Fijngestampte hersens, hartzeer en de dood

1 mei 2012

Recensie door Alexander van Kesteren

Het is 1851, in Californië is dat de tijd van de Koorts. De alom aanwezige Amerikaanse cowboys worden wild van goudzucht. Door deze contreien trekken de titelbroers in De gebroeders Sisters. Hun doel is simpel: Hermann Kermit Warm moet dood.

Charlie en Eli Sisters zijn beruchte moordenaars, met een faam à la Buffalo Bill. Het verschil is dat de broers Sisters in loondienst zijn, en wel bij de Commodore, een autoritaire en zelfgenoegzame rijkaard. Hun doelwit, Warm, is goud aan het zoeken in de buurt van San Francisco en wordt daar in de gaten gehouden door een andere medewerker van de Commodore. Om bij Warm in de buurt te komen reizen de broers door het koortsige cowboyland.

Nu heeft de Canadees Patrick DeWitt (1975) met dit boek twee belangwekkende Canadese literaire prijzen gewonnen, de Governor General’s Literary Award en de Writers Trust Prize. Eveneens was hij vorig jaar genomineerd voor de Man Booker Prize. Tijdens het lezen van pakweg de eerste tientallen pagina’s kan deze wetenschap bevreemden: het lijkt een doorsnee western, en aanvankelijk is onduidelijk waarom DeWitts roman het literaire niveau van pakweg Karl May ontstijgt – laat staan dat het in de buurt komt van de romans van de hedendaagse meester Cormac McCarthy.

Maar gestaag begint het boek te bevallen, en dat in steeds grotere mate. Er zit veel meer in dan de eerste lezersblik bevroedt. En dan niet alleen de amusante manier waarop DeWitt zowel de tandenborstel als de telefoon introduceert.

Ja, de gebroeders Sisters moorden, en dat kunnen ze verdomd goed. Zonder enig literair voor- of naspel vallen de doden. Maar deze ogenschijnlijk gebroederlijk moordende mannen zijn allerminst hetzelfde: ‘Ons bloed is hetzelfde, we gebruiken het alleen verschillend.’ Hebben ze daarom van DeWitt de zo contradictoir op gebroeders volgende achternaam Sisters meegekregen? Anders dan de harte- en achteloos moordende Charlie, een drinker, blijkt de ik-persoon Eli helemaal geen kille moordenaar. Juist niet: alleen op drift kan hij moorden.

Maar wanneer hij eenmaal in zo’n driftbui verkeert, dan is hij al briesend tot alles in staat. Natuurlijk weet Charlie dit en evenzo weet hij, broer als hij is, precies hoe Eli zo te manipuleren dat hij, als ware hij een opwindpoppetje, tot gebries en gemoord overgaat: ‘Mijn naam is Eli Sisters, jij hoerenjong, en als je niet opschiet en me brengt wat ik gevraagd heb schiet ik je ter plekke overhoop.’

Dit is Eli Sisters, en het is eigenlijk een ontzettend sympathieke man. Het is een opmerkelijke prestatie van DeWitt dat waarschijnlijk elke lezer met Eli zal meeleven, ondanks zijn waarlijk moordlustige drift: ‘De hersens van de man kleurden paars van het bloed en schuim borrelde tussen de plooien omhoog. Ik trok mijn been op en stampte met mijn volle gewicht de hiel van mijn laars in het gat van zijn schedel, waardoor wat ervan over was verbrijzelde en zo compleet werd platgewalst dat het niet meer als menselijk hoofd herkenbaar was. Toen ik mijn voet weer optilde, voelde het alsof ik hem uit de natte modder trok.’

De sympathie van de lezer wordt namelijk opgewekt door Eli’s gemijmer. Steeds meer begint hij te peinzen over het leven en over vrouwen. Het leidt hem tot alleszins terechte vragen: waarom moord ik eigenlijk, en zou ik er niet mee stoppen? De antwoorden volgen beetje bij beetje. Deze deelantwoorden worden afgewisseld met bijna-verliefdheden, maar toch vooral met moorden, waarmee Eli varieert op het ‘eerst schieten, dan vragen stellen’.

Af en toe, en zeker in het begin, lijkt DeWitt teveel een procedé te volgen. Dit gaat als volgt: in ieder kort hoofdstuk speelt zich een opvallende situatie af, waarin de broers hun ruige reputatie versterken, en dan eindigt het met een quasi-reflectieve mijmer van Eli Sisters. Maar ook wat dit betreft komt het boek op gang, worden Eli’s kronkels prikkelender en laat het boek de voorspelbare trant los.

