1 maart 2004

A.U.T.O.B.I.O.G.R.A.F.I.E.

Als je de debuutroman van beeldend kunstenaar Michael Tedja (1971, Rotterdam) leest, dringen de vergelijkingen zich ongewild aan je op. Niet alleen past hij in het straatje van ‘dubbeltalenten’ als Lucebert, Jan Wolkers, Jan Cremer en Armando, Tedja heeft ook het genre (om het oneerbiedig zo te noemen) van de experimentele roman in Nederland nieuw leven in geblazen. Bovendien heeft zijn A.U.T.O.B.I.O.G.R.A.F.I.E. (Aantekeningen Uit Tedja's Onderbewuste Bibliotheek In Oorspronkelijk Grootse Retoriek Als Fallectomie In Erotiek)  vele raakvlakken met A Heartbreaking Work of A Staggering Genius, de bestseller van Dave Eggers en door hem consequent aangeduid als A.H.W.O.A.S.G.

Wie verwacht in A.U.T.O.B.I.O.G.R.A.F.I.E. een recht-toe-recht-aan verhaal over het leven als kunstenaar te lezen, komt bedrogen uit; weliswaar is er een hoofdpersoon, Hermanus Frietpot, en enigszins een verhaallijn: zijn ouders scheiden, Hermanus ‘dwaalt af van het rechte pad’, gebruikt drugs, wordt van school getrapt, zijn moeder sterft en hij heeft de nodige (innerlijke) conflicten over de gevestigde orde, kunst en cultuur. 

Meer verhaal is er echter niet te halen uit A.U.T.O.B.I.O.G.R.A.F.I.E. In deze experimentele roman streeft Tedja ? net als bovengenoemde Dave Eggers ? naar het doorbreken van conventies. Tedja gebruikt een keur aan genres om zijn verhaal te vertellen: grafische schema’s, los opgezette essays, filosofisch aandoende bespiegelingen, vragenlijsten, poëzie (waarin de invloed van Paul van Ostaijen en Bert Schierbeek sterk aanwezig is), krantenknipsels, woord- en vormspelletjes, een notenapparaat, tekeningen, noem maar op… Naar eigen zeggen streeft Tedja naar ‘onzuivere literatuur’, literatuur waarin tijd, plaats en personages samenvloeien en die de autobiograaf de mogelijkheid biedt om van een afstand naar zichzelf te kijken. 

Het beeldende werk van Michael Tedja (winnaar van de Charlotte Köhlerprijs 2001 en genomineerd voor de NPS-Cultuurprijs 1998) laat zich omschrijven als werk dat tot stand komt in de tijd; Tedja laat een schilderij ? soms in dagen, soms in maanden ? groeien. Fragmenten die over elkaar heen zijn geplakt of die elkaar overlappen op het doek geven ‘tijd’ een zichtbare vorm.

Zijn werk is meervoudig, speels, rebels, nuchter en vooral onderzoekend. Critici bombardeerden Tedja tot ‘jonge wilde’, een etiket dat de kunstenaar zelf allerminst bevalt. Hij noemt het ‘beledigen om te beledigen’. Hij wordt beschouwd als één van de belangrijkste jonge beeldend kunstenaars in Nederland. Ondanks het feit dat hij over aandacht voor zijn beeldend werk niet te klagen heeft, besloot hij zijn grenzen nog verder te verleggen en de thema’s die in zijn kunstwerken zo’n prominente rol spelen, vast te leggen in een roman. 

In deze tijd, waarin zoveel ‘lekker leesbare’ literatuur verschijnt, is het gemakkelijk om A.U.T.O.B.I.O.G.R.A.F.I.E af te doen als een onleesbaar allegaartje. A.U.T.O.B.I.O.G.R.A.F.I.E vereist inspanning en volledige overgave van de lezer aan de tekst. Voor diegene die weer eens een ‘moderne ouderwetse experimentele roman’ willen lezen, is Tedja’s relaas een aanrader. 


Aantekeningen uit Tedja's onderbewuste bibliotheek in oorspronkelijk grootse retoriek als fallectomie in erotiek
(A.U.T.O.B.I.O.G.R.A.F.I.E.)
Michael Tedja
2003
Amsterdam: Vassallucci
ISBN 9050005403 (geb.)

AMvdP

De stukken over Tedja’s beeldende werk zijn afkomstig uit het juryrapport van de Charlotte Köhlerprijs 2001, te vinden op http://www.kunstbus.nl/index.html?http://www.kunstbus.nl/verklaringen/michael+tedja.html

Meer over Michael Tedja en zijn werk is te vinden op http://www.the-artists.org/ArtistView.cfm?id=9BF14251-106A-4101-B44141CF4228694E

Recent

20 november 2017

Het leven ontwijken

15 november 2017

Een portret in stukjes

Literair Nederland - 10 jaar geleden

26 november 2007

Een aantal jaren geleden heb ik een boek gelezen getiteld De kunst van het niets doen. Veel mensen reageerden met: "Oh, dat zou ik ook wel willen, een tijdje niets doen." Daar ging het boek echter helemaal niet over. Dat boek ging over Taoïsme en de gebeurtenissen in je leven op je af laten komen, van alle kanten bekijken, en dan weer verder gaan met je leven. Niet steeds in willen grijpen, dingen naar je hand willen zetten of bezweren. In het nu leven, de weg gaan die klaarblijkelijk zo moet zijn. Bij dit boek reageren mensen hetzelfde "Dat is toch dat boek van die dominee die niet in God gelooft? Dat is toch die atheïst?." Opschudding alom.

Een aantal jaren geleden heb ik een boek gelezen getiteld De kunst van het niets doen. Veel mensen reageerden met: "Oh, dat zou ik ook wel willen, een tijdje niets doen." Daar ging het boek echter helemaal niet over. Dat boek ging over Taoïsme en de gebeurtenissen in je leven op je af laten komen, van alle kanten bekijken, en dan weer verder gaan met je leven. Niet steeds in willen grijpen, dingen naar je hand willen zetten of bezweren.

Lees meer