Nooit helemaal gelijkwaardig

24 april 2012

Recensie door Carolien Lohmeijer

‘… en nauwelijks stonden de twee zussen bij ons in de wasserij, (…) of ik had het gevoel dat de ramen van onze wasserij wijd openstonden (…)’ .

Dat verfrissende gevoel heb je ook als je Duiven vliegen op leest. Zo fris, licht en sprankelend is het geschreven.

De zinnen van Nadj Abonji zijn lang. Heel lang soms. Maar dat hindert niet. Sterker nog, het is één bruisende stroom van gedachten, feiten, historische gegevens en familieverhalen die zo natuurlijk met elkaar verbonden worden dat je niet anders wilt dan doorlezen. Of opnieuw beginnen als je het boek uit hebt.
Wat Nadj Abonji vertelt in Duiven vliegen op is ook de moeite waard. Ze vertelt over de Hongaars-Servische familie Kocsis, over hun inburgering in een nieuw vaderland, over de oorlog in hun eigen land en over de familieleden die daar zijn achtergebleven.

Met niet meer dan een koffer komt Miklos Kocsis in 1970 in Zwitserland aan. Later volgt ook zijn vrouw Rósza. Hun dochters, Ildikó en Nomi blijven onder de hoede van hun grootmoeder achter in Vojvodina, een Hongaars-Servische provincie in het voormalige Joegoslavië. Het duurt nog ‘drie jaar, tien maanden, twaalf dagen voordat de inreisvergunning voor de kinderen er eindelijk was’.

Miklos en Rósza werken keihard, slikken veel en blijven doorgaan. Allemaal voor een beter leven voor hun dochters. Het buffelen wordt beloond: ze halen hun inburgeringscursus, krijgen het Zwitserse staatsburgerschap en zijn trots als ze café-restaurant Mondial mogen overnemen. ‘Mogen’ overnemen, zo voelen zij dat. Dat gevoel blijft manifest in hun houding. Dankbaar, dienstbaar en toch nooit helemaal gelijkwaardig. Dat is precies waar Ildikó uiteindelijk zó van baalt, dat ze een drastisch besluit neemt.

Ildikó, of Idli zoals ze meestal genoemd wordt, is de verteller in het verhaal. Ze is dertien als ze in Zwitserland aankomt. Later geeft zij haar universitaire studie (tijdelijk) op om samen met haar zusje mee te werken in het Mondial. Via haar maken we kennis met de familie in Vojvodina bij wie ze voordat de Balkanoorlog uitbreekt, nog regelmatig op bezoek gaan. De beschrijvingen van die bezoeken zijn een feest om te lezen en passen naadloos in de Oost-Europese verteltraditie. Nadj Abonji’s stijl versterkt dat genot alleen maar.

Als de Balkanoorlog eenmaal is uitgebroken, is het afgelopen met de familiebezoeken en is er uiteindelijk helemaal geen contact meer mogelijk met de achtergebleven familieleden. In het Mondial gaat het leven door. Op de achtergrond is die oorlog echter steeds aanwezig. De oorlog verdeelt niet alleen families en gemeenschappen ter plekke maar bereikt zelfs de keuken van het Mondial, waar twee keukenhulpen plotseling ruzieën over Tuđman en Milosevic.
De onzekerheid over het lot van de familie is zwaar, niet alleen voor de ouders, maar ook voor de beide zusjes. Idli: ‘Later, op de weinige momenten dat het mogelijk zou zijn geweest om over dit abrupte einde van ons leven zoals we dat tot dusver hadden gekend, te praten, was het altijd onmiddelijk duidelijk dat, wat betreft ons geboorteland, alleen moeder en vader aanspraak op de diepere, pijnlijker gevoelens mochten maken; wat er in die tijd in Nomi of mijzelf omging was van weing of geen belang.’
Uiteindelijk breekt het haar op om altijd alleen maar rekening te houden met haar ouders en hun houding ten opzichte van het nieuwe vaderland. Ze maakt zich vrij.

Subtiel maar onmiskenbaar maakt dit boek duidelijk hoeveel mensen moeten slikken als ze hun leven achter zich laten en wat willen bereiken in een nieuw land; en wat dat betekent voor de volgende generatie.

