In 1984 verscheen Hersenschimmen, de indringende en ontroerende roman over het voortschrijdende dementeringsproces van hoofdpersoon Maarten Klein.
In het voorwoord van de nu verschenen 50ste druk van dit boek vertelt Bernlef over de ontvangst van de eerste druk. De recensies waren ‘gematigd positief’, en op een boekenmarkt in Amsterdam verkocht Bob den Uyl het ene boek na het andere en moest Bernlef genoegen nemen met de verkoop van welgeteld één exemplaar.
Een jaar later was Hersenschimmen toe aan de tiende druk en in 1986 waren er al honderdduizend exemplaren verkocht. Bernlef maakte kennis met het ‘grote publiek’ en werd geconfronteerd met lezers die ervan overtuigd waren dat ‘ik dan wellicht tijdelijk dement was geweest en me dat nu niet meer herinnerde’. (…) ‘Tegen de gedachte dat alles waar gebeurd zou zijn was kennelijk geen kruid gewassen.’
Ondanks het grote succes, geeft Bernlef toe dat hij toen ook licht teleurgesteld was dat mensen de literaire kant van het boek negeerden.
Tegelijkertijd is nu ook De tweede ruimte verschenen, (zie hiervoor de recensie van Rein Swart op Literair Nederland), een boek met daarin essays over poëzie, en een nieuw boek getiteld Geleende levens.
In Geleende levens speelt Bernlef met het thema identiteit.
Wat is identiteit? Een masker dat je naar believen op en af kunt zetten, of iets dat onvervreemdbaar bij je hoort? In de drie novellen waar Geleende levens uit bestaat onderzoekt Bernlef vragen als deze. De ene hoofdpersoon reduceert tot bijna niets als hem de rol van het soap-personage dat hij jarenlang speelde wordt afgenomen. De andere krijgt door zijn werkgever, de inlichtingendienst, een fictieve identiteit aangemeten totdat hij ontdekt dat de naam die hij draagt wel degelijk iemand toebehoort. En de derde wordt om geheimzinnige redenen uitverkoren voor een veel interessanter leven dan hij eigenlijk had.
Alle drie worstelen ze zich het leven door – zonder de zekerheid of het wel echt hun eigen leven is.
Bernlef was zondag 7 februari 2010 te gast bij Boeken met Wim Brands en bij Met het oog op morgen.
Klik hier als u de uitzending wilt bekijken van Boeken. Klik hier als u de uitzending wilt beluisteren van Met het oog op morgen.
Hersenschimmen, De tweede ruimte en Geleende levens
Auteur: Bernlef
Verschenen bij: Uitgeverij Querido
Prijs: resp. €15,-, €18,95 en € 18,95
Reageer op het artikel