Recensie: De boekbindster – Anne Delaflotte Mehdevi

3 augustus 2011

Recensie door: Hugo Brutin

Een boek als bergplaats

Mathilde Berger heeft het diplomatenmilieu van Parijs verlaten om zich als boekbindster te vestigen in Monlaudun, in een steegje dicht bij een doorwaadbare plaats aan de rivier, een gezellig en veilig oord met een bakker, een horlogemaker, een kruidenierswinkel uitgebaat door twee zussen waarvan er een gek is, en een ouderwetse winkel van ijzerwaren. Iedereen houdt van haar behalve de twee oude vrijsters. Zij voelt er zich geborgen.

Zij heeft de stiel van haar grootvader geërfd en voortgezet. De auteur vertelt uitvoerig en nauwgezet hoe zij boeken ontkleedt, uiteenhaalt en opnieuw aankleedt en ze een nieuw leven bezorgt, hoe zij diverse documenten tot een enkel indrukwekkend sieraad omtovert.

Haar boekbinden wordt pas echt uitgebreid beschreven wanneer een vreemde onbekende ‘spectaculair knappe’ man haar een merkwaardig boek toevertrouwt dat erg beschadigd is en dat hij graag opnieuw en voortreffelijk ingebonden wil zien. Zij is erg onder de indruk van zijn kort verschijnen en totaal in de war wanneer zij verneemt dat de man op weg naar het station door een vrachtwagen is aangereden en sterft. Zij wordt verliefd op een dode man.

Telkens wanneer haar emoties een intense piek bereiken of er iets belangrijks gebeurt in haar zoektocht naar de identiteit van de man, krijgen wij een veelal behoorlijk passend citaat uit Cyrano de Bergerac van Edmond Rostand te lezen. Het fungeert als een soort klankbord, als een andere manier om een emotioneel geladen moment literair te projecteren en ietwat vergeestelijkt aan te vullen. Cyrano fungeert als een talisman, als een soort profane bijbel met brokjes tekst die bijwijlen profetisch lijken of verrassen omwille van het feit dat zij zo adequaat inspelen op wat daarnet gebeurde.

De vertaalster heeft zich daarbij gebaseerd op de vertaling van Laurens Spoor ( Bert Bakker,  Amsterdam 2003) zoals zij in de technische passages die uitvoerig, maar niet langdradig, ingaan op het boekbinden de adviezen van boekbindster Aira Muhonen heeft ingewonnen.

Bij het bericht van de tragische dood van de jonge man komt het verhaal pas goed op dreef. Het achtergelaten boek, dat alleen tekeningen en aquarellen bevat die een vreemd bouwwerk in een bos afbeelden, staat centraal. Het bergt enkele geheimen in zich, ondermeer in de vorm van een stukje houtskool en een briefje met enkele namen die in de rug van het boek zijn weggestopt of verdwaald wellicht.

Veel aandacht gaat naar het bewerken van het gehavende boek. Het is net niet te veel, maar die uitgebreide en precieze kennis verbaast wel enigszins tot we lezen dat Anne Delaflotte Mehdevi sinds 1993 in Praag woont en er als – inderdaad – boekbindster werkt. Zij werd in 1967 in Auxerre geboren en groeide op in Saint-Sauveur-en-Puisaye waar de beroemde Franse schrijfster Colette haar jeugdjaren doorbracht. Zij studeerde internationaal en diplomatisch recht en zang. Dit is haar eerste boek dat in 2008 bij Gaïa Editions, een niet zo bekende Franse uitgeverij, onder de titel Le relieuse du gué werd uitgegeven. Inmiddels verscheen er haar tweede roman getiteld Fugue.

Haar frisse en gevoelige stijl heeft iets typisch Frans in die zin dat er steeds wat poëzie om de hoek komt gluren, dat enige nostalgie aanwezig is en een vertederd mijmeren omtrent wat vroeger intens aanwezig was en nu verdwijnt of al verdwenen is. In die optiek doet haar roman denken aan het werk van Annie Ernaux en van Philippe Claudel wanneer hij meewarige herinneringen oproept.

Hoewel het geen thriller mag worden genoemd, toch heerst er enige spanning, want het precieuze en bijna magische aquarellenboek verwijst letterlijk en figuurlijk naar wat begraven ligt onder de stoflagen van de tijd. Het is bron van lichte intriges, raadsel en discrete wegwijzer naar ook alweer materiële verborgenheden en andere die met het wezen mens te maken hebben, met goed en kwaad en wat daartussen ligt.

De plot mag ik u niet verklappen. Net zoals alles wat in de roman gebeurt, is die plot niet echt opzienbarend, maar gewoon refererend aan droom en werkelijkheid, bijwijlen wat voorspelbaar en zelfs ietwat naïef. Toch boeit zowel de losse en ongekunstelde schrijftrant als de serene inhoud van vriendschap en welvoeglijkheid, van menselijke warmte.
Een kabbelend beekje lijkt het wel met enkele schilderachtige stroomversnellingen.

