18 april 2005

Jan Cremer Sr.

Nederlands romanschrijver, schilder en graficus (Enschede 20.4.1940). Volgde aanvankelijk een opleiding tot kunstschilder in Arnhem, Den Haag en Parijs. Schreef vanaf 1961 reportages voor de Haagse Post. Kreeg op slag nationale en internationale bekendheid met de als ‘onverbiddelijke bestseller’ gepresenteerde autobiografie Ik Jan Cremer, waarmee hij in 1964 debuteerde. Het boek, dat moeilijk los te zien is van de mentaliteitsverandering die in het midden van de jaren zestig in de Nederlandse samenleving plaatsvond, werd vooral bij de opgroeiende generatie erg populair, maar stuitte bij ouderen op veel verzet vanwege de voor die tijd ongekende vrijmoedigheid op seksueel gebied, waarvoor Henry Miller onmiskenbaar als voorbeeld had gediend. Als geen ander begreep Jan Cremer dat het schandaal rond het boek kon worden uitgebuit. Hij zelf was vaak de motor achter een aantal mythen die rond de uitgave zijn ontstaan en dat bleef niet zonder resultaat waar het de verkoopcijfers betreft.

Ik Jan Cremer is te beschouwen als een moderne schelmenroman. Het relaas van authentieke ervaringen die de auteur-hoofdpersoon tijdens zijn vele beroepen en omzwervingen heeft opgedaan, wordt afgewisseld met de meest fantastische en avontuurlijke verhalen, zonder dat daartussen een scheiding wordt aangebracht. In de belevenissen van de hoofdpersoon nemen seksualiteit en geweld een belangrijke plaats in, maar tevens wordt hij gekenmerkt door een wat naïeve dierenliefde en een sterk ontwikkeld rechtvaardigheidsgevoel. De onopgesmuktheid, vaart en spanning van zijn verteltrant heeft Cremer in zijn latere werk niet meer geëvenaard.

In 1966 verscheen een vervolg onder de titel Ik Jan Cremer. Tweede boek. De controverse rond dit tweede boek komt onder meer tot uiting in de toekenning van de Prozaprijs 1967 van de gemeente Amsterdam: de jury was verdeeld en de uitreiking werd lange tijd uitgesteld.

Vlak na het verschijnen van Ik Jan Cremer vertrok Cremer naar New York waar hij actief was als schrijver, kunstschilder, fotograaf en filmer. Vervolgens schreef hij vanuit Canada reisreportages, onder meer voor Avenue. Lange tijd verbleef Cremer in Zwitserland en Duitsland, waar hij rust zocht om aan zijn omvangrijke roman De Hunnen. Oorlog, Bevrijding, Vrede (3 dln, 1984) te werken. Persoonlijke oorlogservaringen worden hierin geplaatst tegen het bredere decor van de wereldgeschiedenis waarin alles zich lijkt te herhalen.

Van 1976 tot 1983 verscheen de Jan Cremerkrant, waaruit de toenmalige populariteit van de auteur blijkt, zoals ook uit het feit dat in 1985 in Groningen een rock-opera in première ging die gebaseerd is op Ik Jan Cremer en die geregisseerd werd door Franz Marijnen.

Cremer houdt zich de laatste jaren vooral bezig met zijn schilderwerk. In 1996 was er een overzichtstentoonstelling van zijn beeldend werk in Amstelveen.

Bibliografie 
1964 Ik, Jan Cremer
1966 Ik, Jan Cremer, tweede boek
1969 Made in USA
1969 The late late show & Oklahama Motel
1976 Sneeuw, reportages
1978 Jan Cremer's logboek
1978 Het zwijgzame korps
1980 Tropen
1980 De avonturen van Jan Cremer, bevat: Sneeuw, Tropen, de billen van Jan Cremer, Kerstmis op de Bahama's.
1984 De hunnen. Oorlog, Bevrijding, Vrede
1999 De Venus van Montparnasse
2005 Brieven 1956-1996  (verschijnt deze week)

Bron: www.dbnl.org

Recent

16 oktober 2017

Nooit meer los van Indië

13 oktober 2017

Leven zonder moeder

Literair Nederland - 10 jaar geleden

22 oktober 2007

Klein boek zonder enige allure
Door Frans

Waarom gaf de commissie – Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek – aan Geert Mak de opdracht om het boekenweekgeschenk 2007 te schrijven? Vermoedelijk vanwege zijn succes met de dikke pil ‘In Europa’. Zou Mak daarom als onderwerp voor zijn boek de Galatabrug, die Europa met Klein-Azië verbindt, gekozen hebben?

Lees meer