In memoriam F. Springer (1932-2011)

28 november 2011

Door: Ingrid van der Graaf

‘Hij hoopte dat ik een beetje zou kunnen slapen en hem dan wou laten weten wanneer ik wenste te vertrekken, opdat de ambassade kon helpen met het bemachtigen van een plaats in een vliegtuig naar Europa – altijd een gecompliceerd werkje in Luanda. Ik zwaaide hem weg, gehaast, want mijn werk wachtte. Er was nog veel te schrijven. De hele nacht zou ik doorwerken als dat moest. (…) Ik voelde hoe João in de deur mijn handelingen observeerde. Ik zei dat hij naar bed kon gaan. Hij wenste mij goedenacht.
Het nieuwe, blanke blad van mijn orderboek zag er bijna verleidelijk uit. (…) Ik schreef. Steeds sneller schreef ik, want alles moest worden vastgelegd voordat er iemand binnenkwam om te beweren dat Pauline, King Veldermand en ikzelf nooit hadden bestaan.’ (Uit: Quissama. Een relaas)

Met bovenstaande fragment eindigt de roman Quissama. Een relaas (1985) en is veelzeggend over hoe de verhoudingen lagen tussen die van de schrijver F. Springer en zijn bestaan als de diplomaat Carel Jan Schneider. In een interview met Arjan Peters voor de Volkskrant in 2010 zei Springer: ‘Het moet altijd met mijn eigen ervaringen te maken hebben’. Schneider was in 1979  diplomaat in Teheran toen de Sjah van Perzië het veld moest ruimen voor ayatollah Khomeini. Over deze omwenteling schreef Springer de roman Teheran, een zwanezang. Daarin beschrijft hij  hoe het kon gebeuren dat de islamitische revolutie het moderne Perzië zo snel kon veroveren. Het boek werd een van zijn bekendste werken. Voor Bougainville ontving hij in 1982 de F. Borderwijkprijs waarna de belangstelling voor al zijn werk gestaag toenam. Het grote publiek veroverde hij in 1990 met het Boekenweekgeschenk Sterremeer. Het boek Bandoeng-Bandung is een neerslag van zijn jeugdherinneringen in Nederlands- Indië in de lijn van Jeroen Brouwers, Hella Haasse en Rudy Kousbroek.

F. Springer overleed op 79 jarige leeftijd op 7 november jongstleden. Een belangrijk schrijver die in de kantlijn van de literatuur sterk aanwezig was maar nooit helemaal tot de voorgrond doordrong. Daar was hij de man ook niet naar. Hij hield het liefst een prettige afstand tussen de gebeurtenissen waarover hij verhaalde en zichzelf. Springer, van beroep diplomaat, was geboren in Batavia (1932) onder de naam Carel Jan Schneider (broer van de acteur Erik Schneider). Als diplomaat kom je in aanraking met gebeurtenissen die geschiedenis maken en dat heeft Springer altijd goed weten te benutten. Diplomaat is overigens een mooi beroep om schrijver te kunnen zijn. Zijn sporen als diplomaat verdiende hij onder andere in Bangladesh, Iran, Angola, New York en de voormalige DDR. Springer debuteerde in 1962 met de verhalenbundel Bericht uit Hollandia.  Na zijn pensionering in 1989, werd hij fulltime schrijver. Zijn werk werd gekenmerkt door zijn heldere, nuchtere stijl waar de onderhuidse humor altijd voelbaar was.

Andere belangrijke boeken van F. Springer zijn: Schimmen rond de Parula (1966), De gladde paal van de macht (1969), Tabee, New York (1974), Zaken overzee (1977), Bougainville. Een gedenkschrift (1981), Quissama. Een relaas (1985), Teheran, een zwanenzang (1992) en Kandy. Een terugtocht (1998). In 1995 werd zijn oeuvre bekroond met de Constantijn Huygensprijs.

In januari 2012 brengt biograaf Liesbeth Dolk Vindplaatsen – De Indische jaren van F. Springer (een panorama van de laatste jaren van Nederland in ‘Indië’ in foto’s, brieven en gesprekken) uit bij Querido. Dolk werkt ondertussen aan een biografie van de schrijver waarvan nog niet bekend is wanneer deze uitkomt.

