Lont – Franz Josef Degenhardt

14 november 2011

Dit voorjaar verscheen het eerste deel van de reeks Kritische Klassieken bij uitgeverij Schokland. Dat was De sfinx van Spanje van Albert Helman, in mei 2011 hier op Literair Nederland gerecenseerd door Machiel Jansen.

Het uitbrengen van deze reeks is een bewonderenswaardig initiatief. Uitgeverij Schokland geeft boeken uit die zoals zij zelf zeggen ‘versmaad, verboden, verguisd, verbrand of inmiddels vergeten zijn, niet meer worden uitgegeven, niet of moeilijk meer verkrijgbaar zijn of zelfs nog nooit in het Nederlands vertaald.’

Onlangs verscheen het tweede deel in de reeks. Het betreft het boek Lont van Franz Josef Degenhardt. Dit debuut uit 1973 was indertijd in Duitsland een grote verrassing omdat Degenhardt in de toenmalige Bondsrepubliek vooral bekend was als componist en zanger van steeds maatschappijkritischer wordende liedjes. Ter gelegenheid van zijn 80e verjaardag in december, wordt in Duitsland zijn Verzameld Werk uitgebracht. Helaas mag hij het allemaal zelf niet meer meemaken, vandaag, 14 november 2011, is hij overleden.

De roman is de ballade van Fänä Spormann en zijn dertien- en veertienjarige kameraden uit het Ruhrgebied. Terwijl hun vaders zijn gesneuveld, omgebracht of in het concentratiekamp zitten, groeien ze op in hun grauwe fabriekswijk, tussen bestorven en onbestorven weduwen, dwangarbeiders, vluchtelingen en verzetsstrijders. Ze verrichten koeriersdiensten voor de Ondergrondse, maar wat begint als een spannend spel verandert langzamerhand in serieuze verzetsdaden. Zo helpen ze een Engelse piloot en een joodse pianiste onderduiken, smokkelen ze wapens en blazen ze een fouragewagon van de Wehrmacht op in de veronderstelling dat die vol zit met levensmiddelen. De verbazing is dan ook groot als blijkt dat ze zeshonderd liter wijn hebben buitgemaakt.

Over de Tweede Wereldoorlog en het Hitler-regime zijn – ook in het naoorlogse Duitsland – talloze romans en verhalen geschreven. In Lont laat Degenhardt ons zien dat er ook in Duitsland (en wel in andere milieus dan dat van de aristocratische graaf Von Stauffenberg) tenminste een gedeeltelijk bewustzijn van het ware karakter van het nazi-regime bestond en dat een klein aantal arbeiders daaruit concrete conclusies heeft getrokken en daadwerkelijk verzet pleegde. Lont is daarmee een opmerkelijke roman over het Duitse verzet tegen de nazi’s, geschreven vanuit het al even opmerkelijke perspectief van beginnende pubers die al vroeg volwassen moeten worden. Daarmee is Lont zeker niet het zoveelste boek over de Tweede Wereldoorlog. Want als er over kinderen uit die tijd wordt geschreven, gebeurt dat meestal vanuit de slachtofferrol. Ook bij Degenhardt zijn de kinderen (en uiteraard ook de rest van de gezinnen) slachtoffer, maar het verschil is dat zij handelend reageren.

Gerrit Bussink, vertaler van onder meer Peter Handke, Botho Strauss en Hans Magnus Enzensberger, heeft voor deze uitgave zijn eerdere vertaling uit 1973 herzien. Ook schreef hij een geactualiseerd nawoord dat op website van uitgeverij Schokland is te lezen.