Een bestseller wordt het niet, daarvoor is het te sierlijk geschreven, te eenvoudig, te weinig lawaaierig, te verheven van gevoelens.

 

De boekbindster

Auteur: Anne Delaflotte Mehdevi
Vertaald door: Pauline Sarkar
Verschenen bij: Uitgeverij De Geus (2011)
Aanta pagina’s : 222
Prijs: € 17,90

 


Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 
De Groote Oorlog – Sophie de Schaepdrijver
16 april 2014
'Wie iets van België wil begrijpen, moet beginnen met het lezen van dit boek’.
Lees verder >
De macht van begeerte – Uwe Timm
14 april 2014
Bezoek voor een eenzame vogelwachter

Recensie door Evert Woutersen

De macht van begeerte (2013) van de Duitse schrijver Uwe Timm (1940) is het verhaal van Christian Eschenbach die terugblikt op zijn leven en relaties. Hij werkt op het Duitse waddeneiland Scharhörn als vogelwachter in een beschermd natuurgebied.
Lees verder >
Grensland – Marc Jansen
10 april 2014
Eeuwenlang rondgesparteld op de bodem van de geschiedenis

Recensie door Adri Altink

In de eerste maanden van 2014 pikt Poetin ineens de Krim in. Met een arrogantie alsof daarmee iets wordt rechtgezet.
Lees verder >
Al wat schittert – Eleanor Catton
9 april 2014
Het is niet al goud wat blinkt

Recensie door Vera ter Beest

De setting en de sfeer die ze beschrijft, zetten de toon. Het eerste deel van Al wat schittert van Eleanor Catton heeft alle kenmerken van een klassieke ‘whodunnit’. Maar, Catton speelt met de traditionele vorm van de detective, voegt elementen toe en past hier en daar wat aan.
Lees verder >
Schuim – Robert Anker
7 april 2014
Gemengde gevoelens

Recensie door Olivier Rieter

Schuim van Robert Anker (1946) gaat over Dirk Wagenaar, een Rotterdamse havenbaron, zijn dochter Lisette, een wereldberoemde violiste, en Dirks schaakvriend Niels, een getrouwde dominee met wie Lisette een verhouding krijgt.
Lees verder >

Ontvang onze nieuwsbrief

Oogst van de Week, 15
10 april 2014
Door Carolien Lohmeijer

In de Oogst van de Week deze keer geen romans maar werkelijkheid. Kernwoorden zijn: aangrijpend en ontroerend (Salomé), ontroerend en poëtisch (Hoe mooi alles), en poëtisch en muzikaal  (Misschien wordt 't morgen beter). Het zijn alle drie boeken die nieuwsgierig maken.

Er rest alleen nog een foto van de kleine Salomé Bernstein die in 1943 in Auschwitz is vermoord. Haar grootmoeder nam haar bij de hand op het moment dat de Duitsers gingen keuren. Zo bezegelde ze hun lot. En redde ze het leven van de andere familieleden die daarna nooit meer over het kleine meisje spraken.

Salomé. Zo heet ook het boek dat de auteur Colombe Schneck eigenlijk niet wilde schrijven. Maar dat ze toch schreef. Omdat ze voelde dat dat ze het moest schrijven. Ze deed er 10 jaar over om de moed daarvoor te vinden.
Salomé is ook de naam die Colombe Schneck haar dochter gaf. De kleine Salomé Bernstein was het nichtje van haar moeder. Maar pas nadat haar moeder overleden was, realiseerde Schneck zich dat ze de geschiedenis van haar familie zou moeten uitzoeken om te weten naar wie ze haar dochter had vernoemd.
Salomé is het verslag van haar zoektocht. Tijdens haar reizen naar Amerika, Israël en Litouwen en de gesprekken met de vrouwen uit haar familie vallen de puzzelstukjes in elkaar. Ze ontdekt het onvoorstelbare offer waar haar familie altijd over heeft gezwegen.

Schneck beschrijft de geschiedenis nuchter en direct, maar wisselt die af met persoonlijke passages. Bijvoorbeeld als ze het heeft over het enige fotootje van Salomé, samen met haar ouders in Litouwen: fotouitSalome‘Toevallig heb ik een kopie van deze foto teruggevonden op de website van Yad Vashem. Een afdruk daarvan heb ik in mijn kamer op de schoorsteenmantel gezet. Ik kijk naar Salomé en haar ouders en ik smeek hen: “Ga weg, ga weg uit Litouwen, dat vervloekte land.” Ze horen me niet.


Salomé. De zoektocht naar een verdwenen kind, door Colombe Schneck, vertaald door Marijke Arijs, Uitgeverij Cossee, € 14,90

 

Ook het leven van de Joodse Leo Vroman, een van de grootste Nederlandstalige dichters, is getekend door de Tweede Wereldoorlog. Vlak na de Duitse inval vluchtte Vroman naar Nederlands-Indië waar hij in het Jappenkamp terecht kwam. Hij overleefde, maar keerde nooit meer voorgoed terug naar Nederland. ‘Liever heimwee naar Nederland’ heeft hij ooit gezegd.

