Over rusteloosheid – Arjen van Veelen

2 september 2010

Recensie door Ingrid van der Graaf

Arjen van Veelen is classicus en publiceerde eerder essays in onder andere NRC.Next. In 2009 ontving hij de Kleine Jan Hanlo Essayprijs met het essay, Suum Cuique, ieder het zijne, welke ook is opgenomen in deze bundel.

Over rusteloosheid is zijn debuut en bevat twintig essays over hoe grip te krijgen op deze moderne wereld, welke leidraad te volgen. Hoe te selecteren uit het grote, onuitputtelijke aanbod waar je dagelijks steeds opnieuw de bakens mee moet zetten. ‘Alles stroomt en niets beklijft, wist de Griekse filosoof Heraclitus in het jaar 540 v. Chr. al. Zo constateert Van Veelen dat het medium internet voortdurend van gezicht verandert en zichzelf onafgebroken vernieuwt, ‘(…) en de inkt droogt er nooit van op. Er is geen kop. Geen staart. Geen verhaal.’ (p. 9)

‘Het internet is soms een hysterische bibliotheek, waar de bezoekers, nerveus als een kolibrie met tien espresso´s op, boeken lezen, boeken schrijven, boeken recenseren en de recensies van boeken recenseren, terwijl iedereen loert naar de uitleentoptien.´ (p.100).

Van Veelen verlangt naar een begin, een midden en een einde. Hij verlangt naar iets dat af is en overzichtelijk, zoals de oudheid dus. Hij schrijft (p.10): ‘De oudheid is af. Onveranderlijk, uitgekristalliseerd, in kannen en kruiken. De inkt is al eeuwen droog.’ En past, dankzij de bankier James Loeb die in 1911 startte met de uitgave van All that is important in Greek and Latin literature, in twee Billy’s. De inhoud van deze Billy’s raadpleegt Van Veelen dankbaar wanneer het moderne leven hem weer eens teveel wordt. Zich zo rusteloos voelt als Fernando Pessoa, niet omdat hij hoogsensitief is maar omdat het aanbod te groot is. Dan wil hij nog wel eens, zoals het een ware classicus betaamt, een ribbroek aantrekken met een lamswollen trui compleet met tweedjasje. Daarin wandelt hij dan naar de studiezaal der klassieken om in Seneca Deel IV, de Brieven aan Lucilius, te lezen: ‘(…) krijg ik goede hoop over jou. Je rent niet van hot naar her en wisselt niet steeds van plaats met alle onrust van dien. (…) Je moet je bij een beperkt aantal denkers houden en je daarmee voeden, als je er tenminste iets uit wilt halen wat zich echt vastzet in je geest. Wie overal is, is nergens.’ Uiteraard leest Van Veelen dit alles in de oorspronkelijke taal, Latijn.

Wanneer hij zich in Alles uit je leven, op het Griekse eiland Kreta bevindt, tracht hij zich over te geven aan ´eens even helemaal weg te zijn´ maar wordt geconfronteerd met de vragen: Make the most of now en, Get more out of your life, of hij wel genoeg uit zijn leven haalt. Wanneer de onrust bezit van hem neemt en hij uit duizenden keuzen geen kan kiezen, komt look-a-like Valerio Zeno, de volgens Van Veelen leukste BNN-presentator, langs lopen. Dat brengt hem naar zijn Billy’s om daar het boek uit te trekken waarin te lezen is over de Griek Zeno van Citium, de stichter van het Stoïcisme. Zeno zei, ´Geluk is flow’. ‘Zeno is de Jack Johnson onder de antieke filosofen´, zegt Van Veelen (p.18).

