De bibliotheek van Kees Fens nu online in DBNL

16 maart 2012

Door Ingrid van der Graaf

Tijdens de Boekenweek presenteert de DBNL een inventarisatie van de bibliotheek van literatuurcriticus en schrijver Kees Fens (1929-2008). Tussen 2009 en 2011 is er gewerkt aan de beschrijving van de volledige boekencollectie die Fens aan het einde van zijn leven in zijn bezit had. Sinds vandaag is onder redactie van Alice Doek de bibliotheek van Kees Fens online te bezichtigen in de DBNL.

De Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren  is een initiatief van de Stichting DBNL die in 1999 werd opgericht door de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde. De site bevat literaire teksten, secundaire literatuur, biografieën, portretten en hyperlinks als ook een groot aantal studies en primaire  bronnen op het gebied van de Nederlands(talig)e cultuurgeschiedenis. DBNL is een populaire internetvoorziening voor zowel professionals als liefhebbers van de Nederlandse taal- en literatuur.

Kees Fens (1929-2008) werd in de Nederlandse pers ‘de meest belangrijke literaire criticus van de twintigste eeuw’ genoemd. Zijn carrière begon in 1956, toen hij Nederlandstalige literatuur recenseerde en essays schreef voor verschillende dag- en weekbladen, waaronder De Linie, De Tijd, De Standaard en Ons Erfdeel. Daarnaast was Fens bijna veertig jaar verbonden aan de Volkskrant.

In 1962 richtte Fens samen met J.J. Oversteegen en H.U. Jessurun d’Oliveira het tijdschrift Merlyn (1962-1966) op. In navolging van het Angelsaksische new criticism introduceerden zij de close reading in Nederland, waarmee zij het fundament legden voor de moderne literatuurkritiek. Tussen 1982 en 1994 was Fens als hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1995 werd hij aan diezelfde universiteit benoemd tot bijzonder hoogleraar literatuurkritiek – een leerstoel die hij tot 2000 bekleedde. In 1990 ontving Fens de P.C. Hooftprijs voor zijn essayistiek, en daarnaast werden hem nog vele andere literaire prijzen toegekend. In 2004 werd hij bekroond met een eredoctoraat van de Universiteit van Amsterdam.

Met zijn omvattende kennis en grote belezenheid staat Kees Fens in een lange traditie van gezaghebbende literatuurcritici, die loopt via onder anderen Conrad Busken Huet en Menno ter Braak. Na Fens’ dood is de collectie uiteengevallen. De Universiteit van
Amsterdam nam het initiatief om deze collectie virtueel bijeen te houden. Vijf studenten Nederlandse letterkunde brachten in samenwerking met de bibliotheek van de UvA de uitgebreide bibliotheek in Fens’ huis aan de Keizersgracht systematisch in kaart en fotografeerden de boekenkasten in hun oorspronkelijke staat. In 2011 is deze catalogus – inclusief beeldmateriaal – door Uta Janssens, de weduwe van Kees Fens, aangeboden aan de DBNL.

Met dit overzicht is een unieke verzameling Nederlandse en Europese literatuur beschreven. Wat had de belangrijkste criticus van na de Tweede Wereldoorlog zoal onder handbereik?  Vele naslagwerken waaronder het opmerkelijke, Officiële gids der Nederlandsche Bell-telephoon maatschappij (1891 waarin Hilversum slechts vier aansluitingen telt) oneindig veel publicaties van Gerrit Achterberg en libretto’s van Richard Wagner maken onder meer deel uit van zijn boekenkast. De bibliotheek op de Keizersgracht was voornamelijk een werkbibliotheek met verschillende zwaartepunten. Fens bewaarde daar de boeken die hem dierbaar waren en boeken die misschien van nut konden zijn voor publicaties, die hij vooral in de latere jaren steeds meer toespitste op de thema’s die hem na aan het hart lagen, zoals de Europese cultuur, geschiedenis en literatuur, het christelijk erfgoed, kunst en architectuur, poëzie en biografie. De online catalogus geeft een blik op een bijzondere collectie erfgoed en is een eerbetoon aan de verzamelaar ervan.

