22 september 2003

De verhuizing

Enkele weken geleden verscheen bij Prometheus een boek met bijdragen van dertig Nederlandstalige dichters en schrijvers. Slechts vijf van deze bijdragen waren al eens elders te lezen geweest, de andere vijfentwintig zijn op verzoek van de samenstellers geschreven. Over dit verzoek laat de achterflap lezen: ‘Wat betekent een verhuizing in iemands leven? Neem je vrijwillig afstand van je oude huis omdat zich een beter huis aandient, of ben je gedwongen om te vertrekken? Auteurs werd gevraagd naar hun ervaringen – hetzij autobiografisch, hetzij in een fictionele vorm gegoten – en dat leverde een bundel op met hilarische, aandoenlijke en zelfs metafysische verhalen en gedichten.’

Waarom beveel ik u het kopen en/of lezen van De verhuizing van harte aan? Niet om u een cadeautip voor pasverhuisde vrienden of familieleden van de hand te doen: wat u voor anderen koopt, is mijn zaak niet. Niet vanwege de originaliteit van het uitgangspunt: de opzet is, zoals u hierboven al las, eenvoudig en degelijk (wie kwaad wil, zegt: simpel en risicoloos). Wél omdat het boek maar weinig slappe, veel vermakelijke en een paar echt heel sterke bijdragen bevat.

Omdat het te ver voert alle dertig bijdragen aan de orde te brengen, noem ik u alleen de vijf die ik werkelijk ijzersterk vind, in de volgorde waarin ze in de verzameling voorkomen. Als eerste het korte verhaal ‘Een mooi huis’ van Arie Storm, waarin een man, met vrouw en dochtertje, stil blijft staan tegenover een huis waarin andere mensen wonen. Vijftig pagina’s verder staat het mooiste verhaal van de bundel: ‘Toeschouwer’ van Laura Weeda. Ook in dit verhaal wordt naar de overkant gekeken, ditmaal door een oude man. Overdag houdt hij de levens van enkele van zijn overburen nauwlettend in de gaten, en ’s nachts borduurt hij op zijn observaties voort. Ook sterk, vooral vanwege de wrange tederheid die ze in haar beelden legt, is Maria Barnas’ korte reflectie op het einde van een samenzijn in ‘Het is de zomer’. Het gedicht ‘ontmoeting’ van Gerrit Kouwenaar, overgenomen uit zijn Gedichten 1948-1978 uit 1982, is mijn vierde favoriet: in dertien regels leidt de dichter zijn lezer naar een ontmoeting die weinigen bespaard blijft. En ten slotte noem ik nog het droog-komische verhaal ‘Beroemd en gelukkig’ van Peter Middendorp, over een moderne kabouter Piggelmee en zijn (intussen ex-)vriendin.

Eigenlijk is er nog één fraai extraatje dat ik u niet onthouden wil, namelijk het een-tweetje tussen A.F.Th. van der Heijden, die de bundeling opent met drie verhuisbrieven, en Mirjam Rotenstreich, wier vertelling ‘Buiten wonen’ daar direct op volgt. Gedeeltelijk vullen de beide schrijvers elkaars bedenkingen en observaties aan, doordat ze eenzelfde episode uit hun gedeelde leven beschrijven.

De verhuizing bevat verder bijdragen van Jan van Aken, René Appel, Pieter Boskma, Herman Brusselmans, Niels Carels, Joris van Casteren, Hans Dekkers, Peter Drehmanns, Don Duyns, Kees 't Hart, Janneke Jonkman, Kees Jaap Klijn, Tim Krabbé, Tom Lanoye, Jannah Loontjens, Ep Meijer, Geerten Meijsing, Herman Pleij, Ewoud Sanders, Maria Stahlie, Ernst Timmer, Anneloes Timmerije en Joost Zwagerman

De verhuizing ? verhalen en gedichten over verhuizen
Samengesteld door Josje Kraamer en Vincent Schmitz.
Prometheus, 2003; 247 pagina’s; € 12,50.

Thomas Möhlmann

Recent

16 augustus 2017

Ideale bestaansvorm

11 augustus 2017

Zorgenkind of zondagskind

Literair Nederland - 10 jaar geleden

27 augustus 2007

Iemand gaat op reis naar een prachtig land, Peru in dit geval, en schrijft een boek over deze reis. Op de flap staat: "Het neusje van Peru voert de lezer mee naar de Peruviaanse woestijn, het Triticameer, over de Andes naar het hart van het Incarijk, tot in de jungle nabij Iquitos."

Iemand gaat op reis naar een prachtig land, Peru in dit geval, en schrijft een boek over deze reis. Op de flap staat: "Het neusje van Peru voert de lezer mee naar de Peruviaanse woestijn, het Triticameer, over de Andes naar het hart van het Incarijk, tot in de jungle nabij Iquitos."

Dat klinkt toch goed nietwaar? Helaas, we worden wel meegenomen maar niet naar het bovengenoemde. Natuurlijk komen deze gebieden wel voor in het boek maar het frappante is dat ik heel veel over het reizen zelf heb gelezen maar weinig over het land.

Lees meer