 

Lont

Auteur: Franz Josef Degenhardt
Vertaald door: Gerrit Bussink
Verschenen bij: Uitgeverij Schokland
Aantal pagina’s: 192
Prijs:  € 23,90

Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 

Anthony Doerr 282 x 200
Nachtwegen – Gajto Gazdanov
5 maart 2015
'Sombere poëzie van menselijke kadavers'

Recensie door André van Dijk

Langs verschillende wegen kwamen de uitgeverijen Lebowski en Cossee in 2013 erachter dat ze bezig waren hetzelfde boek vertaald en uitgegeven te krijgen.
Lees verder >
Wachtkamers – Saskia Stehouwer
4 maart 2015
Slierten familie uit je ogen wrijven

Poëzierecensie door Teunis Bunt

Het duurt even voor je vat krijgt op de poëzie van Saskia Stehouwer. Misschien omdat de aandacht meer door een deel dan door het geheel wordt getrokken: de strofe in plaats van het gedicht, het gedicht in plaats van de afdeling of de hele bundel.
Lees verder >
Het fregat Pallada – I.A. Gontsjarov
3 maart 2015
De charme van langdradigheid 

Recensie door Evert Woutersen

Ruim 160 jaar terug in de tijd. Ivan Alexandrovitsj Gontsjarov  (1812-1891) bereidt zich in de zomer van 1852 voor op een lange reis met het Russische fregatschip Pallada.
Lees verder >
Uitval – Fleur Bourgonje
2 maart 2015
Wat is herinnering en wat is verbeelding?  

Recensie door Sunny Jansen

In Uitval van Fleur Bourgonje (1946) kijkt een schrijfster, van ergens achter in de zestig, terug op haar leven. Zij heeft net haar manuscript ingeleverd bij haar uitgever. Op het Museumplein moet ze zich vastgrijpen aan een lantaarnpaal.
Lees verder >
Ik vind het best – Per Petterson
26 februari 2015
Rake klappen

Recensie door Eeke Riegen

Ik vind het best is één van de eerste boeken van Per Petterson (Oslo, 1962). Hij schreef het in 1992. Pas onlangs werd het vertaald in het Nederlands. Andere bekende boeken van hem zijn Twee wegen en Paarden stelen.

Centraal in dit boek staat de verdrietige jeugd van Audun.
Lees verder >

Ontvang onze nieuwsbrief

Oogst week 10
5 maart 2015
Door Ingrid van der Graaf

Nederlands classica Marietje D'Hane Scheltema (1932) vertaalde de liefdesgedichten van Publius Ovidius Naso. Ovidius leefde van 43 jaar voor Christus tot 17 jaar na Christus en was één van de grootste dichters uit zijn tijd. Als dichter van liefdespoëzie verwierf hij  grote bekendheid in Rome. Samen met Vergilius en Horatius wordt hij beschouwd als de canonieke dichters van de Latijnse literatuur. Ovidius' poëzie kent een speels en vernieuwend karakter ten aanzien van traditionele verhalen en genres. Eén van zijn bekendste werken is Amores, een verzameling elegieën. Liefde is verlangen en verleiden, maar ook ruzie en ontrouw. In Ovidius' liefdesgedichten passeert een breed scala aan onderwerpen de revue. Angstige en boze gedichten worden afgewisseld met idyllische momenten en tragikomische scènes zoals die waarin Corinna haar pas geverfde haar verliest. Marietje D'Hane - Scheltema publiceerde in 2013 Alles altijd anders, Over Ovidius waarvan hier een in prachtige metaforen (gelijk Ovidius) beschreven  recensie van Machiel Jansen. Amores, liefde gedichten / Ovidius, 160 blz., € 17,50 bij Athenaeum - Polak & Van Gennep.

 

