Visueel logboek van een leven

25 april 2012

Recensie door Eva Keuris

Als Juan Salvatierra negen jaar oud is, raakt hij ernstig gewond door een val van een paard. Hierna verliest hij zijn spraakvermogen. Nooit wordt duidelijk of dit een gevolg van het ongeluk is, of dat hij simpelweg weigert nog te praten. Volgens de verteller, zijn zoon Miguel, bevrijdt Salvatierra’s stomheid hem van het harde boerenbestaan waar mannen in deze plattelandsregio van Argentinië haast automatisch in terecht komen. Niemand verwacht nog iets van hem. Hij hoeft niet meer mee te doen met de ruige mannen en kan zijn tijd besteden aan wat hij het liefste doet: schilderen.

Op zijn twintigtste begint Salvatierra aan een megalomaan project. Op rollen doek schildert hij zijn dagelijks leven. Het is zowel een persoonlijk dagboek, een logboek van wat er gebeurt in het dorp bij de rivier, als een kijkje in Salvatierra’s innerlijke leven: zijn dromen, nachtmerries en fantasieën. Omdat Salvatierra nog altijd niet spreekt, is het voor zijn vrouw en zoons ook de enige manier om een beeld te krijgen van wat er in hem omgaat. Zestig jaar lang, tot enkele dagen voor zijn dood, schildert Salvatierra aan het doek. Toch maakt hij op zijn sterfbed een wegwerpgebaar als Miguel vraagt wat ze met de talloze rollen, die zijn opgeslagen in de schuur, moeten doen. Salvatierra lijkt het werk vooral voor zichzelf gemaakt te hebben, hij heeft geen belangstelling om het de wereld in te sturen.

Nadat ook hun moeder is gestorven, trekken Miguel en zijn broer Luis, inmiddels vijftigers, van Buenos Aires naar hun geboortedorp aan de rivier. Ze kunnen het niet over hun hart verkrijgen de artistieke nalatenschap van hun vader in het desolate, verarmde dorp te laten verstoffen en weten een Nederlandse stichting geïnteresseerd te krijgen de rollen aan te kopen en naar hun museum in Amsterdam over te brengen. Dit vereist nogal wat voorwerk en bureaucratisch gesteggel, waardoor Miguel veel tijd moet doorbrengen in het stoffige dorpje. De eigenaar van de plaatselijke supermarkt heeft belangstelling voor het stuk grond van Salvatierra, maar Miguel kan en wil het land pas verkopen als hij het project van zijn vader veilig gesteld heeft.

Het werk van Salvatierra brengt herinneringen aan vroeger naar boven, aan zijn vader, aan Miguels eigen leven. Als Miguel erachter komt dat er één rol in de verzameling mist, het jaar 1961, stelt hij zichzelf ten doel deze rol te vinden. Hij kan zich niet voorstellen dat zijn vader een heel jaar niet geschilderd heeft. Wat is er met de rol gebeurd en vooral: wat is er met Salvatierra gebeurd in dit jaar?

Deze zoektocht vormt min of meer de rode draad in Het verdwenen jaar van Salvatierra van Pedro Mairal. Het boek, meer een novelle dan een roman, meandert door de tijd en het landschap als de rivier in het levenswerk van Salvatierra. Miguel vraagt zich af wat de invloed van zijn vaders werk op zijn eigen leven is geweest, waarom zijn broer en hij beiden hebben gekozen voor een grijs bestaan in Buenos Aires, terwijl de wereld van hun vader zo kleurrijk en levendig was.

Pedro Mairal, geboren in Buenos Aires in 1970, heeft naast een eerdere roman, ook twee poëziebundels uitgebracht. Dit is duidelijk te terug te lezen in zijn sfeervolle en beeldende proza. De landerigheid van een haast uitgestorven dorpje aan de rivier de Uruguay, de vissers aan de oevers, de monsterlijke riviervissen en de bontgekleurde vogels – de wereld die Mairal beschrijft, ontrolt zich voor de lezer als het schilderij van Salvatierra. Gloedvol, weemoedig en duister tegelijk.

De verteller Miguel is iets te nadrukkelijk aanwezig. De schrijver heeft nogal eens de neiging de emoties en gedachten van de hoofdpersoon voor de lezer in te vullen. Ook de dialogen zijn soms wat houterig. Een kleine smet op een poëtisch en bijzonder verhaal. Het verdwenen jaar van Salvatierra is een boek om op een warme zomermiddag in één keer uit te lezen. Dan komt deze stream of consciousness het beste tot zijn recht.