Het Letterkundig Museum in Den Haag wijdt op dit moment een tentoonstelling aan F. Springer. Tijdens de tentoonstelling zijn er foto’s, handschriften, boeken en krantenknipsels ook brieven te bezichtigen. Waaronder een prentbriefkaart aan Hella S. Haasse en de correspondentie die Springer voerde met Em. Querido’s Uitgeverij over het manuscript van de nooit gepubliceerde korte roman Kleine Arabieren. Ook Springers brief aan uitgeverij Stols/Barth over de roman Met stille trom, die, nadat hij al gezet was, door de schrijver werd ingetrokken. Dit boek zal uiteindelijk in januari 2012 alsnog verschijnen.

In1990  keerden F. Springer en zijn vrouw voor het VPRO-radioprogramma Passages, Passanten  terug naar de Baliemvallei in Nieuw Guinea, waar de auteur in 1958 met zijn vrouw woonde en werkte als aspirant controleur in dienst van het Nederlands Bestuur.
De vierdelige serie werd in 1990 uitgezonden. Deze serie en andere VPRO-radioprogramma’s met F. Springer zijn hier terug te beluisteren via het vpro radio archief.

In 2009 interviewden Alfred Schaffer en Victor Schiferli F. Springer voor het literaire tijdschrift Bunker Hill. www.tzum.info/2011/11/interview-f-springer-mag-de-lezer-geen-seconde-vervelen

 

Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 

De eerste maandag van de maand – Peter Zantingh
1 oktober 2014
Een mooi gestructureerde puzzel

Recensie door Vera ter Beest

Als zijn vriendin Sara het uitmaakt, trekt Boris bij zijn vader Nico in. Deze probeert hem op te beuren en stelt voor om samen naar Praag te gaan. Tijdens de reis blijkt dat de introverte mannen een geheim delen dat hun leven beheerst.

Boris Sonette is een man van weinig woorden.
Lees verder >
Voettocht naar het hart van het land – Jan Schuurman Hess
30 september 2014
Hoe hoop te houden in Absurdistan?

Recensie door Adri Altink

Het openbaar bestuur is het contact met de samenleving kwijt, niet alleen in het ‘verre’ Brussel, maar ook in de gemeenteraden.
Lees verder >
‘s Middags zwem ik in de Noordzee – Wim Brands
29 september 2014
Situaties waar je niet omheen kunt

Recensie door Maarten Buser

Wie Wim Brands' vorige dichtbundels heeft gelezen, zal verrast worden door 's Middags zwem ik in de Noordzee. Enerzijds doen de stijl en toon vertrouwd aan. Anderzijds verschilt deze achtste bundel op diverse vlakken van zijn directe voorganger Neem me mee, zei de hond (2010).
Lees verder >
Hartenvrouw – Su Tong
25 september 2014
Chinese hardheid in fijnbesnaarde verhalen

Recensie door Anky Mulders

Wie nieuwsgierig is naar hedendaagse Chinese auteurs zou de verhalenbundel Hartenvrouw van Su Tong uit 2013 eens ter hand kunnen nemen. Su Tong is geboren in 1963 en heeft de Culturele Revolutie (1966-1976) dus bewust meegemaakt. Hij komt uit een arm gezin.
Lees verder >
Gebed zonder eind – Asis Aynan
24 september 2014
Leven in twee culturen

Recensie door Vic Veldheer

De schrijver van Gebed zonder eind, Asis Aynan is in Nederland geboren uit Marokkaanse ouders. Toen zijn moeder in 1980 uit Marokko vertrok met haar vier zoons om zich te herenigen met zijn vader, was zij in verwachting van hem.
Lees verder >

Ontvang onze nieuwsbrief

Dit is de shortlist van de AKO Literatuurprijs 2014
28 september 2014

Literair Nieuws


Zes genomineerden voor de AKO Literatuurprijs 2014 zijn gekozen uit de 25 boeken die eerder deze maand bekend werd gemaakt.
Lees verder >
Oogst week 39
26 september 2014
door Menno Hartman

