22 november 2004

Dansen met de kippen, Jim Heynen

Voor het blad Tzum ben ik de laatste tijd nogal bezig geweest met de Amerikaanse schrijver Jim Heynen. In 1995 verscheen een vertaling van een aantal verhalen van zijn hand op de Nederlandse markt: Dansen met de kippen. Een vriend van mij had het al gelezen en zei dat ik dat boek moest bespreken voor de krant. Een recensie schrijven voor een krant is het makkelijkst wanneer je een slecht boek leest. De argumenten komen je aanwaaien. Het is veel moeilijker om uit te leggen waarom je een boek prachtig vindt (zeker als je dat in niet meer dan 400 woorden mag doen).

Op het eerste gezicht is Dansen met de kippen een nogal merkwaardig boek. De verhalen zijn kort tot ultrakort, van een halve bladzijde tot drie bladzijden. De hoofdpersonen worden aangeduid met de verzamelnaam ‘de jongens’.  De jongens wonen op een boerderij en maken van alles en nog wat mee. Kijk, hier gaat het al mis: jongens op de boerderij die van alles en nog wat meemaken, dat klinkt als een kinderboek uit de jaren vijftig.

Laat ik een voorbeeld geven. Het verhaal ‘Middeltjes tegen opzwellen’. Het verhaal is precies één pagina en drie regels lang. De mannen en de jongens ontdekken ’s ochtends dat de koeien uitgebroken waren en zich volgevreten hebben met alfalfa. De koeien zwellen op tot monsterlijke proporties en de mannen proberen van alles, maar niets helpt. Dan komen de jongens in actie. Ze trappen en schoppen, springen op de koeien op en neer en zie het wonder geschiedt: ‘Maar toen barstte de koe los, ze boerde, liet scheten en kwam weer tot leven met knallende vlagen van hete alfalfadampen.’ De koeien worden gered. Het verhaaltje eindigt met de zin: ‘Daarna zeiden de mannen tegen hen dat ze zich in het huis moesten gaan wassen omdat ze anders op school zouden stinken.’

Ik snap niet dat een schrijver zoiets kan opschrijven en niet meer ruimte nodig heeft dan één pagina en drie regels. Er is drama, onrust, er is een ommekeer en er is weer rust. Binnen die pagina constateer je bij jezelf schrik en opluchting en bovendien glimlach je bij het beeld van jongens die op en neer springen op de koeien. Het is zo beeldend beschreven dat je die anonieme jongens ook echt voor je ziet.

In een ander verhaal ‘De man die geen wc in huis wilde’ wordt in één pagina (en weer drie regels, maar dat is toeval) een boer, een rijke ook nog, aan het woord gelaten die zich verzet tegen de moderniteit om wc’s in huis te hebben. Vroeger ging je gewoon naar buiten voor de plee op het land. ‘Stel je voor ? iemand zegt dat hij naar het toilet moet, en in plaats van naar buiten te gaan, gaat hij gewoon naar het kamertje ernaast. Hoe moeten de anderen zich niet voelen als ze weten dat degene achter die deur ? een paar meter van hen vandaan ? zit te schijten! […] Zelfs een hond schijt niet in zijn eigen hok.’ En je voelt je na het lezen van dit verhaal ook inderdaad een beetje viezig in je eigen huis.

Raymond Carver roemde de verhalen van Jim Heynen en terecht. Het merkwaardige is echter dat zijn boeken in de Verenigde Staten alleen maar door een kleine schare liefhebbers wordt gelezen. Dansen met de kippen is nergens meer te krijgen. Je zult moeten zoeken. De exemplaren die bij De Slegte zijn terechtgekomen heb ik al allemaal opgekocht om weg te geven. Soms vind je nog een exemplaar bij het antiquarische gedeelte. Maar vind je er een: direct kopen, lezen en koesteren.

CP

Jim Heynen ? Dansen met de kippen, vertaald door Ronald Jonkers,  Nijgh & Van Ditmar, 231 blz.

http://www.jimheynen.com/

Recent

15 november 2017

Een portret in stukjes

Literair Nederland - 10 jaar geleden

19 november 2007

Net niet spannend genoeg
Door Fatima Bajja

Het lijkt alsof Sylvia Houweling alles heeft wat haar hartje begeert. Ze is getrouwd met Eddie Kronenburg, heeft twee kinderen en woont in een prachtig huis in Amsterdam-Zuid. Toch is het allemaal niet zo mooi als het lijkt. Eddie werkt namelijk in de onderwereld, hij is verantwoordelijk voor het transport van drugs.

Lees meer