Gegrepen door Het hart van Eva

Gegrepen door Het hart van Eva

Eind 2004 verscheen de debuutroman van een jonge Surinaamse schrijfster, Nathalie Emanuels. Geen onbekende voor mij: enkele jaren eerder had ik haar leren kennen als een getalenteerde energieke stralende vrouw bij wie ik nog veel meer bijvoeglijke naamwoorden zou kunnen zetten, maar dan overtreed ik echt alle wetten van het correct taalgebruik! Ik had Nathalie echter uit het oog verloren; zij verhuisde naar Ierland. Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan, en ‘home is where the heart is’: haar eerste roman is zonder enige twijfel diepgeworteld in Surinaamse bodem. Dat er een schrijfster in Nathalie school was al eerder bekend ? in 2001 won ze de Kwakoe Literatuur Prijs. Dat verhaal, ‘Voorteken’, is ook de basis geweest voor Het hart van Eva.
Wie kent er niet dat Nederlandstalig lied over het te grote hart ? ‘dit hart is te groot, het wordt nog mijn dood’. Wanneer Eva, de vrouw over wie Het hart van Eva onder meer gaat, plotseling komt te overlijden, een vrouw in de bloei van haar leven, is dat uiteindelijk ook de conclusie die ik als lezer trek: ze is gestorven omdat ze te veel liefde gaf, ze was te betrokken, kon geen ‘nee’ zeggen. Maar zoals altijd ? althans in Suirname ? wordt er naarstig naar verklaringen gezocht dat iemand zo abrupt en veel te jong komt te overlijden. En… wie zoekt, zal vinden, en dat maakt het boek onvoorstelbaar spannend.  
Ellen en Eva zijn twee Surinaamse zusjes die al jong hun ouders verliezen door een auto-ongeluk. Ze worden liefdevol opgevangen door hun tante Jetty, en diens immer aanwezige ‘huisvriend’ oom Ed. Ellen heeft besloten haar leven op te bouwen in Nederland. Eva vindt meer bevrediging in het minder geoliede leven in de Surinaamse maatschappij. Wanneer Eva plotseling overlijdt komt Ellen terug naar haar geboorteland en probeert antwoord te vinden op vragen. Tijdens haar zoektocht, waarbij ze veel al dan niet gevraagde ondersteuning krijgt van Jetty, Ed, Hannah en Titia, wordt Ellen geconfronteerd met allerlei culturele gebruiken die heel normaal zijn in de Surinaamse samenleving, maar die zij niet altijd even makkelijk accepteert. Er worden vermoedens uitgesproken dat iemand geprobeerd heeft Eva te ‘krojen’, haar iets slechts heeft toegewenst en een bezwering geplaatst heeft uit afgunst. Slingerend door de geschiedenis van de nuchtere Ellen loopt de verhaallijn van Domique Dieullie, een mysterieuze Haïtiaanse die duistere magie beoefent. Ook is er nog een liefdesgeschiedenis die zich ontvouwt met het omslaan der bladzijden, tussen Ellen en de ietwat gladde zakenman (in foute zaken) Kariem. Eva’s pijn om haar verloren jeugdliefde Faizal steekt daar droevig tegenaf. Humoristisch beschreven is het al jaren voortkabbelende vraagstuk van de vriendschap die eigenlijk liefde is tussen tante Jetty en oom Ed.  
Voor Nederlandse lezers is het waarschijnlijk ‘nieuw terrein’, de wereld die zij betreden wanneer zij Het hart van Eva openslaan. Als inwoner van Suriname vind ik het een verfrissend kijkje achter de schermen. Emanuels beschrijft alles wat er gebeurt heel direct, zonder geheimzinnig te doen en zonder er allerlei diepzinnige waardeoordelen of betekenissen aan te verbinden. Dat vind ik een verademing omdat veel mensen er toe geneigd zijn om erg ‘hush-hush’ over deze aangelegenheden te doen, en daarmee mensen die belangstelling tonen (maar bijvoorbeeld geen kans hebben gehad de kennis van hun voorouders te delen) buitensluiten.
Een kanttekening wil ik plaatsen bij het gebruikte Sranantongo, daar had een deskundige heel wat foutjes uit kunnen halen. Maar voor het overige: een boek dat leest als een trein. Het is dan ook goed om te weten dat Nathalie inmiddels weer druk doende is een nieuwe roman te schrijven. Weer vanuit Ierland, maar ook nu weer gesitueerd in Suriname.

Nathalie Emanuels, Het hart van Eva. Vassallucci, Amsterdam, 2004. ISBN 90 5000 504 7

Het Hart van Eva
ISBN: 9789050005043

Recent

18 januari 2018

Laatste edities literaire tijdschriften 2017 - Parelduiker, Tirade en Terras

Over 'De parelduiker 2017/5: Jan Cremer' van Hein Aalders
17 januari 2018

Rusland, mijn Rusland

Over 'Tsjaikovskistraat' van Pieter Waterdrinker
16 januari 2018

Toverboek als inspirerende gids

Over 'Nachtefteling' van Martijn Benders
15 januari 2018

Ingewikkelde verschijnselen en processen voor leken verklaard

Over 'De rivier van het bewustzijn' van Oliver Sacks
12 januari 2018

Voelen met verstand

Over 'Onderbuik' van Marte Kaan