Over rusteloosheid – Arjen van Veelen

2 september 2010

Recensie door Ingrid van der Graaf

Arjen van Veelen is classicus en publiceerde eerder essays in onder andere NRC.Next. In 2009 ontving hij de Kleine Jan Hanlo Essayprijs met het essay, Suum Cuique, ieder het zijne, welke ook is opgenomen in deze bundel.

Over rusteloosheid is zijn debuut en bevat twintig essays over hoe grip te krijgen op deze moderne wereld, welke leidraad te volgen. Hoe te selecteren uit het grote, onuitputtelijke aanbod waar je dagelijks steeds opnieuw de bakens mee moet zetten. ‘Alles stroomt en niets beklijft, wist de Griekse filosoof Heraclitus in het jaar 540 v. Chr. al. Zo constateert Van Veelen dat het medium internet voortdurend van gezicht verandert en zichzelf onafgebroken vernieuwt, ‘(…) en de inkt droogt er nooit van op. Er is geen kop. Geen staart. Geen verhaal.’ (p. 9)

‘Het internet is soms een hysterische bibliotheek, waar de bezoekers, nerveus als een kolibrie met tien espresso´s op, boeken lezen, boeken schrijven, boeken recenseren en de recensies van boeken recenseren, terwijl iedereen loert naar de uitleentoptien.´ (p.100).

Van Veelen verlangt naar een begin, een midden en een einde. Hij verlangt naar iets dat af is en overzichtelijk, zoals de oudheid dus. Hij schrijft (p.10): ‘De oudheid is af. Onveranderlijk, uitgekristalliseerd, in kannen en kruiken. De inkt is al eeuwen droog.’ En past, dankzij de bankier James Loeb die in 1911 startte met de uitgave van All that is important in Greek and Latin literature, in twee Billy’s. De inhoud van deze Billy’s raadpleegt Van Veelen dankbaar wanneer het moderne leven hem weer eens teveel wordt. Zich zo rusteloos voelt als Fernando Pessoa, niet omdat hij hoogsensitief is maar omdat het aanbod te groot is. Dan wil hij nog wel eens, zoals het een ware classicus betaamt, een ribbroek aantrekken met een lamswollen trui compleet met tweedjasje. Daarin wandelt hij dan naar de studiezaal der klassieken om in Seneca Deel IV, de Brieven aan Lucilius, te lezen: ‘(…) krijg ik goede hoop over jou. Je rent niet van hot naar her en wisselt niet steeds van plaats met alle onrust van dien. (…) Je moet je bij een beperkt aantal denkers houden en je daarmee voeden, als je er tenminste iets uit wilt halen wat zich echt vastzet in je geest. Wie overal is, is nergens.’ Uiteraard leest Van Veelen dit alles in de oorspronkelijke taal, Latijn.

Wanneer hij zich in Alles uit je leven, op het Griekse eiland Kreta bevindt, tracht hij zich over te geven aan ´eens even helemaal weg te zijn´ maar wordt geconfronteerd met de vragen: Make the most of now en, Get more out of your life, of hij wel genoeg uit zijn leven haalt. Wanneer de onrust bezit van hem neemt en hij uit duizenden keuzen geen kan kiezen, komt look-a-like Valerio Zeno, de volgens Van Veelen leukste BNN-presentator, langs lopen. Dat brengt hem naar zijn Billy’s om daar het boek uit te trekken waarin te lezen is over de Griek Zeno van Citium, de stichter van het Stoïcisme. Zeno zei, ´Geluk is flow’. ‘Zeno is de Jack Johnson onder de antieke filosofen´, zegt Van Veelen (p.18).

