De literaire kring, Marjolijn Februari

De hypocrisie van de macht
 
Connie Palmen domineert de cultuurpagina’s en haar uitgever Prometheus plaatst paginagrote advertenties met haar portret in de dag- en weekbladen. Maar bijna tegelijkertijd met het verschijnen van Lucifer verscheen er bij Prometheus een andere roman. Ook van een vrouwelijke auteur, geen filosofe als Palmen, maar ethicus en jurist. De literaire kring is de tweede roman van Marjolijn Februari (1963). De roman dreigt ten onrechte aan de aandacht van een breed publiek te ontsnappen door de dominante aanwezigheid van die andere vrouwelijke auteur.
Net als Connie Palmen neemt Marjolijn Februari een werkelijke gebeurtenis als uitgangspunt neemt voor haar roman.
Het bedrijf Vos B.V verkocht tien jaar geleden doelbewust onzuivere glycerine aan een farmaceutisch bedrijf in Haïti. De glycerine werd gebruikt om hoestsiroop van te maken. Zeker zestig kinderen stierven na inname van het drankje en tientallen anderen liepen lever- en hersenletsel op.
Bij gebrek aan bewijs werd de zaak geschikt. Vos B.V. betaalde een paar ton aan de families van de overleden kinderen, maar weigerde de operaties te betalen van de kinderen die letsel oplieten. De zaak raakte in de vergetelheid, maar Marjolijn Februari gebruikt de glycerinekwestie in haar roman om ethische kwesties aan de orde te stellen en haar verder fictieve verhaal te vertellen.
Teresa Pellikaan, dertig jaar, woont samen met haar echtgenoot in het dorp waar ze ook is opgegroeid. Het is een dorp met inwoners uit betere kringen. De machthebbers en bestuurders van ons land. De literaire kring van het dorp is een kring met aanzien, alleen de groten uit het dorp mogen eraan deelnemen. De rijke echtgenoot van Teresa is, op voordracht van zijn schoonvader, lid van het gezelschap. Als Teresa hoort dat een vroegere klasgenoot een internationale bestseller heeft geschreven, lijkt het haar een goed idee als de literaire kring dat boek gaat lezen en bespreken. Iedereen reageert afwijzend. Het blijkt dat de schrijfster een dochter is van een voormalig vooraanstaand zakenman uit het dorp die in het verleden een grote fout heeft gemaakt. Ook de leden van de literaire kring lijken betrokken te zijn geweest bij het schandaal dat tientallen kinderen het leven kostte.
Op zeer intelligente wijze schetst Marjolijn Februari een confronterend beeld van de hoogste klassen van ons land. Eerder schreef ze de roman De zonen van het uitzicht (1989) en de roman/economische studie Een pruik van paardenhaar & Over het lezen van een boek (dissertatie, 2000). In 2004 verscheen Park welgelegen; notities over morele verwarring. Februari had in dit werk een voorkeur voor filosofische uitweidingen en ingewikkelde verwijzingen. In De literaire kring lukt het haar op indrukwekkende manier de zwaarte van het onderwerp lichtheid mee te geven. De literaire kring snijdt thema’s aan als morele verloedering, de verantwoordelijkheid van de machthebbers en de corruptie en hypocrisie van diezelfde groep. Geen gemakkelijk onderwerpen en al helemaal geen grappige. Februari krijgt het toch voor elkaar om haar lezers op iedere bladzijde aan het lachen te maken. De literaire kring is een verademing in het huidige literaire klimaat waarin luchtigheid domineert. Dit is een luchtige roman met een enorme diepgang.
 
Anne-Marie van der Poel

Recent

1 augustus 2018

Blokken op Blokken

Literair Nederland - 10 jaar geleden

03 oktober 2008

Niet overtuigend maar wel sterk in het laatste deel
Recensie door Menno Hartman

Coen Peppelenbos debuteerde onlangs met de roman Victorie, een roman in drie delen. In het eerste deel wordt Merijn – broer van de hoofdpersoon – gevolgd nadat bekend is geworden dat de hoofdpersoon, Victor, dood is.

Het tweede deel van de roman gaat over Sarah. We volgen er de gedachten van een leraar Engels, die in zijn huis dit meisje vasthoudt, het vriendinnetje van Merijn en waarin duidelijk wordt dat deze Ten Haaf, Merijn gedood heeft door een grote steen naar hem te gooien, nadat hij hem met een camera had gezien.

Lees meer