19 januari 2004

Pas op! Te goed: Mercedes-Benz van Pawel Huelle

‘ De inhoud van deze uitgave geeft niet per definitie de standpunten van de Europese Unie weer, noch is de Europese Unie betrokken geweest bij de totstandkoming ervan.’ Zo staat dat voorin het colofon van het boek Mercedes-Benz. Uit de Brieven aan Hrabal, van de Pool Pawel Huelle. Veiligheid voor alles, zo gaat dat met grote onbestuurbare organen.
Nee, dan het zeer kleine, zeer bestuurbare fiatje waarin de hoofdpersoon van deze lange brief les krijgt van de oogverblindende juffrouw Ciwle, een sjekkies rokende kuise schoonheid die meer dan geïnteresserd de aanhoudende monoloog van haar leerling over de plaats van ‘het automobiel’ in zijn familie gaande houdt. En veiligheid, ach, het is Polen…

Wat is dit voor een boek, behalve één dat ik ademloos heb uitgelezen, bij elke pagina nieuwe mensen bedenkend die ik het per se cadeau wil doen? Op de achterflap staat helder vermeld dat het een ‘autobiografische roman’ is, maar dat riekt teveel naar een intimiteit waar je, indien slecht geschreven, allerminst op zit te wachten. Het is meer een familiegeschiedenis in een kleine eeuw Polen, waarin de ontwikkelingen in het staatsbestel, die in Polen zoals bekend niet gering zijn geweest, beschreven worden door middel van de zijdelingse en soms zeer rechtstreekse wijze waarop ze het leven van met name de opa en oma en de beginnend automobilist en zijn familie raken. Centraal staat daarbij de ontwikkeling van de automobilie in Polen. Oma krijgt in 1925 rijles in een Citroën, die het helaas begeeft midden op de spoorbaan, waarna een gietijzeren locomotief zich begerig in haar flanken boort. Gelukkig had oma de tijd gevonden het tafereel van veilige afstand te bezien. Zo begint dan een lang relaas over steeds nieuwe verwikkelingen, met steeds andere auto’s. De vader van de hoofdpersoon hecht in zijn tijd, waarin de mens door het heersend communistisch regime verder alle eigenheid ontzegd wordt, zozeer aan zíjn Mercedes 170 dat tenslotte 1 uur rijden hem 39 uur ploeteren in de garage kost.

De brief, dit boek is een hommage aan de Tsjechische schrijver Bohumil Hrabal en meer specifiek aansluitend op zijn verhaal ‘Avondrijles’. Het epistel is dan ook gelardeerd met wendingen als ‘ ach beste mijnheer Bohumil, toen…’ waarna het verhaal waarmee de bestuurder bezig is weer een aanvang neemt. Het verhaal? Een grabbelton van verhalen, van de luchtballonvossenjacht op een mooie dag in 1935, met de Mercedes 170 van opa Karol, tot de geheel nieuwe kunstvorm die de zelfverklaard kunstenaar Fizyk in New York tevoorschijntovert in een hotte galery onder het oog van de gehele kunstwereld terplaatse, van Lech Walesa tot de openingstijden van kroegen onder het generaalsregime van Jaruzelski, van een ratelende motor over kinderkopjes in romantisch Praag, tot de Mengele-achtige praktijken van een foute arts in Gdansk. Dat alles verteld in lange, sprekende zinnen in zeer vloeiend Nederlands vertaald door Karol Lesman, en onderwijl een pijnlijk mooie liefdesgeschiedenis opdissend tussen de leerling en zijn instructrice, van Ciwle en haar invalide broer, liefde tussen zijn opa en oma, liefde van de schrijver voor Hrabal, voor zijn land, zijn geschiedenis… voor ik in totale bewondering dreig te ontsporen meld ik maar dat de inhoud van deze uitgave niet per definitie mijn standpunten weergeeft, noch dat ik betrokken geweest ben bij de totstandkoming ervan… Misschien vond de Europese Unie het boek gewoon te mooi. Of te Pools.

menno hartman

Pawel Huelle Mercedes-Benz. Uit de brieven aan Hrabal. Uitgeverij De Geus, 2003. Vertaling Karol Lesman.

Meer van :

20 oktober 2017

Soepel en licht vallende poëzie

Over 'Wax Hollandais' van Abdelkader Benali
18 oktober 2017

‘Een luchtig sprookje’

Over 'Waterscheerling' van Rascha Peper
17 oktober 2017

Van poldercrimineel tot godfather in Frankrijk

Over 'Ondijk/Punt' van Barry Smit

Recent

16 oktober 2017

Nooit meer los van Indië

Over 'De Tanimbar-legende' van Aya Zikken
13 oktober 2017

Leven zonder moeder

Over 'Het intieme vreemde' van Jente Jong
12 oktober 2017

Een antikrimi

Over 'De rechter en zijn beul' van Friedrich Dürrenmatt
11 oktober 2017

De stijl tekent de man

Over 'Mijn grote appartement' van Christian Oster
10 oktober 2017

Eindeloos gepieker

Over 'Parttime astronaut' van Renée van Marissing

Verwant