7 april 2003

Suez: een roman

Welkom in de wanhopige draaikolk van de liefde, die vreemde ziekte van herinneringen. Cornelis Zeylmaker zit op een boot. Een mailboot, welteverstaan, een postboot op weg naar Indië. Zeylmaker is op weg naar zijn broer en gevlucht uit Holland. Gevlucht voor zijn vrouw, zijn dode vrouw, zij die hij vermoord heeft. In Suez volgen we hem één dag. Een mens is zichzelf niet op zee. Afgesloten van een ontsnappingsweg is er noodzakelijke opsluiting met mensen waar je twee weken of meer mee omgaat en daarna nooit meer. Maar tegelijkertijd kunnen er in die twee weken veel dingen gebeuren als toeval je noodlot is. Zoals die vier maanden zwangere vrouw, op weg naar haar geliefde in Indië, die tijdens een stopplaats van de boot in Egypte uitgenodigd werd door een man. Zij ging mee- waarom wist ze niet- en na een treinreis en kameelrit kwamen ze aan bij de piramide van Cheops. Ze waren de enige twee en ineens vroeg de vrouw zich af: waarom ben ik hier? Een zandstorm stak op en voordat ze het wist was ze bijna geheel ingezand. De man moest kiezen tussen haar redden en ook sterven of zijn eigen hachje redden. De vrouw bleef achter in het zand.

De hoofdpersoon uit Bas Heijnes roman is een dichter van het geluk. Eenmaal aan boord van het schip valt het oog van de dichter op Anna, het nichtje van een hoge dame. Maar ook merkt hij dat zij op haar beurt in de gaten gehouden wordt door Robert. Cornelis denkt Robert nog te herinneren van een concert:
‘Het achterhoofd is een veronachtzaamd deel van het menselijk lichaam. Wij zoeken alles in ogen, in de vorm van een mond, in haardracht, in handen. Hoor je ooit iets over een nek en wat daarboven zit? Niemand kijkt ooit naar een achterhoofd. Dat is dom. Het zegt veel over een mens, heel veel. Dat leer ik tijdens die laatste, wanhopige avond in het Concertgebouw. Mensen kijken alleen naar dat deel van hun lichaam in de spiegel van hun kapper. Op die plek zijn ze kwetsbaar. Op die plek tonen ze hun ware aard.’

Als lezer zul je je aan dit soort details moeten vasthouden want in de rest van de roman loopt alles door elkaar heen. Heijne mengt de gedachtestromen van de drie personen vaakdwars door elkaar heen en je moet uit het zinsverband opmaken welke gedachtestroom overheerst. Of is het slechts de gedachtestroom van één persoon, die de andere twee observeert en er daarna op los fantaseert? Is dat wat we lezen? Ach, de waarheid is een verzonnen verhaal.
In dat nauwe kanaal, dat technische wonder waar Oost en West elkaar ontmoeten, is het nacht geworden. We hebben de herinneringen en gedachten van Cornelis Zeylmaker één dag gevolgd. Hij staat op uit zijn leunstoel. Zijn bekentenis aan ons, de lezers, is afgerond. Of hij van zijn vreemde ziekte genezen is blijft de vraag.

Bas Heijne is tegenwoordig vooral bekend als essayist en columnist. Suez is zijn tweede roman, eerder schreef hij de laatste woorden. Zijn columns zijn gebundeld in De Wijde Wereld en Het verloren Land. Onlangs ging het theaterstuk Van Gogh in premiere, Heijne’s debuut als toneelschrijver.

Mike Naafs

Recent

16 oktober 2017

Nooit meer los van Indië

Literair Nederland - 10 jaar geleden

29 oktober 2007

Roman met cartoonachtige taferelen
Door Rabin Gangadin

De opvatting dat de zintuiglijke waarneembare wereld de enige werkelijkheid is, is tegenwoordig niet meer vol te houden. In die andere dimensie van werkelijkheid speelt niet alleen de nieuwe natuurkunde, maar ook de religieuze ervaring een belangrijke rol.
De ervaring van mensen die contact zouden hebben gehad met een werkelijkheid die uitstijgt boven de alledaagse werkelijkheid, betreft een waarneming van het transcendente, a.h.w.

Lees meer