Wie is Jurgen Maas? Hij is een uitgever, een jonge uitgever in een tijd waarin zelfs sommige gevestigde uitgevers wat angstig naar de toekomst kijken, ‘De toekomst ligt achter ons’ hoorde ik vandaag nog een goede boekhandelaar zeggen. Niet voor Jurgen Maas. Zijn website meldt: ‘Uitgeverij Jurgen Maas is een nieuwe uitgeverij in Amsterdam, die zich zal richten op Nederlandse en vertaalde literatuur (proza en poëzie) en literaire en journalistieke non-fictie. Aandachtsgebieden zijn het Midden-Oosten, Noord-Afrika, en de multiculturele samenleving.’ Dat lijkt midden in de roos, deze tijden.
We bespraken recent al dit boek van Maas, nu kwam Firoozeh Farjadnia's  Postvogel binnen en we zullen ook dat boek voor u lezen en bespreken. 'Behalve een oude winkelier ziet niemand dat ze eigenlijk nog een kind is. Ze gelooft zelf ook dat ze net zo dapper en strijdlustig is als haar tante Lida. Die zit in het Iraanse verzet en wordt gezocht. Ik ben een dappere postvogel, herhaalt ze in zichzelf om haar angsten te bezweren. Vele jaren later loopt ze als gevluchte, jonge vrouw stage op een architectenbureau in Nederland. Haar begeleider volgt de opkomst van populistische politici op de voet.’

coverandorrakleinDe reeks klassieken van Schokland vinden wij bij Literair Nederland altijd indrukwekkend. Recent verscheen Andorra van de Zwitser Max Frisch opnieuw.  Max Frisch, de grote Frisch, die  boeiend blijft waar veel schrijvers uit zijn tijd toch langzaam wegzakken. Zijn Homo Faber, of Stiller blijven meesterwerken van de 20ste eeuw. Vertaling Adriaan Morriën.

normal_pac_9789044532609_cvrDe Geus publiceert deze week Jim Crace Oogst.  Helemaal nieuw voor mij. Onze vrienden van Cobra lazen het boek en zeggen erover: “Dit tijdeloze” verhaal, met ritmewisselingen en vakkundig ingebedde uitstappen naar het verleden, is oorspronkelijk geschreven in een Engels dat door een jambische cadans wordt voortgestuwd, met de occasionele alliteratie en assonantie. De taal is zeer rijk en zinnelijk concreet, maar ook van een Bijbelse soberheid en kracht. Jim Crace heeft met ‘Oogst’ een tot parabel gestileerde historische roman geschreven die in onze globaliserende wereld met zijn opgelegde “moderniteit” en zijn ongewilde migraties geen escapistische lectuur verdraagt.’ Tsjonge, nou maar hopen dat het ook nog een beetje een mooi boek is. Crace lijkt een boeiende figuur. De vertaling is van Regina Willemse.

22_04.inddAtlas Contact publiceerde Ben Lerners 2204 , Zijn debuut bespraken we al op Literair Nederland: Of Vertrek van station Atocha een ‘goed’ boek is, hangt dus af van de criteria die worden gesteld; de hoofdpersoon is weinig sympathiek, de verhaallijn weinig opwindend en de schrijfstijl weinig direct. Daarentegen biedt de roman voldoende: een poëtisch kijkje op Spanje, een fervent gefilosofeer en tal van thema’s ‘ter contemplatie’. Wederom in de lijn van Jerofejevs boek, is Vertrek van station Atocha zo af en toe eerder een prozagedicht dan een roman. Maar de verteller is gezegend met een heerlijke zelfspot.' De vertaler wordt op de website van de uitgever niet gereveleerd, maar is wellicht net als Lerners vorige boek in handen van Ronald Vlek.

 

 
De Nacht was weergaloos
25 september 2014
Dansen op de bodem van de nacht

Literair Nederland was erbij

Door Ingrid van der Graaf

Het hing gewoon in de lucht en  samen met de ruim tweeduizend bezoekers, die overigens niet allen om poëtische redenen de 32e Nacht van de Poëzie bezochten maar er wel door werden gestrikt, zouden wij beleven hoe de 32e Nacht van de Poëzie een succes werd.
Lees verder >
Hannah van Wieringen wint Academica Literatuurprijs 2014
19 september 2014

Literair Nieuws


De Academica Literatuurprijs 2014 is gewonnen door Hannah van Wieringen (1982) voor haar roman De kermis van Gravezuid (uitgeverij De Harmonie). Dat werd gisteravond bekend gemaakt. De Literatuurprijs werd uitgereikt in Theater Dilligentis in Den Haag.
Lees verder >
Oogst van de week 38
18 september 2014
door Carolien Lohmeijer

Zo vlak na de vakantie is misschien wel de mooiste tijd om reisboeken te lezen, al dan niet om ideeën op te doen en nieuwe plannen te maken.

