29 november 2004

Achterland

Een fotograaf vertelt een verhaal met zijn camera. Woorden zijn meestal overbodig, of worden door een ander toegevoegd aan de beelden. Als het goed is hoeft de fotograaf zelf niks meer te vertellen bij zijn foto’s.

Deze zomer ging fotograaf Hans van der Meer voor NRC Handelsblad op pad in een rubriek genaamd Achterland. Zijn opdracht was een reis door Nederland te maken en het Hollandse leven (in de ‘provincie’) vast te leggen. Bij zijn foto’s schreef hij korte verhaaltjes. Die foto’s en stukjes zijn, samen met niet eerder gepubliceerd materiaal, verzameld in het boek Achterland. Van der Meer heeft zich in de afgelopen jaren weten te manifesteren als een chroniqueur van het Nederlandse volkswezen. Of hij nu een amateurvoetballer, een verkeerssituatie of een schaap portretteert, al zijn foto’s ademen een oerhollandse sfeer uit. Achterland staat vol oerhollandse portretten. Niet in de zin van klompen en klederdracht, het is juist het alledaagse leven dat ons tegemoet staart vanaf Van der Meers foto’s. Trampolines in de achtertuin, rotondes met hopeloze kunstwerken in het midden, oerlelijke bedrijfspanden in the middle of nowhere, Tuincentrum Osdorp tuinmeubilair, quasi-ouderwetse herenhuizen, treurige kerkpleintjes, klinisch geïnsemineerde koeien, zitmaaiers in net te kleine tuinen, onbegrijpelijke fietsenrekken, surrealistische stadsbeeldverfraaiingen, maar ook: hulpeloze schapen, een eenzame geit langs de kant van de weg, een Grace Kelly-lookalike in een dure oldtimer, een ijsbergslaoogstmachine (voor iedereen die nog aan Galgje doet).

Van der Meer schreef korte toelichtingen bij zijn foto’s, die zijn beelden vaak een nog hilarischer ondertoon meegeven. Waar hebben die twee bejaarde vrouwen in een scootmobiel het over? Waarom willen mannen pas stofzuigen als ze óp het ding kunnen zitten? En is buikglijden wel een ethisch verantwoorde vorm van ontspanning?

De combinatie tekst en beeld werkt omdat de tekst geen afbreuk doet aan de beelden. Van der Meer laat de kijker genoeg ruimte voor een eigen perceptie. Zijn teksten getuigen van distantie, alsof hij zelf ook maar een toevallige passant is die even vraagt wat er hier aan de hand is. Hij verwondert zich net zozeer als wij, kijkt met ons mee naar het tafereel, fluit in de lucht alsof hij niet weet dat hij met zijn opname zojuist al haarfijn verteld heeft wat er precies aan de hand is. De tekst stelt de vraag, het beeld geeft het antwoord.

Hans van der Meer, Achterland. Uitgeverij De Verbeelding, € 16,90.

Recent

21 november 2017

Reizen in een binnenwereld

20 november 2017

Het leven ontwijken

15 november 2017

Een portret in stukjes

Literair Nederland - 10 jaar geleden

26 november 2007

Een aantal jaren geleden heb ik een boek gelezen getiteld De kunst van het niets doen. Veel mensen reageerden met: "Oh, dat zou ik ook wel willen, een tijdje niets doen." Daar ging het boek echter helemaal niet over. Dat boek ging over Taoïsme en de gebeurtenissen in je leven op je af laten komen, van alle kanten bekijken, en dan weer verder gaan met je leven. Niet steeds in willen grijpen, dingen naar je hand willen zetten of bezweren. In het nu leven, de weg gaan die klaarblijkelijk zo moet zijn. Bij dit boek reageren mensen hetzelfde "Dat is toch dat boek van die dominee die niet in God gelooft? Dat is toch die atheïst?." Opschudding alom.

Een aantal jaren geleden heb ik een boek gelezen getiteld De kunst van het niets doen. Veel mensen reageerden met: "Oh, dat zou ik ook wel willen, een tijdje niets doen." Daar ging het boek echter helemaal niet over. Dat boek ging over Taoïsme en de gebeurtenissen in je leven op je af laten komen, van alle kanten bekijken, en dan weer verder gaan met je leven. Niet steeds in willen grijpen, dingen naar je hand willen zetten of bezweren.

Lees meer