22 september 2003

De verhuizing

Enkele weken geleden verscheen bij Prometheus een boek met bijdragen van dertig Nederlandstalige dichters en schrijvers. Slechts vijf van deze bijdragen waren al eens elders te lezen geweest, de andere vijfentwintig zijn op verzoek van de samenstellers geschreven. Over dit verzoek laat de achterflap lezen: ‘Wat betekent een verhuizing in iemands leven? Neem je vrijwillig afstand van je oude huis omdat zich een beter huis aandient, of ben je gedwongen om te vertrekken? Auteurs werd gevraagd naar hun ervaringen – hetzij autobiografisch, hetzij in een fictionele vorm gegoten – en dat leverde een bundel op met hilarische, aandoenlijke en zelfs metafysische verhalen en gedichten.’

Waarom beveel ik u het kopen en/of lezen van De verhuizing van harte aan? Niet om u een cadeautip voor pasverhuisde vrienden of familieleden van de hand te doen: wat u voor anderen koopt, is mijn zaak niet. Niet vanwege de originaliteit van het uitgangspunt: de opzet is, zoals u hierboven al las, eenvoudig en degelijk (wie kwaad wil, zegt: simpel en risicoloos). Wél omdat het boek maar weinig slappe, veel vermakelijke en een paar echt heel sterke bijdragen bevat.

Omdat het te ver voert alle dertig bijdragen aan de orde te brengen, noem ik u alleen de vijf die ik werkelijk ijzersterk vind, in de volgorde waarin ze in de verzameling voorkomen. Als eerste het korte verhaal ‘Een mooi huis’ van Arie Storm, waarin een man, met vrouw en dochtertje, stil blijft staan tegenover een huis waarin andere mensen wonen. Vijftig pagina’s verder staat het mooiste verhaal van de bundel: ‘Toeschouwer’ van Laura Weeda. Ook in dit verhaal wordt naar de overkant gekeken, ditmaal door een oude man. Overdag houdt hij de levens van enkele van zijn overburen nauwlettend in de gaten, en ’s nachts borduurt hij op zijn observaties voort. Ook sterk, vooral vanwege de wrange tederheid die ze in haar beelden legt, is Maria Barnas’ korte reflectie op het einde van een samenzijn in ‘Het is de zomer’. Het gedicht ‘ontmoeting’ van Gerrit Kouwenaar, overgenomen uit zijn Gedichten 1948-1978 uit 1982, is mijn vierde favoriet: in dertien regels leidt de dichter zijn lezer naar een ontmoeting die weinigen bespaard blijft. En ten slotte noem ik nog het droog-komische verhaal ‘Beroemd en gelukkig’ van Peter Middendorp, over een moderne kabouter Piggelmee en zijn (intussen ex-)vriendin.

Eigenlijk is er nog één fraai extraatje dat ik u niet onthouden wil, namelijk het een-tweetje tussen A.F.Th. van der Heijden, die de bundeling opent met drie verhuisbrieven, en Mirjam Rotenstreich, wier vertelling ‘Buiten wonen’ daar direct op volgt. Gedeeltelijk vullen de beide schrijvers elkaars bedenkingen en observaties aan, doordat ze eenzelfde episode uit hun gedeelde leven beschrijven.

De verhuizing bevat verder bijdragen van Jan van Aken, René Appel, Pieter Boskma, Herman Brusselmans, Niels Carels, Joris van Casteren, Hans Dekkers, Peter Drehmanns, Don Duyns, Kees 't Hart, Janneke Jonkman, Kees Jaap Klijn, Tim Krabbé, Tom Lanoye, Jannah Loontjens, Ep Meijer, Geerten Meijsing, Herman Pleij, Ewoud Sanders, Maria Stahlie, Ernst Timmer, Anneloes Timmerije en Joost Zwagerman

De verhuizing ? verhalen en gedichten over verhuizen
Samengesteld door Josje Kraamer en Vincent Schmitz.
Prometheus, 2003; 247 pagina’s; € 12,50.

Thomas Möhlmann

Recent

20 november 2017

Het leven ontwijken

15 november 2017

Een portret in stukjes

Literair Nederland - 10 jaar geleden

26 november 2007

Een aantal jaren geleden heb ik een boek gelezen getiteld De kunst van het niets doen. Veel mensen reageerden met: "Oh, dat zou ik ook wel willen, een tijdje niets doen." Daar ging het boek echter helemaal niet over. Dat boek ging over Taoïsme en de gebeurtenissen in je leven op je af laten komen, van alle kanten bekijken, en dan weer verder gaan met je leven. Niet steeds in willen grijpen, dingen naar je hand willen zetten of bezweren. In het nu leven, de weg gaan die klaarblijkelijk zo moet zijn. Bij dit boek reageren mensen hetzelfde "Dat is toch dat boek van die dominee die niet in God gelooft? Dat is toch die atheïst?." Opschudding alom.

Een aantal jaren geleden heb ik een boek gelezen getiteld De kunst van het niets doen. Veel mensen reageerden met: "Oh, dat zou ik ook wel willen, een tijdje niets doen." Daar ging het boek echter helemaal niet over. Dat boek ging over Taoïsme en de gebeurtenissen in je leven op je af laten komen, van alle kanten bekijken, en dan weer verder gaan met je leven. Niet steeds in willen grijpen, dingen naar je hand willen zetten of bezweren.

Lees meer