  9789045027869-rock-n-roll-voorbij-de-midlifecrisis-l-LQ-fIs muziek tijdloos? In de jaren zestig zorgde rock -'n-roll voor een revolutie in de bestaande orde. Vandaar dat Jan Donkers (1943) in 1969 zijn laatste stuk schreef over muziek: hij dacht dat hij er te oud voor werd. Maar hij kon het niet laten en in 1979 schreef hij weer zijn laatste stuk over muziek. En in 2000 besloot hij dat het voor de laatste keer was dat hij een muziekfestival zou presenteren. Net als in 2010. Als Jan Donkers zeventig is (2013) begint hij een radioprogramma op kxRadio waarin hij platen draait van bandjes waarin zijn kleinkinderen hadden kunnen spelen. Donkers ontdekte 'aan den lijve' dat  muziek tijdloos is.
In Kabaal en sentiment vertelt Donkers over zijn lange, bijzondere reis: via de muzikanten die hij sprak, de reizen die hij maakte, culminerend in nota bene een cruise. Hoe dat mogelijk is, begrijpt Donkers nog steeds niet: ouder hoeft niet per se wijzer te betekenen. Rock 'n roll, voorbij de midlifecrisis/Jan Donkers, 256 blz., € 19,99, uitg. Atlas-Contact.
9200000036222453In haar lichaam besloten is de nieuwste roman van de Canadese schrijfster An-Marie Macdonald. Een meeslepend en duister verhaal over modern moederschap. Haar vorige romanLaten wij aanbidden werd internationaal, een bestseller. In haar lichaam besloten gaat over de schrijfster van young adult-boeken. Mary Rose MacKinnon. Zij heeft genoeg verdiend om een poos thuis bij haar kinderen te blijven. Haar partner Hilary, is theaterregisseur. Mary Rose doet haar best het huishouden en haar gezin door te koken, poetsen en tuinieren in balans te houden. Maar de muren komen op haar af. In haar lichaam lang vergeten symptomen op. Als kind was ze veel ziek. Die poeriode uit haar kinderjaren komt opeens weer boven. Flarden van herinneringen zwermen hardnekkig door haar hoofd. En zo sluipt de schim van huiselijk geweld langzaam haar leven in, met desastreuze gevolgen voor het hele gezin. Dit boek is een aangrijpend verhaal over moederschap, over de duistere banden die een familie samenhouden. “Een grappige, gedreven en soms akelig herkenbare studie over moederschap, carrière en het geheugen.” - The Vancouver Sun “Dit boek is een triomf. Het is angstaanjagend authentiek.” - National Post. Vertaling, Lucie Rooijer en Inger Limburg, uitg. Nijgh & Van Ditmar, 376 blz., € 19,99.
9200000036222177Bert Natter schreef met zijn nieuwste roman een klassieke roadnovel. Een oude dichter is met zijn typemachine teruggekeerd naar zijn geboortestad Hamburg. Hij belt zijn zoon, een succesvolle kunstenaar, met de vraag of die hem wil komen halen. Met een oude Mercedes gaan ze onderweg door Duitsland, Groningen en Friesland. Onderweg spreken ze over kunst, geschiedenis en de liefde, halen herinneringen op en beleven intiemere momenten dan ze ooit hebben gekend. De reis verloopt langzaam maar voorspoedig, tot het op de Afsluitdijk tot de zoon doordringt dat zijn vader bezig is afscheid te nemen.
Bert Natter (1968) debuteerde in 2008 met Begeerte heeft ons aangeraakt, dat werd bekroond met de Selexyz Debuutprijs en de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs. In 2012 verscheen Hoe staat het met de liefde?, waarover Maarten ’t Hart in Vrij Nederland schreef: ‘Een knappe, geslaagde proeve van een bijzonder vertellerstalent.’ Momenteel werkt Bert Natter aan zijn eerder aangekondigde roman Goldberg, die komend najaar zal verschijnen. Uitg. Thomas Rap, 208 blz., € 18,90.

Oogst week 9
26 februari 2015
Door Carolien Lohmeijer

Een vage heimwee naar het Odessa van Poesjkin, Babel of Paustovskij. Dat voel je als je deze schrijvers leest. Veel onbekender is de joods-Russische schrijver Vladimir Zjabotinski, maar hij hoort zeker in dit rijtje thuis. Hij schreef Afscheid van Odessa, lange tijd vergeten, nu weer beschikbaar.
Vertaler Otto Boele: 'Het is een onverbloemde lofzang op de stad, een eerbetoon aan het bonte en multi-etnische Odessa van het late keizerrijk, maar het geheel is doortrokken van een melancholieke toon die is ingegeven door de wetenschap dat juist dit Odessa anno 1936 onherroepelijk is verdwenen.' Lees het essay van Boele en u weet naar welk boek u op zoek bent.
Afscheid van Odessa, Vladimir Zjabotinski, vertaling Otto Boele en Inge van Gemert, 240 pagina's, Uitgeverij Wereldbibliotheek, € 19,95

