Lont – Franz Josef Degenhardt

14 november 2011

Dit voorjaar verscheen het eerste deel van de reeks Kritische Klassieken bij uitgeverij Schokland. Dat was De sfinx van Spanje van Albert Helman, in mei 2011 hier op Literair Nederland gerecenseerd door Machiel Jansen.

Het uitbrengen van deze reeks is een bewonderenswaardig initiatief. Uitgeverij Schokland geeft boeken uit die zoals zij zelf zeggen ‘versmaad, verboden, verguisd, verbrand of inmiddels vergeten zijn, niet meer worden uitgegeven, niet of moeilijk meer verkrijgbaar zijn of zelfs nog nooit in het Nederlands vertaald.’

Onlangs verscheen het tweede deel in de reeks. Het betreft het boek Lont van Franz Josef Degenhardt. Dit debuut uit 1973 was indertijd in Duitsland een grote verrassing omdat Degenhardt in de toenmalige Bondsrepubliek vooral bekend was als componist en zanger van steeds maatschappijkritischer wordende liedjes. Ter gelegenheid van zijn 80e verjaardag in december, wordt in Duitsland zijn Verzameld Werk uitgebracht. Helaas mag hij het allemaal zelf niet meer meemaken, vandaag, 14 november 2011, is hij overleden.

De roman is de ballade van Fänä Spormann en zijn dertien- en veertienjarige kameraden uit het Ruhrgebied. Terwijl hun vaders zijn gesneuveld, omgebracht of in het concentratiekamp zitten, groeien ze op in hun grauwe fabriekswijk, tussen bestorven en onbestorven weduwen, dwangarbeiders, vluchtelingen en verzetsstrijders. Ze verrichten koeriersdiensten voor de Ondergrondse, maar wat begint als een spannend spel verandert langzamerhand in serieuze verzetsdaden. Zo helpen ze een Engelse piloot en een joodse pianiste onderduiken, smokkelen ze wapens en blazen ze een fouragewagon van de Wehrmacht op in de veronderstelling dat die vol zit met levensmiddelen. De verbazing is dan ook groot als blijkt dat ze zeshonderd liter wijn hebben buitgemaakt.

Over de Tweede Wereldoorlog en het Hitler-regime zijn – ook in het naoorlogse Duitsland – talloze romans en verhalen geschreven. In Lont laat Degenhardt ons zien dat er ook in Duitsland (en wel in andere milieus dan dat van de aristocratische graaf Von Stauffenberg) tenminste een gedeeltelijk bewustzijn van het ware karakter van het nazi-regime bestond en dat een klein aantal arbeiders daaruit concrete conclusies heeft getrokken en daadwerkelijk verzet pleegde. Lont is daarmee een opmerkelijke roman over het Duitse verzet tegen de nazi’s, geschreven vanuit het al even opmerkelijke perspectief van beginnende pubers die al vroeg volwassen moeten worden. Daarmee is Lont zeker niet het zoveelste boek over de Tweede Wereldoorlog. Want als er over kinderen uit die tijd wordt geschreven, gebeurt dat meestal vanuit de slachtofferrol. Ook bij Degenhardt zijn de kinderen (en uiteraard ook de rest van de gezinnen) slachtoffer, maar het verschil is dat zij handelend reageren.

Gerrit Bussink, vertaler van onder meer Peter Handke, Botho Strauss en Hans Magnus Enzensberger, heeft voor deze uitgave zijn eerdere vertaling uit 1973 herzien. Ook schreef hij een geactualiseerd nawoord dat op website van uitgeverij Schokland is te lezen.

 

Lont

Auteur: Franz Josef Degenhardt
Vertaald door: Gerrit Bussink
Verschenen bij: Uitgeverij Schokland
Aantal pagina’s: 192
Prijs:  € 23,90

Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 

Wij zullen aan God gelijk zijn en voor eeuwig bestaan – Wessel te Gussinklo
21 april 2015
Op weg naar het eeuwige licht

Recensie door Evert Woutersen

Wij zullen aan God gelijk zijn en voor eeuwig bestaan is een essay van 357 bladzijden. De titel verwijst naar een citaat uit Genesis dat als eerste motto (van drie) fungeert : ‘Wij zullen een toren bouwen die tot in de hemel reikt en aan God gelijk zijn, en voor eeuwig bestaan.
Lees verder >
Preludes voor Memnon – Conrad Aiken
17 april 2015
De fluistering van tijd tegen ruimte

