In memoriam F. Springer (1932-2011)

28 november 2011

Door: Ingrid van der Graaf

‘Hij hoopte dat ik een beetje zou kunnen slapen en hem dan wou laten weten wanneer ik wenste te vertrekken, opdat de ambassade kon helpen met het bemachtigen van een plaats in een vliegtuig naar Europa – altijd een gecompliceerd werkje in Luanda. Ik zwaaide hem weg, gehaast, want mijn werk wachtte. Er was nog veel te schrijven. De hele nacht zou ik doorwerken als dat moest. (…) Ik voelde hoe João in de deur mijn handelingen observeerde. Ik zei dat hij naar bed kon gaan. Hij wenste mij goedenacht.
Het nieuwe, blanke blad van mijn orderboek zag er bijna verleidelijk uit. (…) Ik schreef. Steeds sneller schreef ik, want alles moest worden vastgelegd voordat er iemand binnenkwam om te beweren dat Pauline, King Veldermand en ikzelf nooit hadden bestaan.’ (Uit: Quissama. Een relaas)

Met bovenstaande fragment eindigt de roman Quissama. Een relaas (1985) en is veelzeggend over hoe de verhoudingen lagen tussen die van de schrijver F. Springer en zijn bestaan als de diplomaat Carel Jan Schneider. In een interview met Arjan Peters voor de Volkskrant in 2010 zei Springer: ‘Het moet altijd met mijn eigen ervaringen te maken hebben’. Schneider was in 1979  diplomaat in Teheran toen de Sjah van Perzië het veld moest ruimen voor ayatollah Khomeini. Over deze omwenteling schreef Springer de roman Teheran, een zwanezang. Daarin beschrijft hij  hoe het kon gebeuren dat de islamitische revolutie het moderne Perzië zo snel kon veroveren. Het boek werd een van zijn bekendste werken. Voor Bougainville ontving hij in 1982 de F. Borderwijkprijs waarna de belangstelling voor al zijn werk gestaag toenam. Het grote publiek veroverde hij in 1990 met het Boekenweekgeschenk Sterremeer. Het boek Bandoeng-Bandung is een neerslag van zijn jeugdherinneringen in Nederlands- Indië in de lijn van Jeroen Brouwers, Hella Haasse en Rudy Kousbroek.

F. Springer overleed op 79 jarige leeftijd op 7 november jongstleden. Een belangrijk schrijver die in de kantlijn van de literatuur sterk aanwezig was maar nooit helemaal tot de voorgrond doordrong. Daar was hij de man ook niet naar. Hij hield het liefst een prettige afstand tussen de gebeurtenissen waarover hij verhaalde en zichzelf. Springer, van beroep diplomaat, was geboren in Batavia (1932) onder de naam Carel Jan Schneider (broer van de acteur Erik Schneider). Als diplomaat kom je in aanraking met gebeurtenissen die geschiedenis maken en dat heeft Springer altijd goed weten te benutten. Diplomaat is overigens een mooi beroep om schrijver te kunnen zijn. Zijn sporen als diplomaat verdiende hij onder andere in Bangladesh, Iran, Angola, New York en de voormalige DDR. Springer debuteerde in 1962 met de verhalenbundel Bericht uit Hollandia.  Na zijn pensionering in 1989, werd hij fulltime schrijver. Zijn werk werd gekenmerkt door zijn heldere, nuchtere stijl waar de onderhuidse humor altijd voelbaar was.

Andere belangrijke boeken van F. Springer zijn: Schimmen rond de Parula (1966), De gladde paal van de macht (1969), Tabee, New York (1974), Zaken overzee (1977), Bougainville. Een gedenkschrift (1981), Quissama. Een relaas (1985), Teheran, een zwanenzang (1992) en Kandy. Een terugtocht (1998). In 1995 werd zijn oeuvre bekroond met de Constantijn Huygensprijs.

In januari 2012 brengt biograaf Liesbeth Dolk Vindplaatsen – De Indische jaren van F. Springer (een panorama van de laatste jaren van Nederland in ‘Indië’ in foto’s, brieven en gesprekken) uit bij Querido. Dolk werkt ondertussen aan een biografie van de schrijver waarvan nog niet bekend is wanneer deze uitkomt.

Het Letterkundig Museum in Den Haag wijdt op dit moment een tentoonstelling aan F. Springer. Tijdens de tentoonstelling zijn er foto’s, handschriften, boeken en krantenknipsels ook brieven te bezichtigen. Waaronder een prentbriefkaart aan Hella S. Haasse en de correspondentie die Springer voerde met Em. Querido’s Uitgeverij over het manuscript van de nooit gepubliceerde korte roman Kleine Arabieren. Ook Springers brief aan uitgeverij Stols/Barth over de roman Met stille trom, die, nadat hij al gezet was, door de schrijver werd ingetrokken. Dit boek zal uiteindelijk in januari 2012 alsnog verschijnen.