Het verdwenen jaar van Salvatierra

Auteur: Pedro Mairal
Vertaald door: Corrie Rasink
Verschenen bij: Uitgeverij Athenaeum-Polak & van Gennep
Prijs: € 16.95

Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 

Het eind van het verhaal – Lydia Davis 
22 januari 2015
Een roman in een roman die maar geen roman wil worden

Recensie door Vic Veldheer

Lydia Davis is een veel geprezen schrijfster van (ultra) korte verhalen. In 2013 ontving ze voor haar bundel verzamelde verhalen de Man Booker International Prize.
Lees verder >
Terug naar Timboektoe – Gerbert van der Aa
21 januari 2015
Van nobele wilden tot criminele opportunisten


Recensie door Ingrid van der Graaf

Midden jaren tachtig vorige eeuw verscheen de tweedelige roman Ségou van Maryse Condé.
Lees verder >
Het gaat over ons en gaat ons aan – Cees van Mourik
20 januari 2015
In reactie op de recensie over Voettocht naar het hart van het land (LN, 30 sept. 2014) stuurde Cees van Mourik ons de volgende bijdrage over dit boek.

Essay over het boek van Jan Schuurman Hess: Voettocht naar het hart van ons land

Voor een essay is het prettig om het boek tot je te nemen.
Lees verder >
Oogst – Jim Crace
20 januari 2015
Recensie door Karel Wasch

De roman Oogst van de veelbekroonde Engelse schrijver Jim Crace (1946) valt niet direct onder de categorie lichte kost.
Lees verder >
Bruiloftslied – Stig Dagerman
19 januari 2015
Het hart van de wereld geraakt

Recensie door Els van Swol

Albert Camus meende dat de enige vraag die ertoe doet, die van de zelfdoding is. Mensen die vinden dat het leven zinloos is en zichzelf toch in leven houden, zijn volgens hem helden, (levens)kunstenaars.
Lees verder >

Ontvang onze nieuwsbrief

Oogst week 4
22 januari 2015
Door Ingrid van der Graaf

Er verschijnt veel poëzie deze eerste maand van 2015. Wellicht dat mooie poëzie dit  jaar wat in evenwicht kan zingen. En een novelle van de Franse auteur Jean Echenoz.

Classicus, dichter, essayist en poëziecriticus, Piet Gerbrandy (1958) publiceerde verschillende dichtbundels die niet onopgemerkt zijn gebleven. Zijn debuutbundel Weloverwogen en onopgemerkt (1996) kreeg de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs. De in 2013 verschenen bundel Vlinderslag werd bekroond met de Jan Campertprijs 2014 en is genomineerd voor de VSB Poëzieprijs 2015. Voor zijn gehele oeuvre ontving Piet Gerbrandy in 2005 de Frans Kellendonkprijs. Het moment dus om dit jaar het complete poëziewerk van Gerbrandy onder de aandacht te brengen. Gerbrandy zoekt in zijn latere poëzie de grens van de vorm op en zit daar zo tegenaan te dringen dat zijn gedichten uit de voegen barsten. Je kunt wel spreken van een uniek en eigenzinnig oeuvre, dat het zeer waard is om in zijn gehele ontwikkeling te volgen. Alle gedichten van Gerbrandy worden nu  uitgebracht in de bundel Voegwoorden, Blz.: 672, bij Atlas/Contact voor € 39,99.

normal_pac_9789044534795_cvrDe novelle 14 van Jean Echenoz, speelt rond het uitbreken en tijdens de Eerste Wereldoorlog. De boekhouder Anthime leidt een geregeld leven: doordeweeks werken, de weekenden brengt hij in het café door. Hij toont grote interesse in Blanche, de dochter van zijn baas die al een relatie heeft met Charles, de onderdirecteur. Dan breekt de Eerste Wereldoorlog uit en worden beiden, Charles en Anthime naar het front gestuurd. Dan laat zich denken wat  daar zich tussen beide rivalen ontwikkelen zal. Echenoz (1947) won in 1999 de prestigieuze Prix Goncourt voor Ik ben weg. In het Nederlands verscheen eerder zijn trilogie over bijzondere personen: de componist Maurice Ravel (Ravel), de atleet Emil Zátopek (Hardlopen) en de uitvinder Nikola Tesla (Flitsen). Echenoz wordt gerekend tot de grootste Franse schrijvers van de laatste drie decennia. 14, vert. Martin de Haan, Blz: 128, De Geus kost € 15,95.

