13 februari 2006

Het ongelooflijke krimpen,Jannah Loontjes

Jannah Loontjens (1974) publiceerde eerder in 2002 de bundel Varianten van nu die niet direct de handen op elkaar wist te krijgen. Toch waren er wel degelijk complimenten voor haar ingehouden, preciese stijl en haar gestileerde pessimisme. Onlangs werd ze door Wim Brands voor de VPRO-radio geïnterviewd en in dat gesprek kwam ze naar voren als een bescheiden, scherp formulerend wat angstig wezen. Het vreemde is dat we in haar verzen de tweeslag angst en precisie eveneens tegenkomen.
Naast niemendalletjes als ‘Wegomleiding’ en ‘Tequila Sunrise’ zijn er veel gedichten  in deze bundel, waarin de angst overheerst. Dat zoals achterop de bundel staat ‘de taal groeit en de wereld krimpt’ in deze verzameling gedichten is een cryptogram voor een allesoverheersend gevoel van onzekerheid in deze gedichten.
De vlieg in het gelijknamige vers  zweeft verder zonder het te weten(..) in het korte leven waarin hij zit opgesloten.
Of  de reiziger in het vliegtuig ziet een zwemvest en vraagt zich af of hij na een ramp tot geen zwemslag in staat
zal zijn.
En zelfs een geërgerd maar onschuldig bezoekje aan Scheveningen eindigt dreigend met:

(..)En met hese stem  dreigt de zee overeind te komen, de teringzooi weg te vegen.

De middag (..) verkrampt tot een stramme stoel, waarin ledematen zich vouwen. (..)
(..) ‘Satanisch krijsende vogels vallen de vleesgeworden lucht aan’ en zo zijn er veel beelden, die in een Jeroen Boschsfeer lijken te zijn opgeroepen. In tegenstelling tot dichteressen als Tjitske Jansen en Hagar Peeters heeft Jannah Loontjes echter veel meer diepgang in huis en vooral is zij een ware meesteres op de vierkante millimeter zoals in het prachtige vers:

Blijf nog even
 
Het moet inkrimpen.
Nauwelijks zichtbaar zijn.
Het kleinste is wat men interesseert.

Men is groot. Men is niemand
met de stem van iedereen.

Het minuscule is wat blijft
En blijft ontsnappen.
Druppels kwik die uiteenspatten.

Het minuscule blijft als het misschien
‘Wat blijft stichten de dichters,’
zei Hölderlin.

Hier zijn de angstaanjagende beelden verdwenen en hebben plaatsgemaakt voor een geserreerde stijl en een trefzeker woordgebruik. Ook in een gedicht als ‘Het’ laat Loontjens zien dat ze het métier behoorlijk beheerst.
De stad Brasilia, gebouwd in de vorm van een vliegtuig, bezocht Jannah Loontjens en ze las dit gedicht voor op de radio, een fraai beeld van een kunstmatige metropool. (Woonwijken hangen in vleugels) Het is jammer dat er in deze bundel nogal veel Spielerei voorkomt. ‘Wat voor geluid maakt het als de zon door de wolken breekt?’ is een opmerking van een doof kind en op zich een trouvaille, maar of het vervolgens een mooi gedicht oplevert is maar de vraag. En dat geldt helaas voor het merendeel van de gedichten in deze onevenwichtige bundel. Loontjens zou de moed moeten hebben om te breken met modieuze versjes over een rondvaartboot of over een parkeergarage.
Als ze dat aandurft zal ze van haar generatie de belangrijkste dichteres blijken te zijn.

Het ongelooflijke krimpen, Jannah Loontjens (uitg. Prometheus blz.54, ISBN 90 446 0491 0)     

Karel Wasch 

Meer van :

21 november 2017

Reizen in een binnenwereld

Over 'en toen aten we zeehond' van Nicoline Timmer
20 november 2017

Het leven ontwijken

Over 'Kraaien tellen' van Lucas de Waard
17 november 2017

Uitzichtloos leven in Unthank / Glasgow

Over 'Lanark' van Alasdair Gray

Recent

15 november 2017

Een portret in stukjes

Over 'Waarom ik mensen niet in mootjes hak' van Renske de Greef
14 november 2017

Diepe emoties in weloverwogen zinnen met originele beelden

Over 'Binnenplaats' van Joost Baars
13 november 2017

Een aaneenschakeling van mislukkingen?

Over 'We haten elkaar meer dan de Joden' van Els van Diggele
9 november 2017

Verlangen in vele variaties

Over 'Het raadsel van de liefde' van Andre Aciman
8 november 2017

Biografie Herman de Coninck gedicteerd door De Coninck zelf

Over 'Toen met een lijst van nu errond' van Thomas Eyskens

Verwant