In1990  keerden F. Springer en zijn vrouw voor het VPRO-radioprogramma Passages, Passanten  terug naar de Baliemvallei in Nieuw Guinea, waar de auteur in 1958 met zijn vrouw woonde en werkte als aspirant controleur in dienst van het Nederlands Bestuur.
De vierdelige serie werd in 1990 uitgezonden. Deze serie en andere VPRO-radioprogramma’s met F. Springer zijn hier terug te beluisteren via het vpro radio archief.

In 2009 interviewden Alfred Schaffer en Victor Schiferli F. Springer voor het literaire tijdschrift Bunker Hill. www.tzum.info/2011/11/interview-f-springer-mag-de-lezer-geen-seconde-vervelen

 

Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 

Klimtol – Etienne van Heerden
22 oktober 2014
Loop de loop, sjie-joep, sjie-joep

Recensie door Evert Woutersen

De Haarlemsche Courant schreef in 1906 over Van oude menschen. De Dingen die voorbijgaan: ‘Couperus' nieuwe roman is het 'boek van wroeging'. Zestig jaar geleden heeft Takma den man zijner minnares vermoord, daartoe gedreven door het aansporen der vrouw.
Lees verder >
De vrouw op de trap – Bernard Schlink
21 oktober 2014
Betoverend mooi.

Recensie door Angèle van Baalen

‘Ik wilde mijn oude leven niet meer. Ik had me verheugd op een nieuw leven. Ik had gedaan alsof het een leven met haar zou zijn.
Lees verder >
Roxy – Esther Gerritsen 
20 oktober 2014
Gerritsen speelt virtuoos met flashbacks 

Recensie door Thomas van Lier 

Hoe reageer je als je hoort dat je man is omgekomen bij een auto-ongeluk? De zevenentwintigjarige Roxy, hoofdpersoon uit de gelijknamige roman van Esther Gerritsen, verneemt het nieuws gelaten.
Lees verder >
Ik voel me verf (portretten, stadsdichters, gedichten) – Joost Bataille
16 oktober 2014
 Ontmoeting in foto en gedicht


Recensie door Ingrid van der Graaf

In het herfstnummer van poëzietijdschrift Awater merkt Jeroen Kan (voormalig presentator van VPRO's De Avonden ) op dat het in een interview met een dichter steeds meer gaat over het leven van de dichter, dan over zijn werk.
Lees verder >
Het huis met de blinde serre – Herbjørg Wassmo
14 oktober 2014
Vluchten in je fantasie

Recensie door Sunny Jansen

De Noorse schrijfster Herbjørg Wassmo (1942) debuteerde in 1972 met de dichtbundel Vingeslag. In 1981 brak ze met de Tora-trilogie door als auteur. Inmiddels heeft Wassmo ruim een dozijn boeken op haar naam staan die in verschillende landen bestsellers werden.
Lees verder >

Ontvang onze nieuwsbrief

Stof #6 – De Eerste Wereldoorlog
23 oktober 2014
Agenda

STOF is een maandelijks themaprogramma in theater Oostblok te Amsterdam. Komende vrijdag en zaterdag is er een programma rond het thema ‘De Eerste Wereldoorlog’.

Patrick Dassen, schrijver van Sprong in het Duister is komende vrijdag te gast in theater Oostblok.
Lees verder >
Eerste Nacht van de Pulp te Amsterdam
22 oktober 2014
Agenda

Op de eerste zondag van november maakt een nieuwe ‘literaire’ nacht zijn debuut: de Nacht van de Pulp. Johannes van der Sluis (medewerker Tzum) organiseert de Nacht. De schrijver Anton Valens, auteur van onder andere Het boek ont, is al bereid gevonden om een eerste Pulp-verhaal te schrijven en aldaar voor te lezen.
Lees verder >
Oogst van de week 42
16 oktober 2014
door Carolien Lohmeijer

I.B. Singer vond vertalen het grootste probleem van de literatuur. Vervolgens bracht hij in  de Engelse vertaling van zijn in het Jiddisch geschreven boeken, tal van aanpassingen en verbeteringen aan die zijn werk volgens hem beter maakten dan het origineel.

'Maar' schrijft Salomon Kroonenberg in eerste hoofdstuk van zijn nieuwe boek De binnenplaats van Babel, 'wat heeft het voor zin dat de mensen verschillende talen spreken? Als je eenmaal met veel moeite een nieuwe taal hebt geleerd en je begint te verstaan wat de mensen zeggen, dan hoor je precies dezelfde dingen als in je eigen taal. ‘Ik hou van je.’ ‘Hoepel op, het is voorbij.’ ‘Ik heb honger, ik wil een boterham.’ ‘Ik ben gisteren naar de kapper geweest, mooi hè!’ Het heeft toch helemaal geen zin om daar verschillende talen voor te gebruiken? Het maakt het onderling verstaan alleen maar moeilijker. Al die schitterende boeken die eerst vertaald moeten worden voor je ze kunt lezen.'
Salomon Kroonenberg (1947) is emeritus hoogleraar geologie aan de TU Delft, maar  is altijd gefascineerd geweest door taal en is ook getalenteerd op dit vlak. Hij gaat in dit boek op zoek naar de oorsprong van onze veeltaligheid. De held van het boek is zijn grootvader die maar liefst veertien talen sprak.
De binnenplaats van Babel, Salomon Kroonenberg, Uitgeverij Atlas Contact, 352 pagina's, € 21,99