In het essay Perfect smile, laat Van Veelen zich verleiden tot het bleken van zijn tanden door een reclame banner naast zijn mailbox. Voor hij een afspraak maakt, verricht hij research naar het hoe en waarom van het bleken der tanden. Hij denkt terug aan een eerstejaarscollege archeologie over de archaïsche lach. De archaïsche glimlach die alleen wordt aangetroffen op beelden gemaakt in de periode 600 tot ongeveer 480 v. Chr. Daarna worden de glimlachjes op de beelden steeds sporadischer om in 130 v. Chr. helemaal te verdwijnen. Waarom, is een raadsel. Dan is daar in 1961 de classicus en filosoof dr. C.W.M. Verhoeven, die in de archaïsche glimlach de eerste aanzet zag tot de moderne lach. (…) de lach die melancholie en verlegenheid compleet heeft overwonnen, waardoor de mondhoeken zover opkrullen dat de tanden victorieus bloot komen te liggen: de perfecte lach.´ Deze lach vraagt om witte tanden.’ Op de vele websites leert Van Veelen dat je een thuissetje bleken kunt bestellen of een afspraak maken met de betreffende kliniek. Johnny Depp en Justin Timberlake gingen hem voor in het perfect wit maken met behulp van porseleinen plaatjes die over de tanden geschoven worden. En David Bowie, hoe zijn hoofd steeds ouder wordt, maar zijn tanden steeds jonger. En denkend aan de Latijn citerende student uit Vestdijks roman Ivoren Wachters, die zijn tanden verwaarloosde tot en grauw afbrokkelend gebit, laat Van Veelen zijn tanden enkele nuances witter maken. ´Buiten op straat voel ik hoe mijn tong als een argwanend huisdier begint te snuffelen aan de nieuwe, spekgladde muren van zijn hok. “Rustig, rustig”, zeg ik, “het is goed volk”’. (p.31)

Het essay Steden Zonder Verleden, leest als een reisgids (dit genre heeft hij in zijn studententijd ook beoefend) en is een prachtige ode aan de schrijver Albert Camus.

In Intake gesprek, voelt Van Veelen zich opgejaagd door alleen al te kijken naar zijn kamerplanten. Hij begint te geloven dat hij nu toch echt, zei het onwillig, een levenscoach moet zoeken. Daar klaagt hij dat het leven ingewikkeld is geworden: ‘En zekerheden van vroeger, goden, partijen, energieleveranciers – het is allemaal weg. Soms zijn we dan op zoek naar echte liefde. Soms hunkeren we gewoon zo naar echte aandacht. Ogen die je aankijken. Een hand die je even aanraakt. (…) En vaak voelen we ons zo opgejaagd door alles. En als we dan… Als we dan bijvoorbeeld onze kamerplanten zien, hoe ze dag in dag uit, heel rustig zichzelf zijn, dan… dan … ‘. Waarna de coach hem een kleenex aanbiedt.

Lees!, lees!, lees! dit zeer vermakelijke, met kennis van zaken en humor geschreven boek en, hoewel de classicus dit schuwt want die keurt immers af dat er in hap snap porties Latijn en Grieks tot zich genomen wordt, je steekt er nog wat van op ook. En dan gun je het de middelbare scholieren dat Latijn en Grieks als verplichte vakken in het onderwijs terugkeren.

Over rusteloosheid

Auteur:  Arjen van Veelen
Verschenen bij: Uitgeverij Augustus
Prijs:  € 17,50

Bekijk Reacties

2 Responses to Over rusteloosheid – Arjen van Veelen

  1. reinswart says:

    mooie conclusie!

  2. Pingback: En hier een plaatje van een kat – Arjen van Veelen | Literair Nederland

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 

Kroniek van Perdepoort – Anna Louw
24 april 2014
‘Aan de vruchten zullen ze gekend worden, niet aan hun wortels’

Recensie door Martin Lok

Koos Lotriet mag dan al zestien jaar dood zijn; hij is de onbetwiste hoofdpersoon van de Kroniek van Perdepoort van Anna Louw. Koos Nek, zoals zijn bijnaam luidde, was een blanke Zuid-Afrikaanse landeigenaar.
Lees verder >
Het Liegend Konijn – Alle malen zal ik wenen
23 april 2014
Oorlog inspireert dichters intens





Recensie door Ingrid van der Graaf

Het Liegend Konijn, waarvan elke editie tot nu toe, in wisselende kleur uitgave en standaard ontwerp verscheen, draagt voor het eerst in de twaalf jaar dat het onder het bezielende redacteurschap van Jozef Deleu verschijnt, een thema.
Lees verder >
Te vroeg geboren – Jowi Schmitz
23 april 2014
Een Ming-vaasje met een barstje