Terwijl zijn broer zich iedere avond ongans drinkt aan de brandewijn, raakt de peinzende Eli vervuld van walging van zijn professie – en daarmee vervuld van zelfhaat. Het lijkt erop dat de moord op Warm zijn laatste klus voor de Commodore zal zijn. Eli’s mentale ontwikkeling en de reis van de gebroeders Sisters wordt afgewisseld met twee vreemde, enkele pagina’s tellende ‘intermezzo’s’. In het eerste treft Eli een zeven- of achtjarig meisje, die hem in haar droom had gezien: ‘“Ik kwam voor in je droom?” “Er kwam een man in voor. Een man die ik niet kende en niet mocht.” “Was het een goede of een slechte man?” Ze fluisterde: “Het was een beschermde man.”’

Is Eli beschermd, en zo ja, wat houdt dat dan in? Zowel Eli als de lezer mogen hierop broeden. Zo ook op de verschillende passages, net over de helft van de roman, waarin de broers en Hermann Kermit Warm samen optreden. De naam van Warm mag haast opgevat worden als een onomatopee: Hermann Kermit Warm is een opmerkelijke figuur. Zijn karakter straalt onafhankelijkheid uit, en is aangekleed met een aantal verwonderlijke tics. Zo begint hij, terwijl hij zich in een levensbedreigende situatie bevindt, te fluiten. De melancholicus Eli raakt direct gecharmeerd: ‘Ik herkende het wijsje niet, maar het was zo’n deuntje als ik altijd graag hoorde: traag en sentimenteel en ongetwijfeld met een bijbehorende tekst die over hartzeer en de dood handelde. (…) Hij was een uiterst getalenteerde fluiter; het lied daalde en steeg, kwinkeleerde in de lucht en verdween toen in de ruisende rivier.’

Maar waarom zitten de gebroeders Sisters achter deze figuur aan? Er blijkt iets met Warm te zijn dat op velen een koortsverhogende uitwerking heeft. Verklapt mag worden dat het plan van de broers, ondanks hun onmiskenbare moordenaarskwaliteiten, anders loopt dan gedacht. Wat volgt onthutst, amuseert ondanks de dood en weet soms zelfs te vertederen. Dit maakt De gebroeders Sisters niet tot een klassieker, maar wel tot een verrassend prettige roman.

De gebroeders Sisters

Auteur: Patrick DeWitt
Vertaald door: Caroline Meijer en Saskia van der Lingen
Verschenen bij: Uitgeverij De Arbeiderspers
Aantal pagina’s: 289
Prijs: € 19,95

Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 

Anthony Doerr 282 x 200
Ik vind het best – Per Petterson
26 februari 2015
Rake klappen

Recensie door Eeke Riegen

Ik vind het best is één van de eerste boeken van Per Petterson (Oslo, 1962). Hij schreef het in 1992. Pas onlangs werd het vertaald in het Nederlands. Andere bekende boeken van hem zijn Twee wegen en Paarden stelen.

Centraal in dit boek staat de verdrietige jeugd van Audun.
Lees verder >
De blanke gave – Ellen Deckwitz
25 februari 2015
Google maps en de Zondvloed

Poëzierecensie door Maarten Buser

Ellen Deckwitz debuteerde in 2011 met De steen vreest mij en een jaar later verscheen Hoi feest. Beide gedichtenbundels waren eigenzinnig, technisch sterk en esthetisch fraai.
Lees verder >
De vrouw van de reiziger – Paul Theroux
25 februari 2015
De mens als wolf voor zijn medemens

Recensie door Els van Swol

Verleden jaar september vroeg een concertbezoeker zich, na een gitzwart concert door het Koninklijk Concertgebouworkest, af waar de hoop was gebleven. Zij had alleen maar verkeerd, zoals het programmaboekje kopte in ‘de schaduw van Het Sublieme.
Lees verder >
Daar werd wat gruwelijks verricht – Reggie Baay
24 februari 2015
Verzwegen geschiedenis onontkoombaar verteld

Recensie door Adri Altink

Elk jaar op 1 juli wordt bij het Nationaal Monument Slavernijverleden in het Oosterpark in Amsterdam een herdenkingsbijeenkomst gehouden. Die datum is niet toevallig. Op 1 juli 1863 werd door Nederland de slavernij afgeschaft. In Suriname en de Nederlandse Antillen wel te verstaan.
Lees verder >
Egidius – Maria Stahlie 
23 februari 2015
Door vuur vergaan

Recensie door Vic Veldheer

Wat een prachtig en rijk boek! Wat een schitterend geschreven verhaal! Wat een sublieme roman! Wat een groot plezier om te lezen!