Poezierecensie door André van Dijk

Wie de biografie van Conrad Aiken (Georgia, 1889-1973) kent, leest Preludes voor Memnon met meer helderheid. Aikens levensloop is vanaf het prille begin verweven met zijn poëzie.
Lees verder >
Opzichtige stilte – Leonard Nolens
16 april 2015
Precisiewerk van een chaoot

Poëzierecensie door Reinder Storm

Leonard Nolens publiceerde in ruim veertig jaar meer dan dertig dichtbundels en enkele dagboeken. Hij verwierf drie oeuvreprijzen, waaronder de Prijs der Nederlandse Letteren 2012. Nolens’ lyrische en persoonlijke gedichten hebben hun weg naar een groot publiek gevonden.
Lees verder >
De schaduw van de grote broer – Laura Starink
15 april 2015
Tussen Oost en West

Recensie door Els van Swol

Terwijl journaliste en Slaviste Laura Starink bezig was aan een boek over de verwerking van de Tweede Wereldoorlog in Letland, Rusland, Polen en Oekraïne, werd ze ingehaald door de actualiteit die ze omschrijft als: ‘De ideologische wedergeboorte van een nationalistisch, orthodox, anti-Amerikaans Russis
Lees verder >
Schrijven als een ander – Maarten Steenmeijer
14 april 2015
 ‘Ga er maar aan staan’

Recensie door Lodewijk Brunt

Wie literaire teksten vertaalt, moet van alle markten thuis zijn, een Jack of all trades . pardon: Manusje van alles.
Lees verder >

Ontvang onze nieuwsbrief

Shortlist Bob den Uylprijs 2015
20 april 2015
Literair nieuws

Vijf titels zijn genomineerd voor het beste literaire en/of journalistieke reisboek van 2014:

Gerbert van der Aa – Terug naar Timboektoe (AtlasContact), Michel Krielaars – Het brilletje van Tsjechov (AtlasContact), Koert Lindijer – De vloek van de Nijl (AtlasContact), Peter Vermeersch – Ex (De Bezige Bij), Pieter Waterdrinker
Lees verder >
Granta – Another way of seeing, reactie op de NRC bespreking
20 april 2015
Soms schiet een krantenartikel in een verkeerd keelgat. Dat van Toef Jaeger bijvoorbeeld in NRC- Handelsblad over Indiase literatuur. Kun je je er zo makkelijk van afmaken als Jaeger deed?  Lodewijk Brunt vindt van niet.


Zojuist verscheen een speciaal Indianummer van het onvolprezen Granta, tijdschrift voor nieuwe literatuur: Another Way of Seeing.
Lees verder >
Oogst week 16
16 april 2015
Door Ingrid van der Graaf

Een debuut, literair tijdschrift, korte verhalenbundel, oorlogsroman en een familieverhaal liggen ten burele klaar om gerecenseerd te worden.

Jonathan Gibbs (1972) recenseerde voor onder meer The Independent en The Daily Telegraph. Hij schreef eerder al verhalen en nu debuteert hij als romanschrijver met Randall. Over de kunstenaar Randall, een rasechte provocateur die pers en publiek bespeelt, daar stinkend rijk van wordt en de internationale kunstscene op zijn kop zet. Een Damien Hirst zou er wel eens bij in de schaduw kunnen vallen. Het verhaal over Randall wordt jaren na zijn overlijden verteld door zijn beste vriend Vincent, die de opdracht heeft om Randalls laatste – en grootste – daad uit te voeren. Hij doet dit samen met Justine, de weduwe van Randall. Ook postuum zal Randall erin slagen relaties onder druk te zetten en over zijn graf heen de kunstwereld te bespelen. Uitgegeven bij Podium, Vertaald door Lidwien Biekman, 368 blz, € 22,50.

images De Australische poet Les Murray is dit jaar eregast van literair tijdschrift Liter. Dit houdt in dat onder begeleiding van zijn vertaler Maarten Elzinga er gedurende dit jaar nieuwe gedichten van Murray opgenomen worden die nog nergens anders verschenen zijn. In dit nummer dan ook een inleiding over de persoon en dichter Murray door Maarten Elzinga en maar liefst acht nieuwe gedichten. Benedictijner monnik en publicist Frans Berkelmans, bezingt de Mankes-cyclus Gerichte gedichten van Willem Jan Otten. Drie gedichten van Literair Nederland recensent Maarten Buser, die inmiddels aan zijn debuutbundel werkt. Een nog niet eerder vertaald verhaal van C.S. Lewis, Namaakwereld en de gedichten serie Kaddisj van Jane Leusink. Liter is te vinden in de betere boekhandel of te bestellen via www.leesliter.nl.

