Recensie: Van acquit – Pietro Grossi

Recensie door: Carolien Lohmeijer

´… En hij had hem gestoord terwijl hij op het punt stond een stoot te maken. Iedereen die weleens in zo´n biljartzaal is geweest, weet dat het een plek is waar maar weinig regels dienden te worden nageleefd, dat het een plek is waar een mens zijn gang kan gaan. Eigenlijk is er maar één belangrijke regel: niet storen.´

En toch had Dino dat gedaan. Dino, de stratenmaker die overdag kasseien legt en ´s avonds biljart in het café, durft na drie maanden dralen op ´godheid´ Cirillo af te stappen. ´Wil je me leren spelen? had Dino uit het niets gevraagd toen hij bij de tafel was aangekomen.´
Cirillo reageert geïrriteerd maar Dino weerstaat hem en houdt voet bij stuk.
Cirillo denkt er zich gemakkelijk van af te maken en antwoordt hem dat hij terug mag komen als hij …´erin slaagt om de bal van acquit zo recht vooruit te stoten dat hij precies weer op dezelfde plek terugkomt…´. Het is het begin van een langdurige vriendschap.

Dino leidt een ongecompliceerd en overzichtelijk leven. Hij heeft behoefte aan structuur en vaste patronen. De kasseien geven hem houvast, het biljartspel met zijn strakke, perfecte lijnen is zijn passie. Met Sofia, zijn vrouw, fantaseert hij over verre reizen. Kinderen zullen er niet komen, want Sofia kan geen kinderen krijgen.

Maar dan verandert alles in zijn leven. Sofia raakt toch zwanger en de kasseien moeten wijken voor het asfalt. Zijn leven krijgt een andere wending. Het boek ook. Kabbelde het eerder een beetje op de dagelijkse, prettige sleur in het leven van Dino, de straat, de kroeg en Sofia, nu komt het in een stroomversnelling en gebeurt er van alles.

Tot dan toe kennen we Dino als een vriendelijke, weinig ambitieuze man die alleen in het biljartspel uitdagingen zoekt. Maar dan helpt hij, zonder er al te veel bij na te denken iemand die een misdaad heeft gepleegd. De gevolgen zijn desastreus. Is hij zo in shock of is hij altijd zo naïef geweest? Of heeft hij eigenlijk autistische trekjes? Een arts noemt hem ‘grappig’. Een vreemde woordkeuze want de hele situatie is daar veel te wrang voor.

Aan het eind van het boek is Dino een aantal ervaringen rijker en zijn er voor hem geen vaste patronen meer over. Hij is weliswaar niet alleen, maar alle houvast is uit zijn leven verdwenen.

Toch heeft Grossi met Van acquit geen negatief boek geschreven. Ook geen droevig boek. Zonder opsmuk, maar in prachtig proza heeft hij een verhaal verteld over de onafwendbaarheid der dingen.

Grossi heeft een ingetogen, bijna filmische roman geschreven. Een regisseur kan er zó mee aan de slag: ‘Het verachtelijke beest verscheen puffend en hotsend aan het einde van de straat. De reusachtige, opengesperde bek zat vol met een rokende, zwarte brij, de stukken teer hingen er als slieten demonisch kwijl uit. Terwijl het beest vooruitkroop, leek het wel of iemand met een tang in zijn ingewanden roerde en het pijn deed, zo knarste en kraakte het, en van de inspanning blies het een dikke, zwarte rook uit. Het kwam, inmiddels vrij dichtbij, langzaam sissend tot stilstand, uit de oren kwamen witte wolkjes stoom. Terwijl het zijn laatste boer liet, rolde er wat van de dampende modderbrij langs een van de mondhoeken.’

Van acquit

Auteur: Pietro Grossi
Vertaald door: Pieter van der Drift
Verschenen bij: Uitgeverij Van Gennep (2010)
Prijs: € 14,95