Geert Mak – De brug

Klein boek zonder enige allure

Waarom gaf de commissie – Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek – aan Geert Mak de opdracht om het boekenweekgeschenk 2007 te schrijven? Vermoedelijk vanwege zijn succes met de dikke pil ‘In Europa’. Zou Mak daarom als onderwerp voor zijn boek de Galatabrug, die Europa met Klein-Azië verbindt, gekozen hebben? Volgens mij is dat niet een onderwerp waarin iedere koper van Nederlandse boeken geïnteresseerd is. De schrijver slaagt er helaas niet in met dit boekenweekgeschenk te boeien. Mij in ieder geval niet. Het is een tweeslachtig boek geworden, wat overigens prima past bij de functie van een brug: het leggen van verbindingen tussen twee oevers. Enerzijds is het een bundel interviews met Turken op de Galatabrug, anderzijds een boek dat de geschiedenis van die brug en van de stad Constantinopel-Istanbul behandelt.

In zes hoofdstukken met de fraaie namen van diverse winden beschrijft Geert Mak enkele markante figuren gedurende de verschillende seizoenen vanaf het voorjaar tot en met het najaar van 2006. De belevenissen van die personen wisselt hij af met flarden Turkse geschiedenis. Zo overspant de brug het verre verleden en het nu. Die personages zijn met de brug verbonden, ze verkopen er hun handelswaar of hengelen er naar vis. Zij kennen elkaar nauwelijks, maar hun werk verbindt hen met elkaar.

Het boek opent heel fris en verrassend: de verkopers prijzen luidkeels hun waren aan. ‘Drie miljoen voor de mooiste foto van uw leven!’ ‘Echte Chanel, vijf miljoen!’ De hoge stem van de lotenverkoopster schalt door de winkelpassage: ‘Wie gaat voor de honderd miljard? Wie gaat?’ Op deze wijze introduceert hij heel direct enkele belangrijke personen uit zijn verhaal: de fotograaf, de parfumventer en de lotenverkoopster. Echt een knappe start. De lezer lijkt opgenomen in de massa die over de brug wandelt, flaneert of sjokt. Hij hoort en ziet de vissers –‘Gisteren ving ik voor twintig miljoen, alleen maar sardines’- evenals de ober van het Galata café ‘Twee thee, dat is een half miljoen, dank u wel.’ Daarna zakt het verhaal weg in een uitvoerige geschiedenisles over de Galatabrug, over Istanbul en Turkije.

De verkopers – van parapluhandelaar tot zolenman – vertellen hun persoonlijke tragedies, dat boeit meer dan de citaten uit het boek Constantinopel van Edmondo de Amicis uit 1878. Voor de interviews met de handelaren en vissers maakte Geert Mak gebruik van een tolk, de jonge student Mehmet. Soms vroeg ik me wel af hoe secuur die tolk alles uit het Turks vertaald heeft. Zou de man van de inlegzolen echt zo gesproken hebben? Zou hij aan het eind van zijn lange lijst met tegenslagen gezegd hebben: ‘Afijn, niemand kan zijn eigen lot schrijven. Alleen je waardigheid, die moet je nooit opgeven.’

Kennelijk was Maks uitgangspunt: het nieuws ligt op straat of op de brug. Het toeval speelt dan een grote rol. Wie ontmoet je op straat? Zijn die scharrelaars op de brug tot de verbeelding sprekende personages? Voel ik mee met de jongens die illegaal sigaretten staan te verkopen en voor de politie moeten vluchten? Wel zijn de onderwerpen die Mak op de brug bespreekt, actueel en interessant. Zowel arme handelaren als intellectuelen geven hun mening over de islam, vrouwenemancipatie en eerwraak.

Het is zeker geen boek van grote allure. Het levensverhaal van het loterijmeisje of van de parfumventer boeit, maar dat neemt nauwelijks enkele pagina’s in beslag. Van wat langere adem is de geschiedenis van de hengelende ex-verpleegster. Toch kan dat het boekje niet redden, daarvoor hebben we teveel geschiedenis en citaten uit andermans werk moeten slikken. Een literatuurlijst van 34 werken – van William Lithgow uit 1653 tot Orhan Pamuk in 2005 – getuigt aan het eind van dit boekenweekgeschenk van Maks studiezin en belezenheid.

Voor kenners van Maks werken zal ‘De brug’ wel naadloos in diens oeuvre passen en zij hebben waarschijnlijk van dit boekenweekgeschenk genoten. In de volgende boekenweek reken ik op een fictioneel boek dat ontroert. Geen Makkie dus.

19-10-2007

 

Omslag De brug - Geert Mak
De brug
Geert Mak
Verschenen bij: Atlas Contact
ISBN: 9789045029535
160 pagina's
Prijs: € 16,99

Recent

15 november 2018

Het zoeken naar de juiste context

Over 'De verzuimcoördinator' van Nicole Montagne
13 november 2018

Schuld en geluk na val van de trap

Over 'Afgelegen' van James Wood
12 november 2018

Zwanger van dood

Over 'De lange droogte' van Cynan Jones
9 november 2018

Deze roman is een fantastische reflectie op het schrijverschap

Over 'Als de schaduw die verdwijnt' van Antonio Muñoz Molina
7 november 2018

Alzheimer en andere teloorgangen

Over 'Kleine helden zijn wij' van Stijn van der Loo