In het essay Perfect smile, laat Van Veelen zich verleiden tot het bleken van zijn tanden door een reclame banner naast zijn mailbox. Voor hij een afspraak maakt, verricht hij research naar het hoe en waarom van het bleken der tanden. Hij denkt terug aan een eerstejaarscollege archeologie over de archaïsche lach. De archaïsche glimlach die alleen wordt aangetroffen op beelden gemaakt in de periode 600 tot ongeveer 480 v. Chr. Daarna worden de glimlachjes op de beelden steeds sporadischer om in 130 v. Chr. helemaal te verdwijnen. Waarom, is een raadsel. Dan is daar in 1961 de classicus en filosoof dr. C.W.M. Verhoeven, die in de archaïsche glimlach de eerste aanzet zag tot de moderne lach. (…) de lach die melancholie en verlegenheid compleet heeft overwonnen, waardoor de mondhoeken zover opkrullen dat de tanden victorieus bloot komen te liggen: de perfecte lach.´ Deze lach vraagt om witte tanden.’ Op de vele websites leert Van Veelen dat je een thuissetje bleken kunt bestellen of een afspraak maken met de betreffende kliniek. Johnny Depp en Justin Timberlake gingen hem voor in het perfect wit maken met behulp van porseleinen plaatjes die over de tanden geschoven worden. En David Bowie, hoe zijn hoofd steeds ouder wordt, maar zijn tanden steeds jonger. En denkend aan de Latijn citerende student uit Vestdijks roman Ivoren Wachters, die zijn tanden verwaarloosde tot en grauw afbrokkelend gebit, laat Van Veelen zijn tanden enkele nuances witter maken. ´Buiten op straat voel ik hoe mijn tong als een argwanend huisdier begint te snuffelen aan de nieuwe, spekgladde muren van zijn hok. “Rustig, rustig”, zeg ik, “het is goed volk”’. (p.31)

Het essay Steden Zonder Verleden, leest als een reisgids (dit genre heeft hij in zijn studententijd ook beoefend) en is een prachtige ode aan de schrijver Albert Camus.

In Intake gesprek, voelt Van Veelen zich opgejaagd door alleen al te kijken naar zijn kamerplanten. Hij begint te geloven dat hij nu toch echt, zei het onwillig, een levenscoach moet zoeken. Daar klaagt hij dat het leven ingewikkeld is geworden: ‘En zekerheden van vroeger, goden, partijen, energieleveranciers – het is allemaal weg. Soms zijn we dan op zoek naar echte liefde. Soms hunkeren we gewoon zo naar echte aandacht. Ogen die je aankijken. Een hand die je even aanraakt. (…) En vaak voelen we ons zo opgejaagd door alles. En als we dan… Als we dan bijvoorbeeld onze kamerplanten zien, hoe ze dag in dag uit, heel rustig zichzelf zijn, dan… dan … ‘. Waarna de coach hem een kleenex aanbiedt.

Lees!, lees!, lees! dit zeer vermakelijke, met kennis van zaken en humor geschreven boek en, hoewel de classicus dit schuwt want die keurt immers af dat er in hap snap porties Latijn en Grieks tot zich genomen wordt, je steekt er nog wat van op ook. En dan gun je het de middelbare scholieren dat Latijn en Grieks als verplichte vakken in het onderwijs terugkeren.

Over rusteloosheid

Auteur:  Arjen van Veelen
Verschenen bij: Uitgeverij Augustus
Prijs:  € 17,50

Bekijk Reacties

2 Responses to Over rusteloosheid – Arjen van Veelen

  1. reinswart says:

    mooie conclusie!

  2. Pingback: En hier een plaatje van een kat – Arjen van Veelen | Literair Nederland

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 

In de schaduw van de hemel (Biografie Bertus Aafjes door Rob Molin)
19 augustus 2014
recensie Karel Wasch


De schrijver /dichter Bertus Aafjes (1914-1993) vierde triomfen met zijn gedichtenbundel Een voetreis naar Rome (1946). Later zou hij met name door zijn aanvaring met de Vijftigers in moeilijkheden komen.
Lees verder >
Alles is slecht – Kirill Medvedev
7 augustus 2014
Ondertussen in Rusland

Recensie door Maarten Buser

In mijn nieuwsoverzicht op facebook was Alles is slecht  een tijdje een geregeld opduikend gespreksonderwerp, vooral in updates van dichters rond Perdu (Poëzietheater in Amsterdam).
Lees verder >

De spiegelingen – Erwin Mortier
21 juli 2014
Veel om van te genieten

Recensie door Vic Veldheer

Dit jaar is het honderd jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog begon. Over de verschrikkingen van deze oorlog is door historici en schrijvers als Céline veel geschreven.
Lees verder >
Sneeuwwitje – Donald Barthelme
16 juli 2014
Dit is niet Sneeuwwitje

Recensie door Vera ter Beest

Sneeuwwitje. Ze is nog te herkennen aan haar ebbenhoutkleurige haar en huid zo wit als sneeuw, maar afgezien daarvan bezit Donald Barthelme’s Sneeuwwitje geen archetypische kenmerken meer.
Lees verder >
Een Siciliaanse lekkernij – Rascha Peper
14 juli 2014
Geraffineerde vertellingen 

Recensie door Evert Woutersen

Een Siciliaanse lekkernij (2014) is een bundeling van de tien beste verhalen van Rascha Peper (1949-2013). Het is een keuze uit verhalen die werden gepubliceerd tussen 1990 en 2009.

