Gouden woorden

Beperkte houdbaarheid

Vroeger was Gerrit Komrij een literaire held voor mij. Ik spreek nu over zo’n vijfentwintig jaar geleden. Die man kon alles. Poëzie schrijven, een prachtige autobiografie schrijven, toneelteksten maken, een musical vertalen (Cats), maar bovenal vlijmscherpe columns schrijven. Zijn beste verzameling gaat over de televisie: Horen, zien en zwijgen.

Ik koop nog steeds elk boek van Komrij, maar een held is hij niet meer. Zijn nieuwste verzameling columns, Gouden woorden, vind ik zelfs van een slaapverwekkende saaiheid. Komrij schrijft wekelijks een column over een actuele gebeurtenis, de ondertitel van dit boek luidt dan ook ‘of  De jongste vaderlandse geschiedenis.’ In de boekenweek werden ze zelfs met zo’n buikbandje in de winkel gelegd, want geschiedenis verkoopt.

Het procédé is vrij eenvoudig. Komrij citeert een uitspraak, meestal van een politicus, en vervolgens spreekt hij de desbetreffende persoon in zijn stukje bestraffend toe. Meestal noemt hij de personen bij de voornaam en als die te lang is, of als hij de persoon nog meer te kakken wil zetten, dan maakt hij er een naamgrap van. Zo heet Balkenende ‘Balkje’ en Bolkenstein ‘Bolkje’. Je moet er maar opkomen.

Veel ruimte heeft Komrij niet tot zijn beschikking, in het boek zijn het net twee pagina’s en soms haalt hij zelfs dat niet. Tijd voor enige verdieping van het onderwerp is er niet, dus wordt kort het onderwerp geïntroduceerd, waarna overgegaan wordt tot enige smalende opmerkingen en dan is het al weer tijd voor een harde afsluiter: ‘Is Jozias op de zwarthemdentoer?’

De jongste geschiedenis. Dat betekent de vogelpest, de affaire Oudkerk, het verbod op wonen in vakantiehuisjes en andere belangrijke zaken van de afgelopen jaren. Gelukkig staat er onderaan de bladzijde vaak waar de column een reactie op is, want de houdbaarheid van actuele columns blijkt uiterst beperkt te zijn.

En wat misschien nog erger is: de meningen van Komrij stellen niet veel voor: niet meer dan sarcasme zonder een eigen visie. Over iedereen kun je smalend schrijven en iedereen kan met het grootste gemak belachelijk gemaakt worden. Als je als schrijver daar niets tegenover zet, worden je eigen woorden net zo hol als de uitspraken van anderen die je onderuit probeert te halen.

Coen Peppelenbos

Gerrit Komrij: Gouden woorden. De Bezige Bij. 160 blz. €14,90

 

Recent

25 april 2018

Roman als gebeurtenis

Literair Nederland - 10 jaar geleden

10 juli 2008

Saramago lezen tegen de tijdgeest
Recensie door Menno Hartman

‘De Nederlandse musea bevinden zich in een identiteitscrisis. Ze lijken niet te weten waar hun eigenlijke taak ligt: bij kunst of bij entertainment.’ schreef Janneke Wesseling in het NRC-Handelsblad van zaterdag 30 oktober. Verscheidene musea kiezen niet meer voor tentoonstellingen die gewijd zijn aan een kunstenaar, maar laten zich door een kunstmarketingbureau adviseren overzichtstentoonstellingen te maken met titels als Bloemen van verlangen, vier eeuwen bloemen in de kunst.

Lees meer