De spelers – Manon Uphoff

Door: Dominique Rothengatter

De spelers is een boeiend en indrukwekkend goed verteld verhaal waarin de situatie van het Joegoslavië van na de oorlog en de gevolgen hiervan, rijkelijk belicht worden.
Centraal staat de 29 jarige Manja die als docente, nieuwkomers in Nederland taalles geeft. Tijdens zo’n les leert ze de gedeserteerde Joegoslaaf J. kennen die haar gelijk op het eerste gezicht betovert.
‘J. arriveerde eind oktober en zijn verschijning veroorzaakte bij mij een even plotselinge als redeloze betovering. Hij was mager, en zijn gezicht met de scherpe, benige trekken, zijn radijskleurige neuspunt en het myriadisch netwerk van gesprongen adertjes – een gevolg van de regen, wind en klamme kou van het nieuwe klimaat – had eruit gezien als een wiskundige opgave. Een mathematisch project.’ Wat volgt is een gepassioneerde liefdesrelatie. Maar al snel komen de menselijke ergernissen en verwachtingen ten opzichte van elkaar om de hoek kijken.

Manja en J. bezoeken een aantal keer zijn familie in Sarajevo. Ze komen in een omgeving terecht waar de mensen pogingen doen om hun leven in stand te houden en/of het voorzichtig te hervatten.
De familie van J. leeft hier in een flat waarin en waaromheen nog duidelijk de sporen van de voorbije oorlog waarneembaar zijn.
‘In het plafond zat een spatkrater, de muren hadden kogelgaten. Voor het raam hing een versleten canvas scherm in de kleur van een biljartlaken. Toen het werd opengetrokken was een deel van de berg te zien, die als een kanten mouw was afgezet met witte grafzuiltjes.’
Ondanks de treurige staat waarin de flat van Manja’s schoonfamilie verkeert, probeert haar schoonmoeder op bijna wanhopige wijze haar goede afkomst hoog te houden. Manja’s schoonzus leeft in een flat die voor de oorlog van een Joodse familie was die voor het etnische geweld gevlucht is. Ze woont hier met haar man Spiro, een verknipte ex-soldaat en hun in ontwikkeling achtergebleven zoontje (waar schoonzus en man geheel niets vreemds in zien). J. doet tijdens zijn korte bezoeken tevergeefs pogingen tot heropvoeding van zijn neefje.

De relatie tussen J. en zijn zwager Spiro neemt in de loop van de bezoeken ronduit vijandige vormen aan. Hierdoor ervoer ik tijdens het lezen een constante spanning omdat ik telkens verwachtte dat er iets zou gaan gebeuren tussen Spiro, J. en Manja.
Ook hun verblijf in een gebied waar de oorlog wel voorbij is, maar de sporen nog overduidelijk aanwezig, bijvoorbeeld in de vorm van zwerfhonden, brengen een geladen sfeer met zich mee.
‘Daar stond een hond, een teef die ons op de terugweg volgde door de langgerekte straat. J. zei dat het een hond was die hij al een paar keer wat te eten had gegeven en ook dat het hier stikte van de honden – vuilnisbakken met vlooien, Duitse herders, hier en daar een worst op pootjes – een deel was na alles wat zich had voltrokken gaan dwalen langs de wegen, een ander deel had zijn heil gezocht in de bossen, weer anderen hielden zich schuil in leegstaande of vernielde huizen. Sommigen waren in de huizen gebleven, wachtend op hun vroegere baasjes…’.Uit het citaat, hierboven aangehaald, komt een ronduit rauwe, harde realiteit naar voren die Manon Uphoff de lezer voorspiegelt.

Dit boek kon mij in eerste instantie niet echt bekoren. Ik denk dat dat komt door wat ze vertelt en de sfeer die dat oproept. Maar bij nabeschouwing is het als portret van de Balkanoorlog een interessant en beeldend geschreven verhaal wat je daarom zeker gelezen moet hebben.

De spelers is genomineerd voor de Opzij Literatuurprijs. De winnares wordt bekendgemaakt op het Opzij Vrouwenboekenbal op dinsdag 16 februari a.s.

De spelers

Auteur: Manon Uphoff
Verschenen bij: De Bezige Bij
Prijs:€ 17,50