Een onvoltooide reis is het boek dat de Britse reisschrijver Patrick Leigh Fermor altijd nog wilde schrijven, maar helaas overleed hij voordat hij het boek kon afmaken. Leigh Fermor maakte faam met zijn Een voettocht langs Rijn en Donau en Tussen wouden en water, het verslag van de voettocht die hij op 18-jarige leeftijd maakte van Hoek van Holland naar Constantinopel. Een onvoltooide reis is het laatste deel van de trilogie en begint waar Tussen wouden en water ophield; bij de IJzeren Poort, een kloofdal van de Donau bij de grens van Roemenië. Reisschrijver Colin Thubron en biograaf Artemis Cooper hebben zijn aantekeningen van deze laatste etappe bij elkaar gebracht en het verhaal af geschreven. Het resultaat is een indrukwekkende reis door Bulgarije en Roemenië naar de kusten van de Zwarte Zee.

Menno Hartman in Tirade over dit boek 'Dit reisboek van Leigh Fermor is rijk van taal en biedt ongelofelijk veel informatie over de achtergronden van de gebieden die hij bezoekt. Leigh Fermor schrijft niet te persoonlijk, blijft in zekere zin zelfs weg uit zijn boek,  maar weet zich slechts oor en oog te maken voor zijn lezers.'

Een onvoltooide reis, Patrick Leigh Fermor, Vertaling: Barbara de Lange, Uitgeverij Atlas/Contact, 368 pagina's, € 29,99

Adolf Hitler

Deze week werd bij het Goethe Institut in Amsterdam het eerste deel van een nieuwe, tweedelige biografie over Adolf Hitler gepresenteerd. Het is geschreven door de historicus Volker Ullrich (1943) die veel publicaties op zijn naam heeft staan over de Duitse geschiedenis en daar ook voor bekroond werd.

Het getuigt van lef om anno 2014 nog met een biografie over Hitler te komen, niet bepaald een onontgonnen onderwerp. Maar volgens de uitgeverij slaagt Ullrich 'er wonderwel in een nieuw, verrassend portret van de mens achter de 'Führer' te tekenen. Daarbij worden nu eens álle facetten van zijn persoonlijkheid belicht: zijn afstotelijke, maar ook zijn aantrekkelijke kanten, zijn vriendschappen en relaties met vrouwen, zijn complexen en destructieve drijfveren, en de onmiskenbare gaven en talenten die zijn opmars mogelijk maakten.'

De Duitse pers was lovend over dit boek. Opvallend is dat in veel commentaren de goede toegankelijke stijl van de auteur geprezen wordt, en zijn genuanceerde oordeel.
De Badische Zeitung heeft het over 'die Hitler-Biographie für die heutige Generation.'

Adolf Hitler, De jaren van opkomst 1889-1939, Volker Ullrich, Vertaling Jan Willem Bos, Uitgeverij De Arbeiderspers, € 49,95

Maar mooie romans zijn ook niet te versmaden:

aurore
Zoals bijvoorbeeld Aurore, de nieuwe roman van Marco Kamphuis, die binnenkort bij uitgeverij Wereldbibliotheek verschijnt. Het verhaal van deze roman wijkt in alles af van wat Kamphuis eerder schreef, en doet in eerste instantie enigszins denken aan Parfum van Süskind. 'Kamphuis overspeelt nooit zijn hand' schreef Trouw over een van zijn vorige boeken. Dat belooft dus wat!

Aurore, Marco Kamphuis, uitgeverij Wereldbibliotheek, 160 pagina's, € 17,95

En van Bernard Schlink verschijnt er ook weer een nieuwe titel. De vrouw op de trap gaat over het geluk van een liefde die weet dat ze eindig is.'
Op 29 september organiseert BorderKitchen een interview met Bernhard Schlink. Interviewer: Michel Krielaars, voertaal Duits. De vrouw op de trap'

De vrouw op de trap, Bernard Schlink, uitgeverij Cossee, Vertaald door Gerda Meijerink, 288 pagina's, € 19,90