Recensie door Adri Altink

Op 13 mei 2013 wordt Milo geboren. Een prematuur na een zwangerschap van 26 weken en één dag.
Lees verder >
Kop en staart – Catherine Lewis
22 april 2014
Drie blinde muizen openen ons de ogen

Recensie door Teunis Bunt

Wie een verhaal wil analyseren, zal zich een aantal begrippen eigen moeten maken. Daarvoor bestaan handboeken, waarin uitgelegd wordt wat een leidmotief, een subplot of een innerlijke monoloog is. Eerlijk gezegd bewaar ik niet al te goede herinneringen aan die boeken.
Lees verder >
Bad Boy — Abdelkader Benali
18 april 2014
Kan de échte Badr Hari nu opstaan?

Recensie door Chloé Vondenhoff

Bad Boy is alweer de zesde roman van de Marokkaans-Nederlandse schrijver Abdelkader Benali. Een bezige bij, die, naast talloze romans, binnen 8 jaar een oeuvre heeft geschapen van reisverhalen, toneelstukken, columns, brieven en een gedichtenbundel.
Lees verder >

Ontvang onze nieuwsbrief

Oogst week 17
25 april 2014
door Ingrid van der Graaf

Jaap Robben (1984) debuteerde in 2004 met de gedichtenbundel Twee vliegen, waarna nog drie bundels volgden. Deze week verscheen zijn debuutroman Birk. Een roman over een familiedrama. Mikael woont met zijn ouders op een eiland tussen Schotland en Noorwegen. Op een dag verdwijnt zijn vader in zee en sinds die gebeurtenis draagt Mikael een geheim met zich mee. De verwijten stapelen zich op, tot zijn moeder iets onmogelijk van hem verlangt. Een beklemmend verhaal over mensen die zelf een eiland dreigen te worden. Birk / Jaap Robben / April 2014/ Uitgeverij De Geus.

 

thumb_Vis_-_Crowdsurfen_op_laag_waterDaniel Vis (1988) won begin dit jaar het NK Poetry Slam. Ooit declameerde hij tijdens de Nacht van de Poezie gedichten van Jotie 't Hooft, zijn verschijning deed zelfs aan deze te vroeg overleden dichter denken. En met een stemgeluid gelijk aan die van Maarten van Rossem, toont Vis zich  een illustere figuur op de poëzie podia in Nederland. Onlangs verscheen zijn debuutbundel Crowdsurfen op laag water. Eerder publiceerde hij gedichten in onder meer Strak!, Het Liegend Konijn en Plebs. Vis heeft een originele en beeldende stijl. Hij schrijft op zo'n wijze over alledaagse dingen, dat ze vaak beklemmend overkomen. Menno Wigman zei over Daniel Vis: ‘Eindelijk weer een jonge dichter met een grote mond.’ Crowdsurfen op laag water / Daniel Vis / April 2014 / Uitgeverij Prometheus.


9789021454948-sebastian-barry-de-tijdelijke-gentleman-178De Ier, Sebastian Barry (1955) is een veel bekroond schrijver. De tijdelijke gentleman is de vijfde roman van Barry die bij Querido in Nederlandse vertaling verschijnt. Barry werkt gestaag voort aan een reeks romans waarin hij zijn eigen familie op de voet volgt en zo de twintigste-eeuwse geschiedenis van Ierland en de Ieren in kaart brengt. De tijdelijke gentleman gaat over een Ier die  in het Engelse leger tijdens de Tweede Wereldoorlog nooit een vaste aanstelling kreeg. Ook zijn huwelijksgeluk met Mai Kirwan  is geen lang leven beschoren. Na vele omzwervingen, als soldaat, ingenieur en observator voor de Verenigde Naties, komt Jack uiteindelijk in Accra terecht, waar hij besluit zijn levensverhaal op papier te zetten. De tijdelijke gentleman / Sebastian Barry / April 2014 / Querido.

