6 juni 2005

Spaans benauwd

Roeier met loden riemen en meeldauw op de kloten

Gerrit Komrij heeft geen illusies. Dat wisten we wel maar het wordt in zijn laatste bundel, getiteld Spaans benauwd, nogmaals onderstreept. Nihilistische, strakke gedichten. Drie strofen lang, vier regels per strofe. En… hij heeft het juk van de volksdichter mogen afleggen, geen gezeur meer over Balkenende, Maxima of de lakei. Nee, gewoon weer dichten zoals we het van Komrij gewend zijn.

In tegenstelling tot de huidige dichter des vaderlands, Driek van Wissen, kan Komrij wél origineel rijmen. Overal in de bundel vind je dan ook verrassende eindreim: welomlijnd-verdwijnt, abri-magie, ontwaak-onderkaak, etc. Mooie woorden, geen oneffenheden terwijl er inhoudelijk heel veel oneffen is. Het gedicht ‘Oneffenheden’ zegt genoeg; Komrij beschrijft het oud geworden lichaam zoals hij al eerder deed:

De pus en het korrelig bloed ?
De meeldauw op de kloten
En de walm in het ondergoed ?
Die dierbare bentgenoten

De dichter heeft het Spaans benauwd. Dit wordt duidelijk door de opdeling van de bundel: Hemel, Hel, Oordeel, Dood. In het eerste gedeelte wordt de illusieloosheid verwoord, maar later treden er toch moeilijkheden op: liefde. Dit wordt echter tegengewerkt door de grimmige gedichten. De remedie voor het leven is die illusieloosheid. Dat de dichter Spaans benauwd is, komt terug in het gedicht ‘Beschaving’:

Er was onder mijn hersenpan
Geen schuld die me bezwaarde ?
Ik kende niet de fado van
De laatste mens op aarde ?

Ik was een doodgelukkig kind ?
Er waren kinderen als ik ?
Ik waaide mee op elke wind
En had dezelfde schrik.

In dromen martelde ik verwoed,
Maar had niets van berouw ?
Nu ben ik menselijk en goed
En heb het Spaans benauwd ?

Dit gedicht is de sleutel; de hele bundel in twaalf zinnen. Er was geen schuld en dat moet er ook niet zijn. Zonder illusies leven, als een kind, maakt het leven dragelijk. En daar gaat deze bundel over. Rauwe, harde woorden worden omringt door fabelachtige beschrijvingen. Geen zot volksvermaak meer; terug naar de werkelijkheid: naar de ‘…roeier met loden riemen’ en in gedachte de ‘…engel bij wie ik wil horen ?’.

Wouter de Vries 

Spaans benauwd
Gerrit Komrij
De Bezige Bij
ISBN: 9023416317
40 pagina’s
€17.50

Recent

11 augustus 2017

Zorgenkind of zondagskind

7 augustus 2017

Een kanjer

4 augustus 2017

Wondranden

Literair Nederland - 10 jaar geleden

27 augustus 2007

Iemand gaat op reis naar een prachtig land, Peru in dit geval, en schrijft een boek over deze reis. Op de flap staat: "Het neusje van Peru voert de lezer mee naar de Peruviaanse woestijn, het Triticameer, over de Andes naar het hart van het Incarijk, tot in de jungle nabij Iquitos."

Iemand gaat op reis naar een prachtig land, Peru in dit geval, en schrijft een boek over deze reis. Op de flap staat: "Het neusje van Peru voert de lezer mee naar de Peruviaanse woestijn, het Triticameer, over de Andes naar het hart van het Incarijk, tot in de jungle nabij Iquitos."

Dat klinkt toch goed nietwaar? Helaas, we worden wel meegenomen maar niet naar het bovengenoemde. Natuurlijk komen deze gebieden wel voor in het boek maar het frappante is dat ik heel veel over het reizen zelf heb gelezen maar weinig over het land.

Lees meer