17 september 2007

Eindelijk de zee – Thomas Verbogt

Een zoektocht in prachtige taal

Door Dettie

De titel kan je zien als een zucht van verlichting. De zee loopt als een rode draad door het verhaal. Het begint al op de eerste bladzijde als Boudewijn en Sam aan het strand zijn en een heftige ontdekking doen. Later volgt de Atlantische Oceaan waar eveneens een belangrijk moment plaatsvindt en aan het eind van het boek ‘eindelijk’ de zee. Maar Sam de jeugdvriend van Boudewijn Nagthuys is nu overleden. Sam en hij waren bezig in hun jonge jaren met ‘op snelheid’ komen. Tegen hun veertigste vragen ze zich af:
“Wat is het verschil tussen toen en nu?”
“We zijn op snelheid gekomen.”
“Ja, verder in wat we willen, in wat we kunnen.”[…]
“Maar alles moet nog gebeuren,” zegt Sam.

Nu Sam dood is, is ‘de snelheid’ weg.
Judith, de joodse moeder van Sam, heeft als een van de weinigen van haar familie de oorlog overleefd. Ze staat bekend als vrolijke, sterke vrouw maar dit verlies was haar net té veel. Als Boudewijn haar vlak na de begrafenis bezoekt treft hij een gebroken vrouw aan: “Dan zie ik dat de twee ramen van haar woonkamer openstaan. Ik haast me erheen. In het donker tussen haar grote zware meubels, tussen de zes, zeven schilderijen van Sam aan de muur, zit ze in de stoel waarin ze altijd zit, waarin ze ons zo vaak ontving. Onbeweeglijk zit ze daar. Ze moet het koud hebben. Het lijkt wel alsof waar ik sta de kilte van de woonkamer zich mengt met de gure buitenlucht.”

Judith vertelt hem een verhaal dat Boudewijn deels kende, Sam had het hem verteld. Maar Judiths verhaal is anders, wat is de waarheid?

“De waarheid is niet iets wat statisch is, maar is wat het met ons doet, de waarheid is een gebeurtenis, iets wat in beweging is, iets wat maakt en gemaakt wordt. […] Misschien denk je dat Sam er zijn eigen verhaal van heeft gemaakt, maar we kunnen toch niet anders, we hebben toch alleen maar ons eigen verhaal.”

De dag van het bezoek aan Judith is ook de dag van het afscheid nemen van zijn werk als hoofdredacteur van het literair-journalistieke tijdschrift De Wereld. Na het bezoek aan Judith rest hem nog maar één ding. Naar Julia! De vrouw die hij ontmoette op de begrafenis van Sam.

Het boek is prachtig geschreven, het zijn allemaal korte hoofdstukken die bij elkaar een totaalbeeld geven van zowel Boudewijns als Sams leven en de betekenis van hun vriendschap. Het is ook vooral voor Boudewijn een zoektocht naar zichzelf. Boudewijn is een charmante, charismatische man, maar niemand weet wat er in hem omgaat. Hij zelf kan het ook niet verwoorden. Het verhaal van Judith maakt dat hij zich afvraagt wat alles betekent. De dood van Sam grijpt hem aan het is een gebeurtenis die voor hem een ommekeer betekent.

“Het is er stil, er is bijna geen mens te zien, er staat een kalme koude wind, ik kijk uit over de Atlantische Oceaan, ik sta aan de vloedlijn, de hemel is lichtgrijs, bijna wit, en even, een paar seconden is alles om me heen volmaakt leeg. Ik houd mijn adem in en weet dat als ik dadelijk weer dooradem, ik mezelf ben tegengekomen en afscheid neem en dan weer verderga. Ik beweeg opnieuw en kom op snelheid.”

 

augustus 2007

 

Eindelijk de zee
Thomas Verbogt
Verschenen bij: Nieuw Amsterdam
ISBN: 9789046800782
256 pagina's
Prijs: € 16,50

Meer van :

19 september 2017

Nieuw leven beschreven

Over 'Het groeit! Het leeft!' van Marjolijn van Heemstra
18 september 2017

Dichter van de werkelijkheid

Over 'Ovale dakraam' van Pierre Reverdy
15 september 2017

Een wonderlijk leerdicht 

Over 'Syfilis, of de Franse ziekte' van Girolamo Fracastoro

Recent

14 september 2017

Daar waar granaten fluiten

Over 'Wraak' van Andelko Vuletic
12 september 2017

Belcampo revisited

Over 'Verrassing' van Etgar Keret
11 september 2017

Fraai verzorgde biografie over een moeilijk mens

Over 'Willem Kloos 1859-1938' van Peter Janzen ; Frans Oerlemans
7 september 2017

Goed geschreven geschiedenis met individueel geluid

Over 'Bitterdagen' van Peter Lenssen

Verwant