Duiven vliegen op bevat veel autobiografische elementen. Melinda Nadj Abonji (1968) was zelf vijf jaar toen ze vanuit Vojvodina in Zwitserland aankwam. Haar moedertaal is Hongaars. Voor dit boek ontving zij in 2010 zowel de Duitse als de Zwitserse prijs voor het beste boek van het jaar.


Duiven vliegen op

Auteur: Melinda Nadj Abonji
Vertaald door: Dineke Bijlsma
Verschenen bij: Uitgeverij Van Gennep
Aantal pagina’s: 252
Prijs: € 18,90

Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 

Anthony Doerr 282 x 200
Het fregat Pallada – I.A. Gontsjarov
3 maart 2015
De charme van langdradigheid 

Recensie door Evert Woutersen

Ruim 160 jaar terug in de tijd. Ivan Alexandrovitsj Gontsjarov  (1812-1891) bereidt zich in de zomer van 1852 voor op een lange reis met het Russische fregatschip Pallada.
Lees verder >
Uitval – Fleur Bourgonje
2 maart 2015
Wat is herinnering en wat is verbeelding?  

Recensie door Sunny Jansen

In Uitval van Fleur Bourgonje (1946) kijkt een schrijfster, van ergens achter in de zestig, terug op haar leven. Zij heeft net haar manuscript ingeleverd bij haar uitgever. Op het Museumplein moet ze zich vastgrijpen aan een lantaarnpaal.
Lees verder >
Ik vind het best – Per Petterson
26 februari 2015
Rake klappen

Recensie door Eeke Riegen

Ik vind het best is één van de eerste boeken van Per Petterson (Oslo, 1962). Hij schreef het in 1992. Pas onlangs werd het vertaald in het Nederlands. Andere bekende boeken van hem zijn Twee wegen en Paarden stelen.

Centraal in dit boek staat de verdrietige jeugd van Audun.
Lees verder >
De blanke gave – Ellen Deckwitz
25 februari 2015
Google maps en de Zondvloed

Poëzierecensie door Maarten Buser

Ellen Deckwitz debuteerde in 2011 met De steen vreest mij en een jaar later verscheen Hoi feest. Beide gedichtenbundels waren eigenzinnig, technisch sterk en esthetisch fraai.
Lees verder >
De vrouw van de reiziger – Paul Theroux
25 februari 2015
De mens als wolf voor zijn medemens

Recensie door Els van Swol

Verleden jaar september vroeg een concertbezoeker zich, na een gitzwart concert door het Koninklijk Concertgebouworkest, af waar de hoop was gebleven. Zij had alleen maar verkeerd, zoals het programmaboekje kopte in ‘de schaduw van Het Sublieme.
Lees verder >

Ontvang onze nieuwsbrief

Oogst week 9
26 februari 2015
Door Carolien Lohmeijer

Een vage heimwee naar het Odessa van Poesjkin, Babel of Paustovskij. Dat voel je als je deze schrijvers leest. Veel onbekender is de joods-Russische schrijver Vladimir Zjabotinski, maar hij hoort zeker in dit rijtje thuis. Hij schreef Afscheid van Odessa, lange tijd vergeten, nu weer beschikbaar.
Vertaler Otto Boele: 'Het is een onverbloemde lofzang op de stad, een eerbetoon aan het bonte en multi-etnische Odessa van het late keizerrijk, maar het geheel is doortrokken van een melancholieke toon die is ingegeven door de wetenschap dat juist dit Odessa anno 1936 onherroepelijk is verdwenen.' Lees het essay van Boele en u weet naar welk boek u op zoek bent.
Afscheid van Odessa, Vladimir Zjabotinski, vertaling Otto Boele en Inge van Gemert, 240 pagina's, Uitgeverij Wereldbibliotheek, € 19,95

 

De jaagster 'Hééééhóóó, zwellen de stemmen van de drijvers aan en ik hoor ze met stokken in het struikgewas slaan. Dan slaan de honden vervaarlijk aan, een zwijn krijst en gilt, de drijvers schreeuwen. Vuren ze aan? Waarschuwen ze? Het krijsen gaat door merg en been, minutenlang hoor ik niets dan dat woeste uitstoten van oergeluiden, en ik beeld me in dat alle schutters vol ontzag meeluisteren. Dan ineens houdt het op. En het is eindeloos stiller dan daarvoor.' (Pauline de Bok in De Jager).