Momenteel werkt Wiel Kusters, hoogleraar Algemene en Nederlandse letterkunde aan de Universiteit van Maastricht, aan een biografie over Kees Fens. Daarbij put hij onder andere uit de documenten die tijdens de inventarisatie zijn opgedoken.

Foto: Johannes Abeling

http://www.dbnl.org/tekst/doek005bibl01_01/

 

Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 

De zonderlinge geschiedenis van dr. Jekyll & mr. Hyde – R.L. Stevenson
1 april 2015
De tijd heeft zijn werk gedaan

Recensie door Els van Swol

Wie kent ze niet: dr. Jekyll en mr. Hyde, twee namen die bij elkaar horen als Romulus en Remus. Als Jekyll komt te overlijden, gaan al zijn bezittingen over in de handen van Hyde. Dat heeft hij in een testament bij notaris Utterson vastgelegd.

Jekyll wordt door R.L.
Lees verder >
Alleen met de goden – Alex Boogers
31 maart 2015
'Ze zien het beest, maar niet de angst’.

Recensie door Adri Altink

‘We woonden in de stad die papa Leeuw het naamloze gat noemde’. Het is de eerste zin van de tweede alinea van Alleen met de goden, de nieuwste roman van Alex Boogers.
Lees verder >

Korenblauw – Cor Gout
30 maart 2015
Het besloten universum van Cor Gout

Recensie door Thomas van Lier

Volgens Wim Brands, de presentator van het televisieprogramma Boeken, zijn er veel onbekende schrijvers in Nederland die meer aandacht verdienen. Cor Gout, die onlangs zijn verhalenbundel Korenblauw uitbracht, is één van hen.

Gout is een veelzijdig kunstenaar.
Lees verder >
Dagboek 1977-1978 – Frida Vogels
27 maart 2015
Boekhouding van verstreken tijd


Recensie door Ingrid van der Graaf

In 1954 begint Frida Vogels op 24 jarige leeftijd een dagboek bij te houden. Dit blijft ze doen tot 1991. Parallel daaraan werkt ze aan haar autobiografische boek De harde kern. Toen dit boek af was, verviel daarmee de behoefte een dagboek bij te houden.
Lees verder >
De ijsmakers – Ernest van der Kwast
26 maart 2015
'Kouder dan sneeuw, zoeter dan suiker' 

Recensie door Evert Woutersen

Een dal in de Dolomieten met uitzicht op de prachtige bergtop van de Antelao met gletsjers en eeuwige sneeuw. Het is de vallei van de ijsmakers.
Lees verder >

Ontvang onze nieuwsbrief

Oogst week 13
25 maart 2015
Door Ingrid van der Graaf

Alfred Döblin (1878-1957) heeft zo'n twintig romans geschreven waaronder verschillende meesterwerken. Toch is hij de geschiedenis in gegaan als de schrijver van dat ene boek, Berlijn Alexanderplatz. Deze nieuwe, volledige Nederlandse vertaling door Hans Driessen is een eerbetoon aan een van de grootste Duitse schrijvers uit de twintigste eeuw. De Berlijnse arbeider Franz Biberkopf heeft vier jaar in de gevangenis gezeten voor de moord op zijn vrouw. Als hij in 1928 vrij komt is hij vastbesloten als fatsoenlijk mens door het leven te gaan. Maar dat lukt hem niet. De stad Berlijn is zijn geduchte tegenspeler, in reportagestijl opgetekend door Döblin. Opschriften van winkels, tramhaltes, krantenstukjes, liedjes, ambtelijke stukken zijn zonder overgang in het verhaal verwerkt. Rainer Werner Fassbinder maakte er in 1980 een meesterlijke tv-verfilming van. Maar zoals Pieter Steinz toen al zei: het boek is vele malen beter.
Uitgegeven bij Wereldbibliotheek, 544 blz, €49,95.