Als deze rubriek zou gaan over aantrekkelijke omslagen i.p.v. over de boeken die wij gaan bespreken, dan stond Albrecht en wij in de hoogste regionen. Maar Albrecht en wij heeft meer te bieden dan alleen een mooi omslag.9789059365230_160-2

Albrecht en wij is een roman over stier Albrecht die de laatste van zijn soort blijkt. Dierentuindirecteur en neushoornspecialiste verschillen van mening over het lot van Albrecht. Humor en wrange realiteit komen samen in dit romandebuut. Van Oord verkent het huidige maatschappelijke klimaat. Hoe slechter het gaat met Albrecht, hoe prangender de vraag wordt of zijn redding alle middelen heiligt, maar vooral: wat zijn die middelen dan?
Lodewijk van Oord (1977) debuteerde met gedichten in De Revisor en publiceerde verhalen, essays en opiniestukken in verschillende dagbladen en literaire tijdschriften. Hij werd regelmatig genomineerd voor literaire prijzen.
Albrecht en wij, Lodewijk van Oord, Uitgeverij Cossee, 256 pagina's, € 18,90

David Grossman, György Konrád, Breyten Breytenbach, Carlos Ruiz Zafón, Toni Morrison Bauer maakt vriendenen Václav Havel, John Irving, Herta Müller, Richard Russo, Graham Swift, Joseph O’Connor en Carlos Ruiz Záfon. Niet de minsten! Guus Bauer heeft ze allemaal geïnterviewd. Maar Bauer schrijft zelf ook. Romans, maar ook artikelen voor kranten, bladen en websites, waaronder Tzum.

Sinds Bauer zich bij Tzum meldde en aangaf te willen schrijven over 'Lezers, Jury’s van prijzen, Nederlandse schrijvers van rond de Veertig, Wereldschrijvers, Journalisten, Hoofdredacteuren van boekenkaternen [en] Literaire vrienden', verschijnen daar (bijna) elke zondag zijn columns die een blik achter de schermen van de Nederlandse literaire wereld bieden.
Die columns zijn nu gebundeld in Bauer maakt vrienden, Uitgeverij Hoogland & Van Klaveren, Prijs € 14,50, 180 bladzijden

De nieuwe roman van Barney Agerbeek, Njai Inem gaat over een ‘njai’: een inheemse vrouw die in Nederlands-Indië gedwongen werd samen te leven met een Europese man.
Njai Inem

'Met gevoel voor verhoudingen in de koloniale wereld weet Barney Agerbeek in Njai Inem tot in detail de omstandigheden te treffen, waarin een willekeurige njai omstreeks 1930 op een Sumatraanse plantage moet hebben verkeerd. Agerbeek nodigt de lezer uit om door de ogen van twee zeer diverse personages het schrijnende bestaan te doorvoelen van een ‘contractkoelie’. Het verhaal van de njai is doordrenkt met de geest van Midden-Java en geeft een overtuigend beeld van de ontreddering en het isolement van Inem, een sterke maar door het lot geknevelde vrouw.'

Barney Agerbeek (1948) werd in Nederlands-Indië geboren en kwam vier jaar later met zijn ouders naar Nederland. Zijn romandebuut Schaduw van schijn kwam in 2013 uit bij Uitgeverij In de Knipscheer. Hij is auteur van twee dichtbundels, Opzij van mensen (2003) en Elke dag is zondag (2005), en monografieën over Floris Meydam en Nelson Carrilho. Ook schreef hij voor literaire tijdschriften als Nynade, Indische Letteren, Extaze en Avier.

Njai Inem, Kroniek van een steen, Barney Agerbeek, Uitgeverij In de Knipscheer, 176 pagina's, € 17,50
Deadline 6e editie Turing Gedichtenwedstrijd nadert
14 oktober 2014
Literair nieuws

Tot 15 november middernacht kunnen weer duizenden dichters uit Nederland en Vlaanderen kans maken op de hoofdprijs van € 10.000. Iedereen kan winnen, beoordeling geschiedt op basis van anonimiteit.
Lees verder >
Wintertuinfestival 2014 – Literatuur ontmoet muziek
13 oktober 2014
Agenda

Van 27 tot en met 30 november vindt het Wintertuinfestival plaats op diverse locaties in Nijmegen.

'Poëzie moet bezongen worden! Zoals muziek een meeslepend verhaal kan vertellen, moet tekst kunnen swingen. Literatuur heeft ritme nodig en muzikaliteit', aldus de organisatie van het Wintertuinfestival.
Lees verder >