 

De jaagster 'Hééééhóóó, zwellen de stemmen van de drijvers aan en ik hoor ze met stokken in het struikgewas slaan. Dan slaan de honden vervaarlijk aan, een zwijn krijst en gilt, de drijvers schreeuwen. Vuren ze aan? Waarschuwen ze? Het krijsen gaat door merg en been, minutenlang hoor ik niets dan dat woeste uitstoten van oergeluiden, en ik beeld me in dat alle schutters vol ontzag meeluisteren. Dan ineens houdt het op. En het is eindeloos stiller dan daarvoor.' (Pauline de Bok in De Jager).

Zo indrukwekkend kan het zijn. Auteur Pauline de Bok heeft met kennis van en ervaring in de jacht (zij heeft een Duitse jachtakte) de roman De jaagster geschreven waarin de levens van twee vrouwen met elkaar verstrengeld raken. Decor is het Duitse platteland, met als achtergrond de spoken uit de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog.
De jaagster, Pauline de Bok, Atlas Contact, 288 pagina's, € 21,99

 

9789492037008.imgBewondering en verbazing dwong Bettine Vriesenkoop af  toen zij in 1982 in China won van Chinese wereldtoppers tafeltennis. Ze ging in China wonen en werken en raakte gefascineerd door dat enorme land. Inmiddels verzorgt zij lezingen over China waarbij ze haar eigen ervaring koppelt aan de actualiteit. En ze schrijft. In haar laatste boek Dochters van Mulan gaat zij in op de rol van de vrouw in de Chinese samenleving. Hoe profileren zij zich, hebben ze invloed, kunnen en willen ze China veranderen? De ondertitel van haar boek doet veronderstellen dat het antwoord op die laatste vraag 'ja' is. Ook de flaptekst doet dat vermoeden bevestigen: 'haar gesprekspartners bekritiseren de verstokte rolpatronen in gezin en samenleving, het ongebreidelde consumentisme en de leugens van markt en staat in het moderne China.'
Dochters van Mulan, Hoe vrouwen China veranderen, Bettine Vriesenkoop, Uitgeverij Brandt, 288 pagina's, € 17,50

 

omslag-Huub-Beurskens-Wachten-op-een-vriend-e1424894758328Tot slot het mooi vormgegeven boek van Huub Beurskens, beeldend kunstenaar, dichter, vertaler, en schrijver. Dat alles van een omvangrijk oeuvre. Onlangs is zijn nieuwe roman Wachten op een vriend  verschenen, waarin twee oude vrienden elkaar na jaren weer onverwachts treffen. De vraag is of ze de vriendschap van vroeger weer voorgoed kunnen opbouwen.
Wachten op een vriend, Huub Beurskens, 208 pagina's, Uitgeverij Koppernik, € 17,50
Literaire avond met Russisch vertaler Hans Boland
26 februari 2015
Agenda // 6 maart // Deventer

Boekhandel en antiquariaat En Passant organiseert een literaire avond over leven & werk van Alexandre Poesjkin. Muzikale ondersteuning van Sara  Crombach, op piano met werken van Borodin, Rachmaninov en Tsjaikovski.
Lees verder >
Nooit meer slapen met Ester Naomi Perquin
26 februari 2015
Mooi nieuws voor liefhebbers van de nachtradio

Nieuws

Vanaf vrijdag 6 maart gaat Ester Naomi Perquin de vrijdagnacht van Nooit Meer Slapen, (cultuurprogramma Radio 1), presenteren. Maandag tot en met donderdag wordt het programma gepresenteerd door Pieter van der Wielen.

‘Geef mij een kwartier in een wachtkamer en ik ken het levensverhaal van iedereen die daar zit’, zegt Ester Naomi Perquin. Ze wil maar zeggen: aan nieuwsgierigheid ontbreekt het haar niet. Een eigenschap die goed van pas komt als presentator van het nachtelijke radioprogramma Nooit Meer Slapen.