9789025445256-huil-maar-ik-wens-je-uitstel-toe-m-LQ-fZijn debuut Er gebeurde o.a. niets (2012) was een roman in korte verhalen die genomineerd werd voor de Academica Literatuurprijs. Daarna schreef Joubert Pignon (1978) een theaterstuk en reportages en verhalen voor verschillende (literaire) bladen. Huil maar, ik wens je uitstel toe, is een bundeling korte verhalen ( soms van maar tien regels) die in hoe ze samengebracht zijn, elkaar versterken in zeggingskracht. Hier thuis heeft een stel pubers zich er een heel weekend mee vermaakt door elkaar er uit voor te lezen en zich daarbij te verbazen over de beschreven gebeurtenissen of halverwege een verhaal hikkend van de lach over de bank te rollen. Ze hebben zich er kortom uitermate mee vermaakt. Als dat geen aanbeveling is. Uitgegeven bij Atlas/Contact, 192 blz, € 22,99.

Basis CMYKDe Zweedse Steve Sem - Sandberg is auteur en criticus en schreef met De kinderen van Spiegelgrund de aangrijpende geschiedenis van de moord door de nazi’s op gehandicapte en sociaal onaangepaste kinderen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het verhaal wordt verteld aan de hand van het fictieve personage Adrian Ziegler. Als tienjarig kind belandt hij in Spiegelgrund, een voormalig psychiatrisch ziekenhuis dat dienst doet als kindertehuis. Verder is de roman samengesteld uit getuigenissen van overlevenden: de daders in deze roman worden met naam en toenaam genoemd. Zoals hoofdverpleegster Anna Katschenka, die haar taken uitvoert zonder kritische vragen te stellen en na de oorlog veroordeeld werd voor doodslag. Uitgegeven bij Ambo/Anthos, vertaald door Geri de Boer, 504 blz, € 24,99.

1427899907Hoe beklemmend familie kan zijn. In de vijfde roman van Marieke Groen droomt Amber over ontsnappen. Hoe ze aan brand, explosies en gifslangen ontsnapt, maar vooral aan haar familie. Ontsnappen aan haar moeder die met ter dood veroordeelde gevangenen in Amerika correspondeert, en haar vader, wiens kalmte ze meer vreest dan zijn drift. Het huis van oma en opa is haar toevluchtsoord. Tot opa overlijdt, dan verandert alles. De familie Klein lijkt bijna een gewoon gezin. Maar lang zal dat niet duren, weet Amber, dat doet het nooit. Een roman over dreiging die van binnenuit komt en een meisje dat alle aangrijpt om eraan te ontsnappen. De VPRO gids zei over haar: 'Marieke Groen is zo'n talent in de marge dat al langer een doorbraak verdient (...).' Uitgegeven bij Thomas Rap, 256 blz, € 18,90.
Willem Elsschot-editie van Waumans & Victoria’s in de Brakke grond
13 april 2015
Agenda / wo. 22 april / Vlaams Cultuurhuis de Brakke Grond / Amsterdam

Waumans & Victoria’s voeren een Internationaal Literair Variété Spektakel waarin ze al eerder de klassieke schrijver Paul van Ostaijnen opvoerden. Deze keer staat hun literaire show in het teken van Willem Elsschot (1882-1960).
Lees verder >
Literair Salon Saffier – Ida Gerhardt
12 april 2015
Agenda / zo. 19 april / Salon Saffier / Utrecht / Mieke Koenen over Ida Gerhardt

Mieke Koenen schreef Dwars tegen de keer, de biografie van Ida Gerhardt. Koenen geeft een kijkje in de keuken van een biografieschrijver door te vertellen hoe zij als een schatgraver op zoek ging naar archiefstukken, brieven en andere materialen uit het leven van Gerhardt.
Lees verder >