Pijnlijk scherp

Laat je niet misleiden door te titel. Moedermelk is geen zoetsappig verhaal. Feilloos en doordrenkt van ironie legt Edward St Aubyn de schrijnende kanten van liefde, ouderdom en ouderschap open.
Alles draait om de familie Melrose. Vader Patrick kampt met de vraag of hij zijn eigen cynisme, overgehouden aan een opvoeding door een afstandelijke moeder, niet zal overbrengen op zijn eigen kinderen. Dat zijn moeder inmiddels hulpbehoevend en dementerend is en haar landhuis en kapitaal na wil laten aan een new agebeweging en zijn vrouw hem na de geboorte van hun tweede kind seksueel links laat liggen, maakt zijn geestelijke gesteldheid er niet beter op.

Wie bekend is met het eerdere werk van St Aubyn, Never Mind (1992), Bad News (1992) en Some Hope (1994), herkent in Patrick de ex-junk die seksueel misbruikt is door zijn aristocratische vader. Sommigen zullen Moedermelk dus lezen als een verslag van het gezinsleven van een ex-drugsverslaafde, anderen zullen dit niet herkennen. De intensiteit van de roman blijft in beide gevallen hetzelfde.

In stilistisch schitterend proza, doordrenkt van ironie en met schitterend scherpe dialogen laat St. Aubyn ons kennis maken met de familie Melrose. In vier delen, de maand augustus van 2000 tot en met augustus 2003 lezen we over hun teloorgang, telkens vanuit het gezinspunt van een van de gezinsleden. Want hoewel het stel in 2003 nog bij elkaar is, is er niets meer over van het gelukkige paar uit 2000. Het leven, de kinderen, de oude wonden hebben hun tol geëist.

Voor Patrick is taal een wapen. Zijn frustraties (moeder, vrouw, ouderschap) uiten zich in scherpe monologen en analyses. Patricks zoon Robert heeft zijn opmerkzaamheid en stilistische begaafdheid geërfd en een familietrip naar Amerika wordt zo een haarscherpe en pijnlijke schets van de Amerikaanse deugden: ,, (…) een speciaal soort Amerikaanse zwaarlijvigheid; niet het met veel moeite vergaarde vet van een gastronoom, of het truckerpostuur van een vrachtwagenchauffeur, maar het voorzorgvet van mensen die hebben besloten hun eigen airbagsysteem te worden in een gevaarlijke wereld. Stel dat hun bus werd gekaapt door een psychopaat die geen nootjes bij zich had. Beter om nu maar vast een handje te nemen. Waarom zou je honger moeten lijden als de terroristen toesloegen?”

Mary, de vrouw van Patrick, heeft zich na de geboorte van haar tweede zoon Thomas volledig op het moederschap gestort. In de woorden van Patrick: ,,Hij was getrouwd met Mary, een schat van een vrouw, en hij had haar veranderd in een martelwerktuig een krankzinnige echo van Eleanor veertig jaar eerder: nooit beschikbaar, voortdurend uitgeput omdat ze al haar energie stak in een altruïstisch project waarvan hij geen deel uitmaakte. Het wrange was dat hij dat had klaargespeeld door het soort vrouw af te wijzen dat een slechte moeder zou zijn geweest, een vrouw als Eleanor, en juist te kiezen voor een vrouw die zo’n goede moeder was dat ze niet in staat was ook maar één druppel liefde aan haar kinderen te laten ontsnappen.”
St. Aubyn dringt niet alleen genadeloos door tot de kern van volwassen geesten en hun gevoelsleven, ook kinderen weet hij briljant neer te zetten. Het eerste hoofdstuk, waarin Robert beschrijft hoe het is om geboren te worden, verdient het een klassieker te worden. Wars van sentiment en volledig overtuigend. Niet veel schrijvers zullen het St. Aubyn na kunnen doen.
Mother’s milk werd genomineerd voor de Booker Prize genomineerd. Het werk van St. Aubyn werd veelvuldig vergeleken met dat van Evelyn Waugh en Graham Green.

Moedermelk

Edward St. Aubyn
Vertaald door Nicolette Hoekmeijer
Meulenhoff

 

Anne-Marie van der Poel

Omslag Moedermelk, Edward st. Aubyn -
Moedermelk, Edward st. Aubyn
ISBN: 9789029079266

Recent

17 juli 2018

Legenden en leven

Over 'De vrouw met het rode haar' van Orhan Pamuk
13 juli 2018

Een oer-Vlaams bestaan, maar dan anders

Over 'Kroniek van een verzonnen leven' van Charles Ducal
11 juli 2018

Een ongrijpbare Kretenzische vrijheidsstrijder

Over 'Kapitein Michalis' van Nikos Kazantzakis
10 juli 2018

Het Koplandsiaans minuscule is de kracht in deze bundel

Over 'Houdingen' van Sylvie Marie
9 juli 2018

Nederland komt uit het buitenland

Over 'Rivierenland' van Sunny Jansen (auteur), Martin van Lokven (fotograaf)

Verwant