Interview met Lucette ter Borg

1 juli 2011

Interview door: Carolien Lohmeijer

‘Bij ons thuis werd iedereen zodra hij vijftien werd, ingewijd in het familie-geheim. Ik herinner me dat ik naar beneden werd geroepen op een avond en dat mijn vader vertelde dat mijn grootvader in de oorlog lid was geweest van de NSB. Ik weet nog dat ik dacht: “oh, nou en?” Bij die mededeling bleef het. Vragen werden niet gesteld en we spraken er verder niet meer over.’ Dit lidmaatschap is van grote invloed geweest op het gezin, vertelt schrijfster Lucette ter Borg (49). Haar ouders schaamden zich, er werd aan de buitenwereld niets verteld, vrienden kwamen niet over de vloer.

Kritiek was er daarentegen des te meer. Er werden hoge eisen gesteld aan de prestaties van de kinderen. ´Goed´ was maar zelden goed genoeg.

Ter Borg heeft lang gevochten tegen een diep geworteld idee van onzekerheid en een gevoel van jezelf steeds te moeten bewijzen. Die onzekerheid, vertelt ze in een Amsterdams café, heeft haar broer en zus ook lang gekweld. Het maakte de verhoudingen in het gezin er niet makkelijker op.

Het cadeau uit Berlijn, Ter Borgs eerste roman, heeft ze geschreven vanuit het verlangen om meer te weten te komen over dit familiegeheim. Want nieuwsgierig was ze wel. Als journaliste was ze inmiddels bekend met de onderzoeksjournalistiek en haar boek was oorspronkelijk opgezet als non-fictie. ‘Maar ik merkte dat ik ongemerkt steeds meer dialogen ging verzinnen, dat ik me steeds meer ging afvragen hoe de verschillende personen in elkaar zaten. Uiteindelijk werd het boek een roman. Een roman biedt nu eenmaal meer vrijheid dan non-fictie.’

Met Valkruid, haar tweede boek, wilde ze ‘wat dichter op zichzelf blijven’.

Valkruid gaat over twee zusjes, beiden begin zestig, die samen op reis gaan. Afwisselend vanuit het perspectief van Sigrid of Valentine krijg je langzaam maar zeker een beeld van hun leven. ‘Door in de ik-vorm te schrijven kon ik dicht op de huid van de personages gaan zitten. Het zijn zusjes, vrouwen die tot elkaar veroordeeld zijn, van elkaar houden op een primitieve, haast instinctieve manier, maar die intellectueel niks met elkaar hebben of willen hebben.’

De lezer maakt met stijgende verbazing kennis met deze twee vrouwen die tegen wil en dank van elkaar houden. Nietsontziend gaan ze met elkaar om. Ze kennen elkaar door en door en weten beiden exact waarmee ze de ander kunnen raken. Ter Borg: ‘Meestal praten ze via omwegen en zeggen dan de verschrikkelijkste dingen tegen elkaar, zogenaamd voor de grap. Ze denken vaak heel slecht over de ander, maar dat betekent nog niet dat ze niet van elkaar houden.’

Sigrid en Valentine zijn beiden muzikaal geschoold. Sigrid is eerste violiste geworden in een provinciaal orkest, Valentine geeft pianolessen. Piano heeft Ter Borg als kind leren spelen. Viool is ze gaan leren toen ze Valkruid schreef. ‘Ik wilde dat graag. Ik wil namelijk  weten hoe dat voelt, een stok aandraaien, een streek zetten en een zuivere noot produceren uit je instrument.’ Ook heeft ze onderzoek gedaan naar de geschiedenis van de viool, is bij verschillende vioolbouwers langs geweest en heeft musici geïnterviewd. De reis van Sigrid en Valentine heeft ze zelf ook gemaakt. ‘Ik wil het zo doen, noem het een vorm van method acting, anderen kiezen daar niet voor.´

Van zo hoog muzikaal opgeleide vrouwen als Sigrid en Valentine verwacht je enige intellectuele bagage, maar de gesprekken of gedachten die de dames hebben gaan nooit verder dan huis-tuin-en-keukenpraatjes.

Hoewel ze alle twee last hebben van ervaringen uit het verleden, al dan niet door de ander aangedaan, praten ze nergens constructief met elkaar. Echt contact maken en naar een ander luisteren hebben ze niet geleerd, niet met elkaar, niet met anderen. Het is de generatie die is opgevoed met de overtuiging: ‘je laat niks aan de buitenwereld zien’. Omdat ze bovendien ook geen van beiden gehinderd worden door enige zelfreflectie verandert er weinig in hun levens.

Het levert vermakelijk proza op want ondanks deze sombere analyse, is Valkruid geen somber, psycho-analytisch boek maar een boek dat je soms doet lachen. Dat is te danken aan het inlevingsvermogen dat Ter Borg zelf wèl heeft, haar opmerkingsgave, gevoel voor humor en directe pen. ‘Ik hou van galgenhumor,’ zegt ze, ‘daarom ben ik ook zo´n fan van Arnon Grunberg of Jonathan Frantzen.’

