkele markante figuren gedurende de verschillende seizoenen vanaf het voorjaar tot en met het najaar van 2006. De belevenissen van die personen wisselt hij af met flarden Turkse geschiedenis. Zo overspant de brug het verre verleden en het nu. Die personages zijn met de brug verbonden, ze verkopen er hun handelswaar of hengelen er naar vis. Zij kennen elkaar nauwelijks, maar hun werk verbindt hen met elkaar.

Het boek opent heel fris en verrassend: de verkopers prijzen luidkeels hun waren aan. ‘Drie miljoen voor de mooiste foto van uw leven!’ ‘Echte Chanel, vijf miljoen!’ De hoge stem van de lotenverkoopster schalt door de winkelpassage: ‘Wie gaat voor de honderd miljard? Wie gaat?’ Op deze wijze introduceert hij heel direct enkele belangrijke personen uit zijn verhaal: de fotograaf, de parfumventer en de lotenverkoopster. Echt een knappe start. De lezer lijkt opgenomen in de massa die over de brug wandelt, flaneert of sjokt. Hij hoort en ziet de vissers –‘Gisteren ving ik voor twintig miljoen, alleen maar sardines’- evenals de ober van het Galata café ‘Twee thee, dat is een half miljoen, dank u wel.’ Daarna zakt het verhaal weg in een uitvoerige geschiedenisles over de Galatabrug, over Istanbul en Turkije.

De verkopers – van parapluhandelaar tot zolenman – vertellen hun persoonlijke tragedies, dat boeit meer dan de citaten uit het boek Constantinopel van Edmondo de Amicis uit 1878. Voor de interviews met de handelaren en vissers maakte Geert Mak gebruik van een tolk, de jonge student Mehmet. Soms vroeg ik me wel af hoe secuur die tolk alles uit het Turks vertaald heeft. Zou de man van de inlegzolen echt zo gesproken hebben? Zou hij aan het eind van zijn lange lijst met tegenslagen gezegd hebben: ‘Afijn, niemand kan zijn eigen lot schrijven. Alleen je waardigheid, die moet je nooit opgeven.’

Kennelijk was Maks uitgangspunt: het nieuws ligt op straat of op de brug. Het toeval speelt dan een grote rol. Wie ontmoet je op straat? Zijn die scharrelaars op de brug tot de verbeelding sprekende personages? Voel ik mee met de jongens die illegaal sigaretten staan te verkopen en voor de politie moeten vluchten? Wel zijn de onderwerpen die Mak op de brug bespreekt, actueel en interessant. Zowel arme handelaren als intellectuelen geven hun mening over de islam, vrouwenemancipatie en eerwraak.

Het is zeker geen boek van grote allure. Het levensverhaal van het loterijmeisje of van de parfumventer boeit, maar dat neemt nauwelijks enkele pagina’s in beslag. Van wat langere adem is de geschiedenis van de hengelende ex-verpleegster. Toch kan dat het boekje niet redden, daarvoor hebben we teveel geschiedenis en citaten uit andermans werk moeten slikken. Een literatuurlijst van 34 werken – van William Lithgow uit 1653 tot Orhan Pamuk in 2005 – getuigt aan het eind van dit boekenweekgeschenk van Maks studiezin en belezenheid.

Voor kenners van Maks werken zal ‘De brug’ wel naadloos in diens oeuvre passen en zij hebben waarschijnlijk van dit boekenweekgeschenk genoten. In de volgende boekenweek reken ik op een fictioneel boek dat ontroert. Geen Makkie dus.

19-10-2007

 

De brug
Geert Mak
Verschenen bij: Atlas Contact
ISBN: 9789045029535
160 pagina's
Prijs: € 16,99

Meer van :

21 november 2017

Reizen in een binnenwereld

Over 'en toen aten we zeehond' van Nicoline Timmer
20 november 2017

Het leven ontwijken

Over 'Kraaien tellen' van Lucas de Waard
17 november 2017

Uitzichtloos leven in Unthank / Glasgow

Over 'Lanark' van Alasdair Gray

Recent

15 november 2017

Een portret in stukjes

Over 'Waarom ik mensen niet in mootjes hak' van Renske de Greef
14 november 2017

Diepe emoties in weloverwogen zinnen met originele beelden

Over 'Binnenplaats' van Joost Baars
13 november 2017

Een aaneenschakeling van mislukkingen?

Over 'We haten elkaar meer dan de Joden' van Els van Diggele
9 november 2017

Verlangen in vele variaties

Over 'Het raadsel van de liefde' van Andre Aciman
8 november 2017

Biografie Herman de Coninck gedicteerd door De Coninck zelf

Over 'Toen met een lijst van nu errond' van Thomas Eyskens

Verwant