 

indexMartin Bons (1963) is journalist, wielerfanaat en docent aan de School voor Journalistiek en debuteerde in 2013 met De kunst van het dalen. De weg omhoog gaat over een opmerking uit zijn jeugd van een jongen uit 5 atheneum waardoor hij zich realiseert dat studeren belangrijk is. Zelf zit hij op de Mavo en komt uit een arbeidersmilieu waar er niets anders van je wordt verwacht dan te werken. Op zijn 23ste komt hij er eindelijk toe te gaan studeren. Sindsdien verkeert hij in twee werelden, aan de ene kant zijn afkomst uit een arbeidersgezin en aan de andere kant zijn leven als afgestudeerde aan de universiteit. Hij vraagt zich dan ook voortdurend af waar hij thuishoort. Tot hij op latere leeftijd de Alpe d’Huez ontdekt, daar voelt hij zich thuis. Inmiddels heeft hij de col zestig keer beklommen, maar nog nooit onder het uur gereden. Bons rust niet voordat hij dat één keer in zijn leven heeft gedaan. Tijdens zijn poging overziet hij wat er gebeurt op de weg omhoog, zowel op de Alpe d'Huez als op de maatschappelijke ladder. Uitgegeven bij Thomas Rap, 224 blz, € 16,90.

 

op-klompen-door-de-dessa-l-LQ-fHylke Speerstra (1936) is de bekendste levende schrijver die in het Fries publiceert en, naast Geert Mak, de chroniqueur van Friesland. Op klompen door de dessa laat hij de nog levende mannen vertellen wat de oorlog in Nederlands-Indie betekende voor hen die het vuile werk moesten doen. Een enkeling, vooral uit het hogere kader, vindt nog altijd dat het goed is geweest. Maar de meeste jongens hebben hun trauma's nooit verwerkt. Letterlijk op klompen banjerden ze door de dessa –ze hadden geen idee wat hun te wachten stond: guerrilla, executies, oorlog dus, terwijl ze die in Nederland net achter de rug hadden. De mannen zijn ver in de tachtig en willen nu eindelijk hun hele verhaal kwijt. Hylke Speerstra geeft een stem aan mensen die anders misschien niet gehoord zouden worden. Speerstra kan goed luisteren en meesterlijk vertellen. Uitgegeven bij Atlas/Contact, 318 blz, € 21,99.

 

de-professor-en-de-hyena-m-LQ-fPoëzie waar je wakker van ligt. In zijn nieuwe dichtbundel schept Wouter Godijn (1955) een beestachtige wereld. Soms is een dier dood, soms zeer levend, soms is het bloederige drek, soms zo lief als moeder Teresa. In De professor en de hyena ben je niet op je gemak. Je hebt constant het gevoel dat je over je schouder moet kijken. Een teddybeer verandert in een hyena, en zelfs de tuin is niet veilig want daar zijn haaien. Wanneer Godijn uit zijn rol stapt en als auteur de pen opneemt lijkt het allemaal wel mee te vallen. Het was maar bedacht allemaal! Gek genoeg is ook dat bij Godijn geen echte geruststelling. Godijn schrijft romans - Hoe ik een beroemde Nederlander werd, haalde de shortlist van de AKO-literatuurprijs. Maar ook heeft hij zich ontwikkeld tot een van de belangrijkste en bijzondere hedendaagse dichters.  Uitgegeven bij Atlas/Contact, 64 blz, € 21,99.

 
Schrijfwedstrijd Write Now! – deadline nadert
25 maart 2015
Literair nieuws

Write Now! is een belangrijke schrijfwedstrijd voor jongeren in het Nederlandse taalgebied. De wedstrijd heeft winnaars opgeleverd als Maartje Wortel en Niña Weijers. De vorm van de inzending is vrij: verhaal, gedicht, column, toneeltekst, filmscenario, songtekst – het is allemaal toegestaan.
Lees verder >
Schrijfster Jenny Offill in Tolhuistuin
25 maart 2015
Agenda / 27 maart / 20.00 uur / Tolhuistuin

Eenmalig optreden van de Amerikaanse schrijver Jenny Offill in de Tolhuistuin.