Valkruid leent zich perfect voor een toneelbewerking. Saskia Temmink en Annet Malherbe bijvoorbeeld zullen borg staan voor een amusant, confronterend en absurdistisch spektakel.

Valkruid

Auteur: Lucette ter Borg
Verschenen bij: Uitgeverij Cossee (2011)
Prijs: € 19,90
Aantal pagina’s: 270

Bekijk Reacties

One Response to Interview met Lucette ter Borg

  1. han says:

    Ik heb ‘Valkruid’ gelezen en deel de mening van interviewster Carolien: vermakelijk proza. Niet meer, zeker niet minder.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 

De tijdelijke gentleman – Sebastian Barry
16 september 2014

Ik heb de goden van de waarheid aangeroepen en zij hebben me nu in hun macht.


Recensie door Hella Kuipers


De Ierse schrijver Sebastian Barry heeft al meer boeken over de McNulty-familie geschreven.
Lees verder >

 Orfeo – Richard Powers
15 september 2014
Muziek voert de boventoon

Recensie door Vera ter Beest

De gepensioneerde componist Peter Els is op de vlucht. De politie heeft bij hem thuis, in zijn zelfgebouwde lab, genoeg aanwijzingen gevonden om hem te beschuldigen van bioterrorisme.
Lees verder >
Ze volgden me op straat – Oksana Tsjelisjeva
11 september 2014
Cynici verdringen idealisten

Recensie door Adri Altink

De onrust in Oost-Oekraïne die nu al een paar maanden gaande is, is naast een fysieke strijd vooral een propaganda-oorlog, waarvan president Poetin de touwtjes in handen heeft.
Lees verder >
Dode zielen – Nicolai Gogol
10 september 2014
Krimchampagne voor de ziel

Recensie door Joost van der Vleuten

Dode Zielen is een Russische roman van de Oekraïner Nicolai Gogol (1809 - 1852). Hij stelde zich een onmogelijke opgave: Rusland bezielen met nieuw elan, een nieuwe moraal en nieuwe idealen, en het bevrijden van de epidemische verfransing die Napoleon had ontketend.
Lees verder >
De goede minnaar – Steinunn Sigurðardóttir 
9 september 2014
De man die iets miste

Recensie door Ina Bieze

Er was eens een wanhopige man die na 17 jaar zijn grote liefde hervindt en haar mee terug neemt in zijn eigen leven.
Lees verder >

Ontvang onze nieuwsbrief

Deventer Boekenmarkt wint Boudewijn Büch-prijs
16 september 2014

Grootste boekenmarkt van Europa


Nieuws van de redactie


Voor het eerst in de korte geschiedenis van de Boudewijn Büch-prijs is deze toegekend aan een evenement in plaats van aan een persoon. In voorgaande jaren werd de prijs toegekend aan Redmond O’Hanlon (2013), Diederik van Vleuten (2012) en Gerrit Komrij (postuum in 2011).

“De Deventer Boekenmarkt is een belangrijke bron voor talloze alledaagse en bijzondere, grote en kleine particuliere boekencollecties. Het feit dat dit evenement door de jaren heen is uitgegroeid tot de grootste boekenmarkt van Europa toont aan hoe zeer Nederland ook het oude boek waardeert'', aldus de jury onder voorzitterschap van Frits Barend.

De boekenmarkt is in 25 jaar uitgegroeid tot een nationaal bekend evenement. Langs de IJsselkade en in de binnenstad van Deventer worden jaarlijks op de eerste zondag van augustus 878 kramen opgesteld waardoor er een ruim zes kilometer lange, en daarmee de grootste van Europa, boekenmarkt ontstaat. Het aanbod varieert van kinderboeken tot poëzie, van literatuur tot strips en van boeken over sport tot geschiedenis. De markt begint officieel om 9.30 uur maar traditie getrouw proberen de echte liefhebbers die ene speciale uitgave, ruim voor die tijd al te scoren. De zaterdagavond voorafgaand aan de Boekenmarkt vindt jaarlijks rondom Theater Bouwkunde het al even bekende poëziefestival Het Tuinfeest plaats.

De Boudewijn Büch-prijs is bestemd voor degene die er het best in geslaagd is om een breed publiek voor het antiquarische boek te interesseren. De prijs is mede in het leven geroepen ter herinnering aan de legendarische verzamelaar Boudewijn Büch (1948 – 2002). Met ditzelfde doel wordt ook jaarlijks de Boudewijn Büch- lezing gehouden.

De prijsuitreiking is op zaterdag 4 oktober op de Amsterdam Antiquarian Book, Map & Print Fair.
Op zaterdag 22 november 2014 zal vorige prijswinnaar Redmond O’Hanlon de 4e Boudewijn Büch-lezing geven in Raadhuis De Paauw in Wassenaar.