 
Van Gasse - Zand op een zeebed JPG voor websiteVan de Vlaamse beeldend kunstenaar en dichter Lies van Gasse (1983) verscheen een nieuw 'graphic poem' met schitterende schrijf- en schildertechnieken. Van Gasse is één van de actiefste jonge stemmen in de Vlaamse poëzie. Ze ontwikkelde een schitterende verteltechniek door middel van geschilderde afbeeldingen en het geschreven woord.
In Zand op een zeebed is een vrouw in de hectiek van het grote stadsleven op zoek naar de essentie van het menselijk bestaan. Blz: 176, uitgegeven bij de Wereldbibliotheek en kost: € 29,95.

 

9200000030108015Ellen Deckwitz (1982) was Nederlands Kampioen Poetry Slam in 2009. Met haar debuut De steen vreest mij won ze de C. Buddingh’-prijs. Van haar is ook deze prachtige strofe uit het gedicht 1948, Siboga, dat in de eerste editie 2014 van Het Liegend Konijn werd opgenomen: ‘(…) de doden groeien met je mee. En we noemen / het pas afgesloten als we er niet meer bij kunnen.’ Nu te vinden in haar nieuwe bundel De blanke gave, waarin ze een wereld beschrijft van oprukkend water. Waarin de A2 verandert in een kalm en groot kanaal en moeders hun kinderen op het droge slepen. ‘Want wat kun je met een land waarin de krant niet meer is dan een sudoku met wat foto's eromheen, en er achter iedere voordeur geheimen schuilgaan?' Uitgegeven bij Atlas/Contact en kost: € 15,00.
Babyboomers: wat ze lazen, wat hen vormde, hoe ze dachten
21 januari 2015
Wat je leest bepaalt je toekomst

Op vrijdag 30 januari vindt in De Rode Hoed de publieksavond plaats rondom het nieuwe boek van historicus Ronald Havenaar Babyboomboek, wat ze lazen, wat hen vormde, wat ze dachten.
Lees verder >
Oogst week 3
15 januari 2015

Door Carolien Lohmeijer


Je kan het je haast niet voorstellen dat iemand een manuscript vindt dat hij 40 jaar eerder schreef en dat vervolgens nog uitgegeven wordt ook. Ergens op zolder moest het nog liggen, wist oud-hoofdredacteur van de Provinciale Zeeuwse Courant Andreas Oosthoek (1942). Gelukkig vond hij het terug.

Twee 'buutendiekers' op het gymnasium in de Zeeuwse polder worden onafscheidelijk. Ondanks hun zielsverwantschap vertrekt een van hen naar Frankrijk. Het contact tussen hen blijft intensief, ook op grote afstand. Al bewegen hun levens in andere richtingen, ze blijven dromen van een toekomst met elkaar. Aan die droom komt een abrupt einde als een van hen ongeneeslijk ziek wordt.
Oosthoek publiceerde eerder o.a. de dichtbundel Een zandloper in zee.
Het relaas van Solle, Andreas Oosthoek, Uitgeverij Cossee, 208 pagina's, € 19,90

 

BloedbroedersDe grote ontdekking op de Frankfurter Buchmesse van 2013 was Blutsbrüder, dat in 1938 als Jugend auf der Landstraße Berlin was verschenen. De Nederlandse vertaling Bloedbroeders kwam eind vorig jaar uit bij De Bezige Bij. De journalist Ernst Haffner schreef over het straatleven van jongeren in het door armoede geteisterde Berlijn van de jaren dertig. Velen waren het slachtoffer van de slechte economische situatie. Anderen kwamen uit gezinnen die door de Eerste Wereldoorlog waren ontwricht. Vaak verkozen ze een leven op straat boven het harde bestaan in een opvoedingsgesticht. Om niet alleen te staan, werden ze lid van bendes die niet alleen veiligheid, maar ook vriendschap boden. Over Ernst Haffner is slechts bekend dat hij in 1900 werd geboren en in de jaren 20 en 30 in Berlijn heeft gewoond. Zijn roman kreeg positieve recensies maar werd op last van de nationaal socialisten verbrand. Hoe het Haffner zelf is vergaan, is onbekend.
(Let op! Verwar Ernst Haffner niet met Sebastian Haffner, auteur van o.a. Het verhaal van een Duitser en Kanttekeningen bij Hitler. Sebastian Haffner emigreerde naar Engeland in het jaar dat Jugend auf der Landstraße Berlin verscheen. In 1954 keerde hij terug naar Duitsland en overleed pas in 1999.)
Bloedbroeders, Ernst Haffner, vertaling Anne Folkertsma, Bezige Bij, 272 pagina's, € 18,90

 

9789021456263Dan de laatste roman van Bernlef. Twee weken voor zijn dood stuurde hij het manuscript naar zijn uitgever. Het gaat over een veertienjarig meisje dat een leraar op school probeert te verleiden. Hij gaat niet op haar avances in maar wordt toch al snel beschuldigd van seksueel misbruik.

