28 mei 2006

Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin

Gelijk met de boekenweek met als thema  Boem Paukeslag, verscheen het boek van Jan Brokke dat ons meeneemt op een reis langs de muzikale tradities van Curaçao. Naast de reeds bekende familie-namen zoals de Palm, Corsen en Jules Blasini (1847-1887) zien we ook de minder bekend staande namen als Kleinmoedig en de violist Jacobo Conrad opduiken. Dit voorkomen laat zien dat de makers van Antilliaanse muziek niet iets elitairs hoeft te zijn. Jammer genoeg heeft de schrijver geen indeling gehanteerd naar wijk/woonplaats van de verschillende musici, die een beter beeld geeft van de rol van de wijken in de totstandkoming van de Antilliaanse muziek in de 19e eeuw.

Het boek is geen roman met personages, een thema en verhaallijnen. Voor zoverre er personages in voorkomen dan zijn het de musici die dat zijn. Opmerkelijk is dat er – behalve in het slothoofdstuk Izaline Calister wordt genoemd – in de beginperiode geen vrouwen in de muziekgeschiedenis voorkomen. Maar ook deze constatering zou duiden op een sociologische behandeling van het boek. Afgewisseld met een stuk proza dan weer in een historische context geplaatst vertelt de schrijver dat het heel gebruikelijk is dat op Curaçao op een verjaardagfeest een pianist achter de piano schuift en enkele nummers ten gehore brengt. Het varieert dan van een wals, mazurka tot een klassiek nummer van Chopin, Schönberg en Gottschalks. 

Hoe heeft het zover kunnen komen? Van oorsprong kent Curaçao een sefardisch-joodse gemeenschap, die in de 17e eeuw de cultuur bepaalde. Later werden de slaven aangevoerd, waaruit ook andere muziekstromingen zoals de tambú en de seú ontstaan. De laatste twee stromingen werden zowel door de Koloniale raad als de katholieke kerk streng verboden. Daarmee werd de muziek van de zwarte bevolking naar het platteland verbannen. Pas na de eindjaren ’60 kwam een herleving van deze muziek en werd het algemeen aanvaard.
Een herwaardering van de eigen cultuur en muziek kon niet langer uitblijven en een nieuwe groep vertolkers van het Antilliaanse lied diende zich aan.

De nieuwe generatie musici/zangers telt Izaline Calister, Eric Calmes, Randal Corsen en de mezzosopraan Tania Kross, die allen een Edison award hebben binnengesleept. Ze hebben allemaal op grote podia als het Concert gebouw, North Sea Jazz, Carnegie Hall gestaan. Men probeert van de traditionele wals, mazurka, danza en tambú van jazz-elementen te voorzien en daarmee een volgende levensfase in te luiden. Zangeres Izaline Calister geeft de seu, tambú een eigen wending aan door middel van haar samba-achtige stemgeluiden en laat evenals bij de van oorsprong caribische calypso een proteststem doorklinken. Zulks geldt ook voor La Kross die nummers van Curaçaose componisten voor haar cd uitkoos en daarmee lokale teksten tot internationale hoogte verheft.

Met dit boek toont de schrijver aan dat de wortels van de Antilliaanse muziek in Polen, Parijs en Afrika ligt. Behalve als naslagwerk is het een boek geworden dat laat zien hoe culturen in elkaar overgaan en vervlocht raken tot een gemeengoed. Het is een prima aanvulling op de in 1978 verschenen boek Muziek en musici van de Nederlandse Antillen, waarin ook aandacht wordt besteedt aan de Arubaanse pianist Padu Lampe. Na het lezen hiervan mag het niemand verwonderen waarom elf Antillianen de herdenkingdienst voor Chopin in Warschau en het driedaagse concert in Zelazowa Wola hadden bijgewoond.

Quito Nicolaas

Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin
Jan Brokke
Omvang: 303 pag./€ 19.90 incl. cd
Uitgeverij Atlas
ISBN 9045014246

Meer van :

17 augustus 2017

Gedichten die op afstand blijven maar ook weten te ontroeren

Over 'De wereld onleesbaar' van Jeroen van Kan
11 augustus 2017

Zorgenkind of zondagskind

Over 'Herinneringen in aluminiumfolie' van Jamal Ouariachi
9 augustus 2017

Wachten op Godot aan de Moldau

Over 'Een afgedane zaak' van Patrik Ouredník

Recent

7 augustus 2017

Een kanjer

Over 'De tandeloze tijd 6 : Kwaadschiks' van A.F.Th. van der Heijden
4 augustus 2017

Wondranden

Over 'Een tuin in de winter' van Anna Enquist
2 augustus 2017

Jannie Regnerus gebruikt geen woord te veel

Over 'Nachtschrijver' van Jannie Regnerus
31 juli 2017

Het gitzwarte leven

Over 'Noordwaarts' van Naomi Rebekka Boekwijt
28 juli 2017

Het lot van een niet-joodse jood

Over 'Buster Kafka' van Martin Schouten

Verwant