Deze alweer 8e roman van Maria Stahlie is balsem voor je geest; het is mooi geschreven en consciëntieus gecomponeerd, met veel oog voor detail en situering in de tijd; het zet
Lees verder >

Ontvang onze nieuwsbrief

Oogst week 9
26 februari 2015
Door Carolien Lohmeijer

Een vage heimwee naar het Odessa van Poesjkin, Babel of Paustovskij. Dat voel je als je deze schrijvers leest. Veel onbekender is de joods-Russische schrijver Vladimir Zjabotinski, maar hij hoort zeker in dit rijtje thuis. Hij schreef Afscheid van Odessa, lange tijd vergeten, nu weer beschikbaar.
Vertaler Otto Boele: 'Het is een onverbloemde lofzang op de stad, een eerbetoon aan het bonte en multi-etnische Odessa van het late keizerrijk, maar het geheel is doortrokken van een melancholieke toon die is ingegeven door de wetenschap dat juist dit Odessa anno 1936 onherroepelijk is verdwenen.' Lees het essay van Boele en u weet naar welk boek u op zoek bent.
Afscheid van Odessa, Vladimir Zjabotinski, vertaling Otto Boele en Inge van Gemert, 240 pagina's, Uitgeverij Wereldbibliotheek, € 19,95

 

De jaagster 'Hééééhóóó, zwellen de stemmen van de drijvers aan en ik hoor ze met stokken in het struikgewas slaan. Dan slaan de honden vervaarlijk aan, een zwijn krijst en gilt, de drijvers schreeuwen. Vuren ze aan? Waarschuwen ze? Het krijsen gaat door merg en been, minutenlang hoor ik niets dan dat woeste uitstoten van oergeluiden, en ik beeld me in dat alle schutters vol ontzag meeluisteren. Dan ineens houdt het op. En het is eindeloos stiller dan daarvoor.' (Pauline de Bok in De Jager).

Zo indrukwekkend kan het zijn. Auteur Pauline de Bok heeft met kennis van en ervaring in de jacht (zij heeft een Duitse jachtakte) de roman De jaagster geschreven waarin de levens van twee vrouwen met elkaar verstrengeld raken. Decor is het Duitse platteland, met als achtergrond de spoken uit de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog.
De jaagster, Pauline de Bok, Atlas Contact, 288 pagina's, € 21,99

 

9789492037008.imgBewondering en verbazing dwong Bettine Vriesenkoop af  toen zij in 1982 in China won van Chinese wereldtoppers tafeltennis. Ze ging in China wonen en werken en raakte gefascineerd door dat enorme land. Inmiddels verzorgt zij lezingen over China waarbij ze haar eigen ervaring koppelt aan de actualiteit. En ze schrijft. In haar laatste boek Dochters van Mulan gaat zij in op de rol van de vrouw in de Chinese samenleving. Hoe profileren zij zich, hebben ze invloed, kunnen en willen ze China veranderen? De ondertitel van haar boek doet veronderstellen dat het antwoord op die laatste vraag 'ja' is. Ook de flaptekst doet dat vermoeden bevestigen: 'haar gesprekspartners bekritiseren de verstokte rolpatronen in gezin en samenleving, het ongebreidelde consumentisme en de leugens van markt en staat in het moderne China.'
Dochters van Mulan, Hoe vrouwen China veranderen, Bettine Vriesenkoop, Uitgeverij Brandt, 288 pagina's, € 17,50

 

omslag-Huub-Beurskens-Wachten-op-een-vriend-e1424894758328Tot slot het mooi vormgegeven boek van Huub Beurskens, beeldend kunstenaar, dichter, vertaler, en schrijver. Dat alles van een omvangrijk oeuvre. Onlangs is zijn nieuwe roman Wachten op een vriend  verschenen, waarin twee oude vrienden elkaar na jaren weer onverwachts treffen. De vraag is of ze de vriendschap van vroeger weer voorgoed kunnen opbouwen.
Wachten op een vriend, Huub Beurskens, 208 pagina's, Uitgeverij Koppernik, € 17,50
Literaire avond met Russisch vertaler Hans Boland
26 februari 2015
Agenda // 6 maart // Deventer

Boekhandel en antiquariaat En Passant organiseert een literaire avond over leven & werk van Alexandre Poesjkin. Muzikale ondersteuning van Sara  Crombach, op piano met werken van Borodin, Rachmaninov en Tsjaikovski.
Lees verder >
Nooit meer slapen met Ester Naomi Perquin
26 februari 2015
Mooi nieuws voor liefhebbers van de nachtradio

Nieuws

Vanaf vrijdag 6 maart gaat Ester Naomi Perquin de vrijdagnacht van Nooit Meer Slapen, (cultuurprogramma Radio 1), presenteren. Maandag tot en met donderdag wordt het programma gepresenteerd door Pieter van der Wielen.

‘Geef mij een kwartier in een wachtkamer en ik ken het levensverhaal van iedereen die daar zit’, zegt Ester Naomi Perquin. Ze wil maar zeggen: aan nieuwsgierigheid ontbreekt het haar niet. Een eigenschap die goed van pas komt als presentator van het nachtelijke radioprogramma Nooit Meer Slapen.

