De vloeibare jongen

Een ijzersterk debuut

Het is altijd hachelijk om te schrijven over een bundel van iemand die je kent. Als je een te goede recensie schrijft, riekt het naar vriendjespolitiek, als je een slechte recensie schrijft, denkt men dat je een rekening te vereffenen hebt. Het zij zo. Thomas Möhlmann is redacteur van deze site en hij heeft een bundel geschreven die het verdient om gunstig besproken te worden.
De vloeibare jongen heb ik nu al een dikke week in huis en het is een intrigerend debuut. In dit geval betekent dat dat je steeds opnieuw gedichten opslaat, afdelingen herleest en elke keer nieuwe betekenissen zoekt en vindt. Bij eerste lezing zijn de gedichten wat afstandelijk. De meeste gedichten zijn geschreven in de derde persoon enkelvoud, een hij of een zij is aan het woord. Veel gedichten gaan over verlies, een getroebleerd verleden of gemis aan communicatie (er komen opmerkelijk veel brieven voor in deze bundel). In het volgende gedicht zonder titel komen die bestanddelen terug.

   Ze roept de tuin wakker in haar slaap
   en als ze opstaat is de dag al bijna om

   ze zet thee om haar handen te verwarmen
   en legt de kaarten aan haar foto’s uit

   streelt de lijsten het glas streelt over haar
   eigen nagels vingerknoppen nerven bast

   trekt een lekspoor over de vloer legt haar
   jukbeen op haar opgetrokken schouder

   dag pijp en pet dag lief suikersoldaatje
   op de fiets van chocola dag pa dag ma

   controleert het bestek ? is ze hier? ze is hier

   in haar woekerende huis schuift ze
   elke seconde haar huid achterna.

Je ziet een oudere vrouw voor je die de gekregen ansichtkaarten bespreekt met de mensen op de foto’s. Een vereenzaamde vrouw in een huis en een lichaam in verval. Het zijn beelden in eenvoudige woorden, maar toch met veel zeggingskracht. Ondanks de derde persoon is het gedicht verre van afstandelijk; het roept melancholie op, verdriet en woede over de vergankelijkheid.
In de drie mooie gedichten ‘Roza zegt’ ‘Roza wacht’ ‘Roza ouder’ komt op het eind ook een tuin voor. Een beeld voor de tijd die stil had moeten staan op dat moment, want toen was de wereld nog paradijselijk, overzichtelijk. Ik dacht eerst dat de drie gedichten gingen over een meisje dat misbruikt is in haar jeugd (‘Ze zegt dat de nacht op haar vader lijkt’) en dat zichzelf daarom pijnigt (‘dat ze stiekem scherpe dingen eet, dat / het ’s ochtends soms een halfuur douchen / duurt voordat ze pap kan zeggen’) , maar na veelvuldige herlezing ben ik daar niet meer zeker van. De drie samenhangende gedichten kunnen ook gaan over een oudere dementerende vrouw (‘Ze is haar naam nu even kwijt’). Misschien is dat ook wel de kracht van deze gedichten, ze dwingen je om terug te bladeren, opnieuw te lezen, je hypotheses bij te stellen.
Ook in de laatste afdeling van de bundel ‘Zichtbare wereld’ hangen alle gedichten samen. Hoewel het nauwelijks expliciet genoemd wordt, draaien de gedichten om een verlies, een verdrinkingsdood (?). Uit elk gedicht klinkt onmacht om met taal daar verandering in aan te brengen.

   vouwt
   hij
   zijn
   kleine
   woorden

   tot bootjes, worden goedgevormde zinnen
   in liefdevolle stomheid nagestaard

Thomas Möhlmann schrijft ernstige poëzie. Ernstiger dan ik vermoedde. De vloeibare jongen is een ijzersterk debuut.

Coen Peppelenbos

Thomas Möhlmann: De vloeibare jongen. Prometheus, Amsterdam, 2005.
http://www.thomasmohlmann.nl/
http://boeken.vpro.nl/personen/22545277/

Recent

Literair Nederland - 10 jaar geleden

24 december 2007

Verhalenwedstrijd levert fraai uitgeven bundel op
Recensie door Karel Wasch

Uitgeverij De Vleermuis uit Roermond organiseert jaarlijks een tweetal wedstrijden (poëzie en verhalen). De wedstrijd voor verhalen leverde dit jaar het fraai uitgegeven boek Zenit op. Daarin 44 verhaaltjes (aantal woorden was beperkt) van uiteenlopende snit en kwaliteit. Aan de wedstrijd deden in totaal 187 mensen met een verhaalinzending mee.

Lees meer