Zo indrukwekkend kan het zijn. Auteur Pauline de Bok heeft met kennis van en ervaring in de jacht (zij heeft een Duitse jachtakte) de roman De jaagster geschreven waarin de levens van twee vrouwen met elkaar verstrengeld raken. Decor is het Duitse platteland, met als achtergrond de spoken uit de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog.
De jaagster, Pauline de Bok, Atlas Contact, 288 pagina's, € 21,99

 

9789492037008.imgBewondering en verbazing dwong Bettine Vriesenkoop af  toen zij in 1982 in China won van Chinese wereldtoppers tafeltennis. Ze ging in China wonen en werken en raakte gefascineerd door dat enorme land. Inmiddels verzorgt zij lezingen over China waarbij ze haar eigen ervaring koppelt aan de actualiteit. En ze schrijft. In haar laatste boek Dochters van Mulan gaat zij in op de rol van de vrouw in de Chinese samenleving. Hoe profileren zij zich, hebben ze invloed, kunnen en willen ze China veranderen? De ondertitel van haar boek doet veronderstellen dat het antwoord op die laatste vraag 'ja' is. Ook de flaptekst doet dat vermoeden bevestigen: 'haar gesprekspartners bekritiseren de verstokte rolpatronen in gezin en samenleving, het ongebreidelde consumentisme en de leugens van markt en staat in het moderne China.'
Dochters van Mulan, Hoe vrouwen China veranderen, Bettine Vriesenkoop, Uitgeverij Brandt, 288 pagina's, € 17,50

 

omslag-Huub-Beurskens-Wachten-op-een-vriend-e1424894758328Tot slot het mooi vormgegeven boek van Huub Beurskens, beeldend kunstenaar, dichter, vertaler, en schrijver. Dat alles van een omvangrijk oeuvre. Onlangs is zijn nieuwe roman Wachten op een vriend  verschenen, waarin twee oude vrienden elkaar na jaren weer onverwachts treffen. De vraag is of ze de vriendschap van vroeger weer voorgoed kunnen opbouwen.
Wachten op een vriend, Huub Beurskens, 208 pagina's, Uitgeverij Koppernik, € 17,50
Literaire avond met Russisch vertaler Hans Boland
26 februari 2015
Agenda // 6 maart // Deventer

Boekhandel en antiquariaat En Passant organiseert een literaire avond over leven & werk van Alexandre Poesjkin. Muzikale ondersteuning van Sara  Crombach, op piano met werken van Borodin, Rachmaninov en Tsjaikovski.
Lees verder >
Nooit meer slapen met Ester Naomi Perquin
26 februari 2015
Mooi nieuws voor liefhebbers van de nachtradio

Nieuws

Vanaf vrijdag 6 maart gaat Ester Naomi Perquin de vrijdagnacht van Nooit Meer Slapen, (cultuurprogramma Radio 1), presenteren. Maandag tot en met donderdag wordt het programma gepresenteerd door Pieter van der Wielen.

‘Geef mij een kwartier in een wachtkamer en ik ken het levensverhaal van iedereen die daar zit’, zegt Ester Naomi Perquin. Ze wil maar zeggen: aan nieuwsgierigheid ontbreekt het haar niet. Een eigenschap die goed van pas komt als presentator van het nachtelijke radioprogramma Nooit Meer Slapen.

Perquin is bekend als dichter en voormalig columnist van de Groene Amsterdammer. Ze heeft geen enkele ervaring als radiopresentator maar dat is voor haar geen bezwaar. Ze is hooguit bang dat ze haar microfoon, door onhandigheid, in een glas water laat vallen. Zelf stelt ze het zich zo voor: 'De luisteraars als sympathieke, begripvolle mensen die alvast de aardappels voor morgen schillen of sokken zitten te stoppen. Misschien zitten er ook een paar taxichauffeurs bij,’ hoopt ze.