Perquin is bekend als dichter en voormalig columnist van de Groene Amsterdammer. Ze heeft geen enkele ervaring als radiopresentator maar dat is voor haar geen bezwaar. Ze is hooguit bang dat ze haar microfoon, door onhandigheid, in een glas water laat vallen. Zelf stelt ze het zich zo voor: 'De luisteraars als sympathieke, begripvolle mensen die alvast de aardappels voor morgen schillen of sokken zitten te stoppen. Misschien zitten er ook een paar taxichauffeurs bij,’ hoopt ze.

Zelf is Perquin een echte luisteraar. ‘Ik kijk al een jaar geen tv meer en ik mis het niet. Gezichten leiden vaak zo af. Een gesprek op de radio is veel zuiverder, daarin kun je heel weinig verbergen. Het heeft iets intiems, zeker ’s nachts.’

De eerste uitzending die ze gaat presenteren is op vrijdag 6 maart. Dan is cabaretière Brigitte Kaandorp te gast. Anton de Goede, die de afgelopen maanden waarnemend presentator op de vrijdag was, blijft als zeer gewaardeerde programmamaker aan Nooit Meer Slapen verbonden.

Ester Naomi Perquin (1980) werkte vier jaar als gevangenisbewaarder om haar studie aan de Schrijversvakschool te kunnen betalen. In 2007 debuteerde Perquin met de dichtbundel Servetten halfstok, twee jaar later volgde Namens de ander. Haar derde bundel Celinspecties (2012), waarin ze teruggrijpt op haar cipiersverleden, werd bekroond met de VSB Poëzieprijs. Van 2011 tot 2013 was Perquin Stadsdichter van Rotterdam. Vorig jaar debuteerde ze als prozaschrijver met de verhalenbundel Binnenkort in dit theater. Sinds een paar maanden is ze een van de vaste columnisten voor NRC Handelsblad Rotterdam

 

Foto: Sander Vermeer
Oogst week 8
19 februari 2015
door Menno Hartman

Het Handboek slavenmanagement heeft niet uitsluitend zijn titel mee. Het voorwoord is van Mary Beard, de Britse classica met een geweldig gevoel voor humor en een strijdbare maar nuchtere feministe, een vrouw om zeer te bewonderen. Boeken met goede titels doen het beter. Het is dan ook een ideaal boek om aan je man, vrouw, werkgever te geven. Met onderwerpen als Hoe koop je een slaaf, Slaven en seks, Het probleem met vrijgelaten slaven, is dit boek naast De heerser van Machiavelli een must voor elke leider. Of voor ieder die het niet alleen afkan.

Athenaeum, Polak & Van Gennep, vertaling Patrick De Rynck.

imageGenDe week van het Korte verhaal. De fraaie jonge uitgeverij AfdH gaf de 22 mooiste inzending voor de A.L. Snijdersprijs uit. Wat een mooi boekje! Boekverzorging in handen van Martien Frijns, een naam om te onthouden. Heel leuk om te lezen op de korte baan. Bekendere en minder bekende namen.

 

thorleif1-522x391Job Degenaar heeft een lange geschiedenis als dichter. Bij Uitgeverij Liverse verscheen nu een dichtbundel rond fotografie uit Amerika begin vorige eeuw. Foto's van de Noorse amateurfotograaf Thorleif Sverre Pederson Cooke. Hij werd geadopteerd door een Amerikaanse, dat verklaart zijn achternaam, zij stierf, liet hem een vermogen na en hij ging reizen en fotograferen.

DOffilleze roman van Jenny Offill gaat begeleid van de volgende aanbeveling van Michael Cunningham: 'Als ik je vertel dat het grappig is, en ontroerend, en oprecht; wil je me dan alsjeblieft gewoon geloven, en het lezen?'

Nou vooruit, daar voeg ik ronduit mijn aanbeveling nog aan toe. Ik wilde dit boek graag uitgeven, en ik heb achter het net gevist, de collega's van de Geus waren me voor. Het is ontzettend goed, ontzettend geestig, waardig etc. Alleen de titel is in het Engels echt beter: Dept. of Speculation. De vertaling is van Roos van de Wardt. Uitgever en auteur verdienen het dat dit boek een groot succes wordt.
Literaire salons Hans Spit in Den Haag
18 februari 2015
Literaire activiteiten maart 2015

Agenda

Zondag 1 maart
In maart zet Hans Spit de deuren weer open voor zijn literaire salons. Tijdens de eerste salon zal schrijver (ook schaker en journalist) Alexander Münninghof te gast zijn. Münninghoff publiceerde onlangs het boek de Stamhouder.
Lees verder >