12 januari 2004

Buiten is het maandag – J. Bernlef

Mensen die verschimmen

Door Andreas Vonder

“De Chronologie van een leven is net zoiets als een weerbericht: ze lijken feitelijk, zakelijk. Zo en niet anders. Van daar naar daar, eerst dit, toen dat. Maar mijn herinneringen eraan lijken meer op die grillige winden die in de stratosfeer tegen elkaar in draaien. Alleen zo kan ik vertellen, alleen op deze manier kan ik voeling met mijn leven houden, het gevoel dat dit mij overkomen is en niet iemand anders, die ander die in dat zwarte gat huist.”

Na een ernstig auto-ongeluk ontwaakt Stijn Bekkering in het ziekenhuis uit een coma en wordt geconfronteerd met het verlies van zijn vrouw Geesje. Hij heeft haar niet zien sterven nog begraven zien worden, wat het verlies en het verdriet een abstracte lading geeft. Het is alsof hij te laat is met zijn verdriet, alsof hij geen gebruik heeft mogen maken van de tijd die er voor rouwen staat. Zijn omgeving lijkt hem te willen adviseren de rouwfase maar te laten voor wat het is en een begin te maken met het nieuwe leven dat in zijn afwezigheid maar alvast zonder hem begonnen is.

In dat nieuwe leven van Stijn Bekkering verdwijnt bijna meteen het volgende familielid: zijn zoon Harry blijkt van de ene op de andere dag onvindbaar. Aanvankelijk wordt er gedacht aan een misdrijf, maar als blijkt dat Harry voor zijn miraculeuze verdwijning dertigduizend gulden heeft opgenomen wordt er door de politie uitgegaan van ‘een midlife crisis’. De man is vast en zeker met een jong ding naar een warmer oord vertrokken, zijn vrouw Sandra met kind in het ongewisse achterlatend.

Stijn probeert ondanks alle tegenslagen zijn leven toch weer op de rails te krijgen. Hij bezoekt veelvuldig zijn schoondochter Sandra (waar hij een bijzondere band mee heeft) en zijn kleinzoon Martijn die op school in de problemen raakt door het plotselinge verdwijnen van zijn vader. In Obdam staat het bedrijfje van Stijn, een grote schuur waarin tweedehands spullen staan opgeslagen. Spullen die voor een groot deel afkomstig zijn uit de inboedel van gestorven mensen, of mensen die uit het polderlandschap zijn weggetrokken. De tweedehands meubelzaak luistert naar de naam De Oorsprong waarmee Bernlef nog maar eens ten overvloede de thematiek onder de aandacht brengt.

Samen met Sandra blijft Stijn er alles aan doen om zijn verloren zoon terug te vinden. Naast de reguliere opsporingsmethodes wordt er ook een oproep geplaatst op een internationale site van zoekgeraakte personen Missing Link. Tegen beter weten in kijkt Sandra iedere dag op de site om te zien of er al iemand op de oproep met foto heeft gereageerd. Dit blijkt na ongeveer een half jaar inderdaad het geval. Een Canadees afkomstig uit Lenfield, Nova Scotia heeft de foto van Harry herkend.

Om Sandra voor een teleurstelling te behoeden besluit Stijn voor haar in de plaats naar Nova Scotia af te reizen om aldaar poolshoogte te nemen. Zoals voorspelt treft Stijn zijn zoon Harry met een veel jongere vrouw aan. Harry was tot over zijn oren verliefd geworden op het jonge meisje en wist zich niet anders uit de situatie te redden dan naar Canada te vluchten. Nu de verliefdheid aan intensiteit afneemt en plaats maakt voor schaamte besluit Harry met de staart tussen zijn benen naar Sandra terug te keren.

In plaats van dat Stijn met zijn zoon mee terug gaat, blijft hij om compleet onduidelijke redenen in Canada achter. Samen met zijn nieuwe kameraad Bruce Grady zet hij weer een tweedehands handeltje op en wordt verliefd op het jonge ding van zijn zoon. Maar die verdwijnt ook. Tja.

Bernlef heeft over zichzelf wel eens gezegd dat hij meer een schrijver van kamermuziek is dan van grote symfonieën. Met Buiten is het maandag onderstreept Bernlef deze typering van zijn eigen werk. Het kabbelt, het knispert ja soms een zacht schuren maar voor alles blijft het net als in zijn andere werk, een compositie van grijstinten: mensen die verschimmen en herinneringen die vervagen.

 

Buiten is het maandag
J. Bernlef
Verschenen bij: Querido
214 pagina's
Prijs: € 16,50

Meer van :

23 november 2017

Weidse landschappen, bekraste zielen

Over 'Idaho' van Emily Ruskovich
21 november 2017

Reizen in een binnenwereld

Over 'en toen aten we zeehond' van Nicoline Timmer
20 november 2017

Het leven ontwijken

Over 'Kraaien tellen' van Lucas de Waard

Recent

17 november 2017

Uitzichtloos leven in Unthank / Glasgow

Over 'Lanark' van Alasdair Gray
15 november 2017

Een portret in stukjes

Over 'Waarom ik mensen niet in mootjes hak' van Renske de Greef
14 november 2017

Diepe emoties in weloverwogen zinnen met originele beelden

Over 'Binnenplaats' van Joost Baars
13 november 2017

Een aaneenschakeling van mislukkingen?

Over 'We haten elkaar meer dan de Joden' van Els van Diggele
9 november 2017

Verlangen in vele variaties

Over 'Het raadsel van de liefde' van Andre Aciman

Verwant