 

9021455064Een Siciliaanse lekkernij is een hommage aan Rascha Peper (1949-2013), die tijdens haar leven de ware vertelkunst beoefende. Altijd wist ze haar lezers mee te slepen en hen een wereld te laten zien die op het oog, bedrieglijk alledaags lijkt. In Een Siciliaanse lekkernij zijn de beste verhalen opgenomen uit haar debuut De waterdame. Daarnaast bevat het enkele lange verhalen die in haar nalatenschap werden gevonden en niet eerder in boekvorm zijn verschenen. Zeker een aanrader voor de liefhebbers van haar werk. Een Siciliaanse lekkernij / Rascha Peper / April 2014 / Querido

  

Zo lang als voor altijd is – Karel Wasch
23 april 2014
Het is dit jaar 100 jaar geleden dat Dylan Thomas (1914-1953) werd geboren in Wales. In Wales en Engeland wordt dat dit jaar uitvoerig gevierd. De BBC zal binnenkort een serie starten over de tournees door Amerika van Thomas. Tournees die uiteindelijk resulteerden in zijn dood op 39-jarige leeftijd.
Lees verder >
Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs voor Ineke Riem
23 april 2014
Literair Nieuws 

Ineke Riem heeft met haar debuutroman Zeven pogingen om een geliefde te wekken (De Arbeiderspers) Dioraphte Literatuur Prijs (DJP) 2014 gewonnen. 

Zeven pogingen om een geliefde te wekken is een prachtige 'coming of age' roman en speelt zich af in een dorpje op het eiland Voorne-Putten.
Lees verder >
Twaalfde editie Thomas Mann lezing door Tom Dommisse
18 april 2014
Agenda

Zondag 27 april vindt de twaalfde Thomas Mann lezing plaats. De titel van deze lezing, Toen begon het dreunen, wordt gehouden door filosoof Tom Domisse. Over Thomas Mann's Betrachtungen en de rommelende donderecho`s van 1914.
Lees verder >
Oogst week 16
18 april 2014
door Menno Hartman

De bibliofilie leeft. Als steeds meer uitgeverijen steeds goedkoper gaan produceren om de risico’s te minimaliseren is er tezelfdertijd een opmars van de liefdevol gemaakte, kleine supermooi vormgegeven boekjes in geringe oplagen. Neem dit boek, Zomerregen van Yves Bonnefoy, zeven gedichten van de grand old man van de Franse poëzie in een gewetensvolle vertaling van Kiki Coumans. Als lezen ook een tactiele ervaring is - en dat is het - dan is de eerste stap naar waardering van dit werk al gemaakt als je het boek in handen hebt. Het voelt eenvoudigweg goed, en het is hier te bestellen.

Dit is ook zoiets: Hof van Jan, een drukkerij in Haarlem werkt aan behoud van typografisch erfgoed. Dat betekent in concreto dat ze een prachtverzameling oude drukapparatuur heeft opgetast in een ruimte aldaar, maar ook dat er een gestaag groeiend fonds van kleine mooi gedrukte werken van boeiende schrijvers is. Adriaan van Dis werkt Jammer-van-Dis-web-194x300op dit moment aan een groot boek over zijn bijna honderdjarige moeder. Een eerste aanzet van dat boek is het verhaal Jammer, dat een dramatische gebeurtenis vertelt in het toenmalige Nederlands Indië. Beeldend kunstenaar Ronald Ruseler droeg een fraaie collage bij aan het boekje: ieder exemplaar is uniek. Jammer werd gezet uit de Spectrum en in 150 exemplaren gedrukt onder de Korenmaat. - Meer alhier.

normal_pac_9789044531435_cvrDe website van De Geus schrijft dat dit gepassioneerde essay van  Antonio Muñoz Molina 'concrete voorstellen doet om uit de huidige economische crisis te komen, waardoor je direct je handen uit de mouwen zou willen steken. Deze vertelling in de loepzuivere stijl van George Orwell en Virginia Wolf is een lucide analyse en een warm pleidooi voor kennis, de enige weg die naar ware verandering kan leiden'. Dat ze bij De Geus niet weten hoe je de naam van Virginia Woolf schrijft neemt niet weg dat deze omschrijving de interesse gewekt heeft. 'Virginia Wolf' is geloof ik een rockband. Maar misschien een met loepzuivere stijl.

Tineke Hillegers-Zijlmans, Frieda Kleinjan vertaalden het boek.