Zelf is Perquin een echte luisteraar. ‘Ik kijk al een jaar geen tv meer en ik mis het niet. Gezichten leiden vaak zo af. Een gesprek op de radio is veel zuiverder, daarin kun je heel weinig verbergen. Het heeft iets intiems, zeker ’s nachts.’

De eerste uitzending die ze gaat presenteren is op vrijdag 6 maart. Dan is cabaretière Brigitte Kaandorp te gast. Anton de Goede, die de afgelopen maanden waarnemend presentator op de vrijdag was, blijft als zeer gewaardeerde programmamaker aan Nooit Meer Slapen verbonden.

Ester Naomi Perquin (1980) werkte vier jaar als gevangenisbewaarder om haar studie aan de Schrijversvakschool te kunnen betalen. In 2007 debuteerde Perquin met de dichtbundel Servetten halfstok, twee jaar later volgde Namens de ander. Haar derde bundel Celinspecties (2012), waarin ze teruggrijpt op haar cipiersverleden, werd bekroond met de VSB Poëzieprijs. Van 2011 tot 2013 was Perquin Stadsdichter van Rotterdam. Vorig jaar debuteerde ze als prozaschrijver met de verhalenbundel Binnenkort in dit theater. Sinds een paar maanden is ze een van de vaste columnisten voor NRC Handelsblad Rotterdam

 

Foto: Sander Vermeer
Oogst week 8
19 februari 2015
door Menno Hartman

Het Handboek slavenmanagement heeft niet uitsluitend zijn titel mee. Het voorwoord is van Mary Beard, de Britse classica met een geweldig gevoel voor humor en een strijdbare maar nuchtere feministe, een vrouw om zeer te bewonderen. Boeken met goede titels doen het beter. Het is dan ook een ideaal boek om aan je man, vrouw, werkgever te geven. Met onderwerpen als Hoe koop je een slaaf, Slaven en seks, Het probleem met vrijgelaten slaven, is dit boek naast De heerser van Machiavelli een must voor elke leider. Of voor ieder die het niet alleen afkan.

Athenaeum, Polak & Van Gennep, vertaling Patrick De Rynck.

imageGenDe week van het Korte verhaal. De fraaie jonge uitgeverij AfdH gaf de 22 mooiste inzending voor de A.L. Snijdersprijs uit. Wat een mooi boekje! Boekverzorging in handen van Martien Frijns, een naam om te onthouden. Heel leuk om te lezen op de korte baan. Bekendere en minder bekende namen.

 

thorleif1-522x391Job Degenaar heeft een lange geschiedenis als dichter. Bij Uitgeverij Liverse verscheen nu een dichtbundel rond fotografie uit Amerika begin vorige eeuw. Foto's van de Noorse amateurfotograaf Thorleif Sverre Pederson Cooke. Hij werd geadopteerd door een Amerikaanse, dat verklaart zijn achternaam, zij stierf, liet hem een vermogen na en hij ging reizen en fotograferen.

DOffilleze roman van Jenny Offill gaat begeleid van de volgende aanbeveling van Michael Cunningham: 'Als ik je vertel dat het grappig is, en ontroerend, en oprecht; wil je me dan alsjeblieft gewoon geloven, en het lezen?'

Nou vooruit, daar voeg ik ronduit mijn aanbeveling nog aan toe. Ik wilde dit boek graag uitgeven, en ik heb achter het net gevist, de collega's van de Geus waren me voor. Het is ontzettend goed, ontzettend geestig, waardig etc. Alleen de titel is in het Engels echt beter: Dept. of Speculation. De vertaling is van Roos van de Wardt. Uitgever en auteur verdienen het dat dit boek een groot succes wordt.
Literaire salons Hans Spit in Den Haag
18 februari 2015
Literaire activiteiten maart 2015

Agenda

Zondag 1 maart
In maart zet Hans Spit de deuren weer open voor zijn literaire salons. Tijdens de eerste salon zal schrijver (ook schaker en journalist) Alexander Münninghof te gast zijn. Münninghoff publiceerde onlangs het boek de Stamhouder.
Lees verder >