Perquin is bekend als dichter en voormalig columnist van de Groene Amsterdammer. Ze heeft geen enkele ervaring als radiopresentator maar dat is voor haar geen bezwaar. Ze is hooguit bang dat ze haar microfoon, door onhandigheid, in een glas water laat vallen. Zelf stelt ze het zich zo voor: 'De luisteraars als sympathieke, begripvolle mensen die alvast de aardappels voor morgen schillen of sokken zitten te stoppen. Misschien zitten er ook een paar taxichauffeurs bij,’ hoopt ze.

Zelf is Perquin een echte luisteraar. ‘Ik kijk al een jaar geen tv meer en ik mis het niet. Gezichten leiden vaak zo af. Een gesprek op de radio is veel zuiverder, daarin kun je heel weinig verbergen. Het heeft iets intiems, zeker ’s nachts.’

De eerste uitzending die ze gaat presenteren is op vrijdag 6 maart. Dan is cabaretière Brigitte Kaandorp te gast. Anton de Goede, die de afgelopen maanden waarnemend presentator op de vrijdag was, blijft als zeer gewaardeerde programmamaker aan Nooit Meer Slapen verbonden.

Ester Naomi Perquin (1980) werkte vier jaar als gevangenisbewaarder om haar studie aan de Schrijversvakschool te kunnen betalen. In 2007 debuteerde Perquin met de dichtbundel Servetten halfstok, twee jaar later volgde Namens de ander. Haar derde bundel Celinspecties (2012), waarin ze teruggrijpt op haar cipiersverleden, werd bekroond met de VSB Poëzieprijs. Van 2011 tot 2013 was Perquin Stadsdichter van Rotterdam. Vorig jaar debuteerde ze als prozaschrijver met de verhalenbundel Binnenkort in dit theater. Sinds een paar maanden is ze een van de vaste columnisten voor NRC Handelsblad Rotterdam

 

Foto: Sander Vermeer
Oogst week 8
19 februari 2015
door Menno Hartman

Het Handboek slavenmanagement heeft niet uitsluitend zijn titel mee. Het voorwoord is van Mary Beard, de Britse classica met een geweldig gevoel voor humor en een strijdbare maar nuchtere feministe, een vrouw om zeer te bewonderen. Boeken met goede titels doen het beter. Het is dan ook een ideaal boek om aan je man, vrouw, werkgever te geven. Met onderwerpen als Hoe koop je een slaaf, Slaven en seks, Het probleem met vrijgelaten slaven, is dit boek naast De heerser van Machiavelli een must voor elke leider. Of voor ieder die het niet alleen afkan.

Athenaeum, Polak & Van Gennep, vertaling Patrick De Rynck.

imageGenDe week van het Korte verhaal. De fraaie jonge uitgeverij AfdH gaf de 22 mooiste inzending voor de A.L. Snijdersprijs uit. Wat een mooi boekje! Boekverzorging in handen van Martien Frijns, een naam om te onthouden. Heel leuk om te lezen op de korte baan. Bekendere en minder bekende namen.

 

thorleif1-522x391Job Degenaar heeft een lange geschiedenis als dichter. Bij Uitgeverij Liverse verscheen nu een dichtbundel rond fotografie uit Amerika begin vorige eeuw. Foto's van de Noorse amateurfotograaf Thorleif Sverre Pederson Cooke. Hij werd geadopteerd door een Amerikaanse, dat verklaart zijn achternaam, zij stierf, liet hem een vermogen na en hij ging reizen en fotograferen.

DOffilleze roman van Jenny Offill gaat begeleid van de volgende aanbeveling van Michael Cunningham: 'Als ik je vertel dat het grappig is, en ontroerend, en oprecht; wil je me dan alsjeblieft gewoon geloven, en het lezen?'

Nou vooruit, daar voeg ik ronduit mijn aanbeveling nog aan toe. Ik wilde dit boek graag uitgeven, en ik heb achter het net gevist, de collega's van de Geus waren me voor. Het is ontzettend goed, ontzettend geestig, waardig etc. Alleen de titel is in het Engels echt beter: Dept. of Speculation. De vertaling is van Roos van de Wardt. Uitgever en auteur verdienen het dat dit boek een groot succes wordt.