26 juli 2004

Spoetnikliefde, Haruki Murakami

Haruki Murakami, Spoetnikliefde, geschreven door Elisabeth, lid sinds 18 juni 2003

Spoetnikliefde draait om drie mensen: de ikfiguur, K., leraar; Sumire, een naïeve jonge vrouw die haar studie heeft afgebroken en schrijfster wil worden; en Mioe, de werkgeefster van Sumire. K. is verliefd op Sumire, een verliefdheid die onbeantwoord blijft, want Sumire is verliefd op Mioe ? die getrouwd is. Vriendschap en liefde tussen hen blijken uiteindelijk maar schijn.
K. is de verteller in Spoetnikliefde. Sumire vertelt hem op zekere dag dat zij verliefd is op Mioe, een Koreaanse vrouw die zij op een bruiloft heeft ontmoet. Kort daarna treed Sumire bij Mioe in dienst en ze vertrekken samen op zakenreis. Mioe importeert Europese wijnen en regelmatig brengt zij een bezoek aan wijnboeren in Frankrijk en Italië. Aan het einde van hun reis zullen Mioe en Sumire nog een paar weken vakantie houden op een Grieks eiland. Daar verdwijnt Sumire van de ene op de andere dag spoorloos. K. vertrekt naar het eiland zodra hij van Sumires verdwijning op de hoogte is gebracht, maar na een week intensief zoeken moet hij onverrichter zake terugkeren naar Japan ? het nieuwe semester begint en hij kan in Griekenland niets meer doen: Sumire blijft onvindbaar.
Boeken met een fantastisch, magisch-realistisch element kunnen nogal eens ongeloofwaardig uitpakken. Tenzij er een echte schrijver aan het werk is. Dan accepteer je de waanzinnigste gebeurtenissen zonder enig voorbehoud. Zo ook in Spoetnikliefde.
Mioe vertelt Sumire op een zeker moment hoe op een nacht haar ‘ik’ in tweeën is gesplitst en die ene helft haar heeft verlaten. Dit element komt nog een paar keer terug in het boek. Er is ‘een andere wereld’, een wereld ‘aan de andere kant’.
Aan het einde van het boek lijkt Sumire plotseling te zijn teruggekomen. Ze belt haar vriend K. op vanuit een telefooncel. Murakami gebruikt allerlei woorden om te benadrukken dat dit echt, werkelijk, in de echte wereld gebeurt. Ze zien immers beiden dezelfde maan. Maar natuurlijk blijft in het ongewisse of hun gesprek wel werkelijk heeft plaatsgevonden, of dat het zich alleen maar in K.’s hoofd heeft afgespeeld.
De personages in Spoetnikliefde staan allen aan de zijlijn. K. schrikt ervoor terug uitspraken over zichzelf te doen, omdat hij inziet dat een mens nooit op een objectieve manier naar zichzelf kan kijken. Bewust trekt hij een scheidslijn tussen de wereld en hemzelf. Sumire is (door de ogen van K. gezien) ‘een onverbetelijke romanticus, ze was koppig en cynisch, of, vriendelijk geformuleerd, nogal naïef. […] Ze kon zo door haar gedachten in beslag worden genomen dat ze vergat te eten. Ze was zo mager als een oorlogswees in een oude Italiaanse film en haar ogen puilden uit.’ Mioe, ten slotte, laat zich al helemaal niet kennen. Ze is niet in staat banden met anderen aan te gaan ? of het nu om vriendschap gaat of om liefde. Mioe blijft in het boek een ongrijpbare figuur.
Het boek ademt een dromerige sfeer uit. Maar het zijn bepaald geen zoete dromen die de lezer  voorgeschoteld krijgt. K., Sumire en Mioe zijn en blijven eenzaam. ‘Ik vroeg me af waarom iedereen zo ontzettend eenzaam moest worden. Wat was daar de noodzaak van? Er zijn zoveel mensen op deze wereld en ze willen allemaal iets van een ander. Waarom moeten we dan in zo’n isolement verkeren? Waarvoor? Zou deze planeet soms draaien op onze desolaatheid?’ Dat is in wezen het hoofdthema in het boek. Uiteindelijk staat iedereen er alleen voor, moet iedereen het helemaal zelf doen. Ook de onderlinge relaties tussen de drie hoofdpersonen in het boek blijken uiteindelijk maar schijn. K., Sumire en Mioe zijn drie eenzame zielen die om elkaar heen draaien als satellieten in de ruimte, zonder echt bij elkaar te kunnen komen.
Het indrukwekkende aan Spoetnikliefde is dat Murakami aan ruim 200 pagina’s genoeg heeft om zijn personages, met hun karakter, hun drijfveren en hun gedragingen meer dan overtuigend te schilderen. Spoetnikliefde is prachtig en treurig. Het is een boek dat je bijblijft.

Meer van :

23 november 2017

Weidse landschappen, bekraste zielen

Over 'Idaho' van Emily Ruskovich
21 november 2017

Reizen in een binnenwereld

Over 'en toen aten we zeehond' van Nicoline Timmer
20 november 2017

Het leven ontwijken

Over 'Kraaien tellen' van Lucas de Waard

Recent

17 november 2017

Uitzichtloos leven in Unthank / Glasgow

Over 'Lanark' van Alasdair Gray
15 november 2017

Een portret in stukjes

Over 'Waarom ik mensen niet in mootjes hak' van Renske de Greef
14 november 2017

Diepe emoties in weloverwogen zinnen met originele beelden

Over 'Binnenplaats' van Joost Baars
13 november 2017

Een aaneenschakeling van mislukkingen?

Over 'We haten elkaar meer dan de Joden' van Els van Diggele
9 november 2017

Verlangen in vele variaties

Over 'Het raadsel van de liefde' van Andre Aciman

Verwant