De Amerikaanse schrijver Jenny Offill is in Nederland nog relatief onbekend. Offill debuteerde in 1999 met de roman Last Things en werd daarmee finalist bij de LA Times First Book Award. Haar tweede roman, Dept.
Lees verder >
Oogst week 12
19 maart 2015
Door Carolien Lohmeier

‘Voor mijn moeder. Je zou maar de moeder van Tjitske Jansen zijn.’ Dat staat op een van de eerste pagina's van Voor altijd voor het laatst, het prozadebuut van Tjitske Jansen die vooral bekend is als dichteres. Jansen debuteert met dit boek als prozaschrijfster, al mag je je afvragen waar de poëzie eindigt en het proza begint. In Voor altijd voor het laatst schetst ze de jeugd van een jonge vrouw die, -net als Jansen zelf - al vroeg met allerlei problemen te maken krijgt en belangrijke keuzes moet maken.

Voor altijd voor het laatst, Tjitske Jansen, Querido, 116 pagina’s, € 17,99

 

Mevrouw HemingwayJe zou maar de vrouw van Ernest Hemingway zijn, dan weet je bijna zeker dat hij er met een ander vandoor gaat.
'I wanted to show how it might have felt to be in love with such a talented and difficult man – and what it might have been like to be loved by him.' zegt Naomi Wood over haar drijfveer om een roman te schrijven door de ogen van de vier echtgenotes van de grote schrijver. Het feit dat ze er de shortlist van de Dylan Thomas Prize mee bereikte (beste Engelstalige literatuur geschreven door een auteur onder 39 jaar) geeft vertrouwen.
Mevrouw Hemingway, Naomi Wood, Uitgeverij Querido, 272 pagina's, € 19,99

 

De Rosebud atletiekvereniging vOf je bent een Olympisch kampioen in 1928, met goud op de 800 meter. Helaas ben je een vrouw en is de maatschappij nog niet klaar voor je sportambities.
Als zij terugkeert op de plek waar ze opgroeide, het platteland van Ontario, komen alle herinneringen aan haar veelbewogen leven terug  bij de 104 jaar oude Agnetha Smart.
'You do what you do until you’re done. You are who you are until you’re not.' - Aganetha Smart.
De Rosebud Atletiekclub voor vrouwen, Carrie Snyder, vertaling Ernst de Boer, Ankie Klootwijk, Ambo Anthos, € 19,99

 

De belevenissen van Ruben JablonskiEdgar Hilsenrath putte bij het schrijven van zijn roman De belevenissen van Ruben Jablonski uit eigen ervaringen. Hij werd in 1944 door de Russen uit het getto bevrijd, reisde door de verwoeste Balkan naar Palestina en ging er wonen en had als doel het leven in het getto te beschrijven. En passant is zijn hoofdpersoon getuige van het ontstaan van de staat Israël en de toenemende politieke spanningen.
De belevenissen van Ruben Jablonski, Een autobiografische roman, Edgar Hilsenrath, vertaling Elly Schippers, Ambo/Anthos, € 19,99

 

Ontbijt met de BorgiasTot slot van het stapeltje binnengekomen boeken, ligt er op de redactie de nieuwste roman van Booker Prijswinnaar Dbc Pierre, Ontbijt met de Borgias dat door de uitgeverij 'een gewaagde, mysterieuze en vooral spannende roman' wordt genoemd.

Ontbijt met de Borgias, DbcPierre, vertaling: Karina van Santen en Martine Vosmaer, Uitgeverij Podium, 192 pagina's, € 18,50
Literaire brunch rond Menno ter Braak
19 maart 2015
Agenda / 22 maart /Koninklijke Schouwburg / Den Haag

Viermaal per jaar wordt er een Literaire Brunch georganiseerd waarin een belangrijk schrijver uit het Nederlandstalige erfgoed centraal staat. De eerste brunch van dit jaar zal gaan over Menno ter Braak.
Lees verder >