Een onschuldig meisje, Bernlef, Uitgeverij Querido, 144 pagina,s, €18,99
Schwobfest – de wintereditie
12 januari 2015
'Ken uw klassiekers'


Agenda

In de geschiedenis van het boek zijn veel titels verschenen waar we nooit van hoorden omdat ze niet vertaald zijn in het Nederlands of om andere redenen in de marge van de literatuur verdwenen. Schwob.
Lees verder >
Oogst week 2
8 januari 2015
door Menno Hartman
Wie wind zaait zal storm oogsten. En toch zal Charlie Hebdo doorgaan met de noodzakelijke satire. Met deze prent van Ruben L. Oppenheimer verklaart Literair Nederland zich nadrukkelijk solidair met Charlie Hebdo.

Satire is literatuur.

Literair Nederland schaart zich ook gaarne achter dit veel vrolijker onderwerp: de J.M.A. Biesheuvelprijs voor korte verhalen. De prijs wordt door crowd funding opgebracht. Hier kunt u een bijdrage leveren aan de prijs. Het bedrag is al voor 86% bijeengebracht, de grootste particuliere schenker krijgt bovendien het Verzameld werk van Biesheuvel in drie delen in cassette. Schenkt allen gul!

9200000026961759Biesheuvel vindt ongetwijfeld dit boek geweldig. In de Russische literatuur neemt Ivan Alexandrovitsj Gonstjarov (1812-1891) een unieke plaats in door zijn meesterwerk Oblomov. De lethargische hoofdfiguur van deze roman is haast bekender geworden dan zijn schepper. Oblomov heeft er ook toe geleid dat de andere werken van Gontsjarov ondergewaardeerd zijn gebleven. Dit geldt voor zijn romans Een alledaagse geschiedenis en Het ravijn,  maar in nog sterkere mate voor zijn reisverslag Het fregat Pallada. Vanaf 1852 maakte Gontsjarov als secretaris van admiraal Poetjatin een Russische diplomatieke missie naar Japan mee aan boord van het fregat Pallada. In zijn gelijknamige reisverslag geeft Gontsjarov een levendige beschrijving van zijn ruim twee jaar durende wereldreis tijdens welke Madeira, Kaap de Goede Hoop, Java, China, Japan, de Riukiu-eilanden en Manilla werden aangedaan. De terugreis verliep door Oost-Siberië. Gontsjarov heeft met Het fregat Pallada een meesterlijk reisboek gecreëerd.

Vertaald uit het Russisch door G.W. van der Meiden

9200000029979336Toef Jaeger dook in het boeiende buitenstaanders leven van dubbeltalent Henk van Woerden. Koning eenoog Een Migrantenverhaal Leven en Werken van Henk van Woerden. Waarom zou het boek niet verschenen zijn bij Van Woerdens uitgever Podium, maar bij Atlas-Contact?

Voor een biografie een kort boek: 270 bladzijden broodtekst, en een heel grote letter, zou dat genoeg zijn voor wat zich laat aanzien als zo'n rijk leven?  U leest later op deze website antwoorden op deze vragen en een bespreking van het boek. Het omslagontwerp  is van Suzan Beijer.

Rode_kornoeltjesIn Rode kornoeljes neemt Kerim Göçmen de lezer mee naar het Turkije van de jaren '50. Een dorps-gemeenschap schrikt op uit de lethargie wanneer tijdens de eerste vrije verkiezingen in Turkije een procureur zijn prachtige jonge vrouw meeneemt van de grote stad naar het platteland. De vijftienjarige verteller, zoon van de rechter in het dorp en buurjongen van de vrouw, is niet de enige die diep en blijvend onder de indruk van haar raakt.
Göçmen debuteerde in 2013 met de verhalenbundel Het geheim van de kromme neuzen. Jaap Goedegebuure schreef erover in Trouw: ‘Het zorgvuldig aangebrachte patina van een voorbije wereld doet buitengewoon plezierig aan, net als de ingehouden en goed gedoseerde verteltrant, die herinnert aan negentiende-eeuwse grootmeesters als Tsjechov en Maupassant. Een origineel debuut met subtiele verhalen.’

Literair Nederland schreef: 'Bijna alle vertellingen gaan over gewone mensen in Turkije die op een keerpunt in hun leven staan. Plaats van handeling is meestal het platteland of een kleine gemeenschap. Ze zijn haast sprookjesachtig en stemmen weemoedig.'
Göçmen (1957) groeide op in Izmit, een stad ten oosten van Istanbul. Hij verhuisde in 1977 naar Nederland. Het omslag is van Christoph Noordzij.