Het is een gevarieerde bundel geworden met verhalen uit verschillende tijden.
Lees verder >

Ontvang onze nieuwsbrief

Vertel, over de kracht van verhalen – Christien Brinkgreve
14 augustus 2014
Recensie door Anky Mulders

Niet kunnen vertellen wat je hebt meegemaakt is de ultieme vernietiging

Vertel, over de kracht van verhalen gaat in grote lijnen over de geschiedenis van de mens toen hij gaandeweg taal tot zijn beschikking kreeg en over de reikwijdte van deze ontwikkeling.
Lees verder >
Dichters in de Prinsentuin voor de zeventiende keer
10 augustus 2014
Het was al Poëzie dat er in de tuin de ronde deed


Literair Nederland was erbij


In de Prinsentuin, in het midden van de stad Groningen, vond eind juli voor de 17e keer het festival Dichters in de Prinsentuin plaats.
Lees verder >
Christos Tsiolkas (Barracuda) bij Borderkitchen
4 augustus 2014
Literair Nederland was erbij

Door Vera ter Beest

De avondzon schijnt in al haar glorie door de ramen van de kleine zaal van het theater. De zaal is afgeladen en het is er warm. Verkoeling zou lekker zijn. In een zwembad bijvoorbeeld.
Lees verder >
Hollands maandblad 800ste editie
2 augustus 2014
Nieuws van de redactie

Het literaire tijdschrift Hollands Maandblad bracht in juni/juli het 800ste nummer uit en zij het wat laat, het vermelden waard.

Het was in mei van het jaar 1959 dat de 31-jarige K.L. Poll het eerste nummer van het toen genoemde Hollands Weekblad persklaar maakte. Al snel werd het Hollands Maandblad, maar de literaire oriëntatie en het intellectuele perspectief van het tijdschrift bleven 800 nummers lang onveranderd.

Hollands Maandblad is altijd een platform geweest voor jonge en gevestigde schrijvers, debuterende en gevierde dichters, alsook spraakmakende en polemische denkers. Arnon Grunberg, Hugo Brandt Corstius, Kyra Wuck, Karel van het Reve, Delphine Lecompte, Philip Huff, Leo Vroman, Wim Brands, Eva Gerlach, Maartje Wortel, Vrouwkje Tuinman en J.M.A. Biesheuvel (van wie in dit nummer een nieuw verhaal), zijn een kleine greep uit de vele auteurs die geregeld in Hollands Maandblad nieuw werk publiceerden.

Poll, die tevens het Cultureel Supplement van NRC Handelsblad oprichtte, bleef tot aan zijn overlijden in 1990 redacteur van Hollands Maandblad. Sinds 2000 is Bastiaan Bommeljé redacteur.

Hollands Maandblad is een frequent verschijnend en veel gelezen literaire tijdschrift in Nederland. Onder de medewerkers zijn veel belangrijke schrijvers van deze tijd te vinden, terwijl het blad nog steeds een belangrijke kweekplaats is van jong talent. Tevens hebben bekende kunstenaars – van Constant tot Iris Le Rütte – hun werk in Hollands Maandblad kunnen tonen.

In deze dubbeldikke, 800 editie van HM staan onder meer bijdragen van: J.M.A. Biesheuvel, Philip Huff, Wim Brands, Delphine Lecompte, Frans Pointl, Krijn Peter Hesselink, Anton Korteweg, Iris Le Rütte. Van Bert Boelaars een stuk over een onbekende inspiratiebron voor Reve’s De Avonden.
Hollands maandblad 2014 – 6/7 (Nr. 800)
Tekeningen van Małgosia Briefjes
Prijs: € 8,95
Redactie: Bastiaan Bommeljé
Uitgegeven bij Nieuw Amsterdam
WWW.HOLLANDSMAANDBLAD.NL

I. v/d Graaf

 
Jan Hanlo Essayprijs 2015 vooraankondiging
21 juli 2014

Literair nieuws


In mei 2015 worden de belangrijkste prijzen op het gebied van de Nederlandstalige essayistiek weer uitgereikt. De Jan Hanlo Essayprijs Groot voor de beste essaybundel die verschenen is in 2013 of 2014, de Jan Hanlo Essayprijs Klein voor het beste ongepubliceerde essay en de Jan Hanlo Filmessayprijs voor het beste filmessay.
Lees verder >