In duizend stukjes

Ik word wakker van een ronkende vliegtuigmotor en van iets warms dat over mijn kin druipt. (…) Ik kijk naar mijn kleren en die zitten onder een kleurige cocktail van spuug, snot, urine, kots en bloed. (…) Even later landen we. Ik kijk of ik iets bij me heb, maar nee. Geen ticket, geen tassen, geen kleren, geen portefeuille. Ik wacht af en ik probeer te bedenken wat er gebeurd is. Er komt niets boven. 

Michael Frey is drieëntwintig en is al tien jaar lang een Alcoholist, een Junk en een Crimineel. Als hij wordt binnengebracht in een ontwenningskliniek is hij er bijna in geslaagd zichzelf dood te drinken, snuiven en spuiten. 

A Million Little Pieces, dit jaar verschenen en in een Nederlandse vertaling uitgegeven als In duizend stukjes bij Bert Bakker, is het autobiografisch relaas van Frey, die al bijna de helft van zijn leven zeer zelfdestructief leeft en die ? ongevraagd en op initiatief van zijn familie en vrienden ? wordt opgenomen in een ontwenningskliniek. Hij besluit te blijven en te vechten om zijn verslaving de baas te worden.

Het boek is tegelijkertijd ontluisterend, desperaat en hoopgevend. De eerlijkheid van Frey en zijn bijna reportage-achtige stijl van vertellen, zijn intelligente eigenwijsheid, maar vooral de enorme wilskracht maken van A Million Little Pieces een indrukwekkend verhaal. 

Het is een kleine, besloten roman. Bijna het gehele verhaal speelt zich af in de ontwenningskliniek en meer nog in de geest van Frey. Zijn lichamelijke ontwenning (‘Op de grond kruip ik in elkaar en ik wordt verpletterd door beelden en geluiden (…) Ze komen op me af en al ken ik ze niet, ik weet dat ze de beestjes helpen. Ze schreeuwen naar me’.), zijn geestelijke ontwenning en zijn weigering lid te worden van de AA en mee te doen aan het twaalf stappen plan (‘Als het cijfer Twaalf erin voorkomt, kan je het vergeten’), zijn wanhoop en zijn ? weinige ?  bijna gelukkige momenten: het zijn de hoofdelementen van de roman. 

Het ‘kleine’ van de roman is aan de ene kant haar kracht, aan de andere kant doet het ook afbreuk aan de roman: weer een dag van geestelijke en lichamelijke strijd, weer een dag opboksen tegen de drank en de drugs en weer de sleur van de saaie dagen in de kliniek. Het geeft allemaal perfect de zich steeds weer herhalende strijd om een minuut, uur, dag door te komen van iemand die zo’n hevige verslaving de baas moet worden, maar de herhaling maakt het verhaal soms echter ook onnodig langdradig. 

Wat veel goed maakt is dat Michael Frey op een zeer mooie en passende manier gebruik heeft gemaakt van de stijl. Frey’s stijl is zeer direct, hij lijkt zich niet bezig te houden met esthetische waarde van woorden en zinnen, maar wel ? en dat doet hij zeer geslaagd ?  met de kracht en de impact die woorden kunnen hebben.  Ook de afwisseling van ultrakorte (veelal in de dialogen) en extreem lange zinnen (waarin Frey erin slaagt de lezers volledig mee te zuigen in zijn geest en in zijn belevingswereld) maken Frey’s stijl tot de kracht van deze roman.. 

A Million Little Pieces is de moeite van het lezen waard. Een boek dat zo dicht op de ziel van iemand zit, zonder een moment zeurderig, zweverig of quasi-esoterisch te worden, is een verademing. Recht-toe-recht-aan en geen gezeur lijkt de levensinstelling van Frey te zijn en hij weet dit op passende wijze uit te drukken in zijn stijl. Geen enkel boek over verslavingsproblemen dat ik ken, spreekt op zo’n directe manier van zo’n uitzonderlijke geestelijke strijd en kracht. 

AMvdP

 

 

Recent

Literair Nederland - 10 jaar geleden

18 juli 2008

Leven na een moord

Door Pauline van der Lans

Zoals de in het begin van de serie Desperate Housewives overleden Mary Alice Young met een alziende blik de gebeurtenissen in Wisteria Lane weergeeft, zo vertelt in Alice Sebolds roman De wijde Hemel de vermoorde tiener Susie Salmon hoe het haar achterblijvers vergaat.

Lees meer