Hoe mooi alles

‘Vrede’

‘kom vanavond met verhalen / hoe de oorlog is verdwenen / en herhaal ze honderd malen / alle malen zal ik wenen’ (Leo Vroman)

 

Pas twee jaar na de oorlog ziet hij zijn verloofde Tineke Sanders weer. Hij vestigt zich met haar in de Verenigde Staten. Een liefde die altijd is blijven bestaan en die nu beschreven is in het boek Hoe mooi alles van Mirjam van Hengel. Leo en Tineke hebben zelf meegewerkt aan dit boek. Vroman heeft het manuscript nog gelezen, het verschijnen ervan heeft hij echter niet meer meegemaakt. Hij overleed op 98-jarige leeftijd op 22 februari 2014. Vandaag op 10 april 2014, zijn verjaardag, verschijnt het.

Hoe mooi alles. Leo en Tineke Vroman; Een liefde in oorlogstijd, Uitgeverij Querido, Mirjam van Hengel, 328 pagina’s, € 19,99.

 

Misschien wordt het morgen beterGrote kans dat u binnenkort ‘De nozem en de non’ op de radio hoort. Aanleiding is dan ongetwijfeld de biografie over Cornelis Vreeswijk die onlangs bij Nijgh & Van Ditmar is verschenen met de titel Misschien wordt ‘t morgen beter.

 

Journalist en auteur Rutger Vahl kende van huis uit de muziek van Vreeswijk, maar raakte pas echt in de muzikant geïnteresseerd toen hij in 1997 in Stockholm een ‘Cornelisdag’ bezocht. Cornelis Vreeswijk woonde sinds 1950 in Zweden en was daar een grootheid (zijn begrafenis werd rechtstreeks uitgezonden). Vahl, die speciaal voor het oeuvre van Vreeswijk Zweeds leerde, in het AD: ‘Zijn poëtische universum bleek vele malen groter en origineler dat ik had gedacht. Wat ik te lezen kreeg, stond ver af van ‘De nozem en de non’ en ‘Veronica’.

In Misschien wordt ’t morgen beter laat Rutger Vahl zien dat Cornelis Vreeswijk (1937-1987) nooit los van Nederland is gekomen. In 1972 keerde hij terug om een poging te doen ook zijn geboorteland te veroveren.
Cornelis Vreeswijk liet zich inspireren door literatuur en muziek, zijn twee grote liefdes. Deze biografie voert langs alle pieken en dalen van zijn artiestenleven, maar brengt ons ook bij Ernest Hemingway en Walt Whitman, Amerikaanse bluesgiganten, The Beatles, Georges Brassens en de Braziliaanse meestergitarist Baden Powell de Aquino.

Misschien wordt ‘t morgen beter. Cornelis Vreeswijk; De blues tussen Stockholm en IJmuiden, Rutger Vahl, Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar, 320 pagina’s, € 29,99

 
Filter Vertaalprijs 2014 naar Mari Alföldy voor vertaling Satanstango van Krasznahorkai
9 april 2014
Literair nieuws

Tijdens het festival City2Cities, werd bekend gemaakt dat de Filter Vertaalprijs 2014 ter waarde van €10.000,-  naar Mari Alföldy gaat en haar bij de Wereldbibliotheek verschenen vertaling van Satanstango van de hedendaagse Hongaarse schrijver László Krasznahorkai.
Lees verder >
Groot letterfestival in vijf verzorgingshuizen in Eindhoven
8 april 2014
Agenda

Het nieuwe en groots opgezet literatuurevenement Groot Letterfestival vindt komende zondag 13 april plaats in Eindhoven op wel heel bijzondere locaties. Vijf zorginstellingen van Vitalis openen die dag hun deuren om onder meer Kees van Kooten, Annejet van der Zijl, Wim Daniëls, A.L.
Lees verder >
De stilte van het ongesproken woord
7 april 2014
Bij uitgeverij Indeknipscheer is De stilte van het ongesproken woord verschenen, een multmediaal eerbetoon aan drie grote Surinaamse dichters: Trefossa, Shrinivási en Dobru.

De poëzie van Suriname heeft zich nooit beperkt tot het papier.  Hun werk is al eerder in muzikale vertolking verschenen.
Lees verder >
Vierde editie City2Cities gaat dit weekend van start
4 april 2014
Agenda

Dit weekend start de vierde editie van City2Cities: Internationale Literatuurdagen Utrecht.

Schrijver Jaap Scholten en Writer in Residence Nuala Ní Dhomhnaill spreken zaterdag 5 april respectievelijk over Boedapest en Dublin, (themasteden van dit jaar).
Lees verder >