 I v/d Graaf

 
De Oogst van week 37
11 september 2014
Oogst van de week

door Ingrid van der Graaf

Er was een tijd dat het gewoon was dat men in de zakenwereld met voorkennis onderhandelde. Sinds decennia wordt dat niet meer getolereerd en springen de media er direct bovenop om de dader te slachtofferen. Als interviewer voor VN en NRC leerde Janneke Koelewijn het  zakenleven kennen. In 1994 publiceerde zij Het koningsdrama van Fokker over het conflict in de bestuurstop. Als journalist leerde ze ook de andere kant kennen in de affaire rond het ski-ongeluk van Prins Friso. Ook zij handelde met voorkennis en werd daarop afgerekend. Het is de relatie tussen het afgerekend worden op de handelswijze van een groot zakenman en wat voor impact dat heeft op zijn leven, waar Heilmans hel over gaat. 'Bijna niks is verzonnen in het boek', verklaarde Koelewijn bij Brands met Boeken. Cor Heilbron, topman van b4you, een groot voedingsmiddelenconcern, wordt verdacht van handel met voorkennis. Er is geen bewijs, maar Heilbron zal hangen. De officier van justitie die de zaak behandelt, is met zijn hoofd ergens anders. Via een relatiebemiddelaar heeft hij een nieuwe vrouw leren kennen. Intussen probeert een overmoedige journaliste de waarheid boven tafel te krijgen. Volgens A.L. Snijders is het: ‘Een heel goed boek, ik ben er door aangeslagen.’ Heilmans hel, door Janneke Koelewijn is uitgegeven door Atlas Contact. Prijs: € 19,99

RoxyRoxy is zevenentwintig en getrouwd met de liefde van haar leven, dacht ze. Dan verongelukt haar man, die rijk en een stuk ouder is dan Roxy, met zijn minnares. Ze blijft achter met hun dochter, hun huis, de auto, zijn assistente, de oppas en de schaamte om dit roemloos einde van hun huwelijk. Ze heeft opeens een ander verleden dan ze altijd gedacht had. Haar familie ontfermt zich over haar, maar Roxy zoekt geen troost, ze zoekt een vijand. Dan stapt ze in haar ‘stretched’ limo, met de au pair, haar chauffeuse en haar dochter en ze gaat er vandoor voor de begrafenis. Een soort road novel met een limo. Esther Gerritsen staat bekend om haar  rake beschrijvingen van intermenselijke relaties waar het drama onder de oppervlakte loert. En ook van de verkeerde interpretaties, daar is zij ook van. Roxy, Esther Gerritsen, verschijnt deze maand bij De Geus. Prijs: € 18,95

Gouden jarenIn Gouden jaren beschrijft econoom Annegreet van Bergen de naoorlogse economische groei die ons leven op alle fronten heeft veranderd. De wekelijkse teil werd een dagelijkse douche, het papieren loonzakje een digitale bankrekening en de boterham met tevredenheid een broodje gezond. In 1952 deelde ik een stofzuiger met mijn schoonmoeder. In 1961 zond de televisie 24 uur uit - per week. In 1965 moesten we naar de buren om te bellen. Vertrouwde beroepen verdwenen, nieuwe deden hun intrede. Wie had er in de jaren vijftig al gehoord van mondhygiëniste of activiteitenbegeleider? Gouden jaren staat vol met herkenbare anekdotes, scherpe observaties en schitterende foto's. Het laat zien hoe compleet anders ons leven er een halve eeuw geleden uitzag en dat we (materieel) rijker zijn geworden dan we ooit voor mogelijk hielden.Van Bergen werkt sinds 1982 als journalist voor de Volkskrant en Elsevier en vanaf 1999 als freelancer. Gouden jaren, Annegreet van Bergen, is onlangs verschenen bij Atlas Contact. Prijs € 19,99
In den Houten Broek – Jan Siebelink op de kansel
10 september 2014
Agenda

Jan Siebelink over Jan Siebelink

Voor wie de Nacht van de Poëzie tot in de kleine uurtjes bezocht heeft en nog niet door het woord verzadigd is geraakt, kan die zondagmiddag terecht in de Geertekerk aan het Geertekerkhog 23. Daar zal om 17.
Lees verder >
Read My World Festival – internationale literatuurfestival Amsterdam
5 september 2014


Agenda

Vrijdag 12, zaterdag 13 en zondag 14 september  staat de Tolhuistuin in het teken van Caraïbische literatuur, poëzie en verhalen. Voorbij de waan van de dag onderzoekt Read My World de grens tussen literatuur en journalistiek en vestigt de aandacht op alles er tussenin.
Lees verder >
Manuscripta 7 september a.s.
1 september 2014
Komende zondag, 7 september tussen 13.00 uur en 17.30 uur vindt in Utrecht Manuscripta plaats, de jaarlijkse opening van het boekenseizoen. De Nederlandse uitgeverijen presenteren hun nieuwe titels van het komende seizoen. Er zijn boekpresentaties, podiumoptredens, interviews met bekende en debuterende auteurs, signeersessies en bijzondere acts.
Lees verder >